ۆاليۋتا باعامى
  • USD -

    539.9
  • EUR -

    629.5
  • RUB -

    6.69
ۇلتتىق ۆاليۋتامەن ەسەپ ايىرىسۋعا كوشۋ ۇدەرىسى قارقىندى دامي باستادى - توقايەۆ
اقوردا 04 شىلدە 2024
ۇلتتىق ۆاليۋتامەن ەسەپ ايىرىسۋعا كوشۋ ۇدەرىسى قارقىندى دامي باستادى - توقايەۆ

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ءسوز سويلەدى، دەپ حابارلايدى اقوردا.

تاۋەلسىزدىك سارايىندا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى.

وتىرىس باستالاردا دەلەگاسيا باسشىلارى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىن ۇيىم قۇرامىنا قابىلداۋ جانە وعان شىۇ-عا مۇشە مەملەكەت مارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى شەشىمگە قول قويدى.

مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى دوستىق، تاتۋ كورشىلىك، تەڭقۇقىقتىق جانە ءوزارا قولداۋدىڭ، ياعني «شانحاي رۋحى» نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتارالىق قاتىناستاردىڭ ءتيىمدى تەتىگىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى.

– شىۇ كەڭىستىگىندە ءۇش ميللياردتان استام ادام تۇرادى. ۇيىمعا ەكونوميكاسى اسا ءىرى جانە جىلدام دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتەر كىرەدى. الەمدىك جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ۇشتەن ءبىرى وسى ەلدەرگە تيەسىلى. بۇل ءبىزدىڭ ۇيىمنىڭ وراسان زور الەۋەتى مەن جاھاندىق ءرولىن ايقىن كورسەتەدى. مۇشە مەملەكەتتەردىڭ داۋسى مەن مۇددەلەرى تەڭ دارەجەدە ەسكەرىلەتىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ءوزىن بىرەگەي الاڭ رەتىندە كورسەتتى. ءدال وسىنداي مىزعىماس دەموكراتيالىق نەگىزگە سۇيەنگەن ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىعىمىز جاڭا مازمۇنمەن تولىعا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىن، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

بۇدان كەيىن قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستاننىڭ ۇيىمعا ءتوراعالىعى اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى جونىندە باياندادى.

پرەزيدەنت شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ بەلسەندى قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ ۇيىمعا ءتوراعالىعى كەزىندە ءتۇرلى دەڭگەيدە 150-گە جۋىق ءىس-شارا، سونىڭ ىشىندە سيفرلىق دامۋ، تۋريزم، ەنەرگەتيكا، بيزنەس سالالارىندا فورۋمدار جانە شىۇ جاستار كەڭەسى وتكەنىن مالىمدەدى.

– ۇيىمنىڭ شارتتىق بازاسى 60 جاڭا قۇجاتپەن تولىقتىرىلدى. اتاپ ايتقاندا، ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگيا، ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارى، قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى كەلىسىم، ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ستراتەگياسى جانە باسقا دا قۇجاتتار. شىۇ سەرىكتەستەرى سانالاتىن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قاتارى كوبەيدى. ينۆەستيسيالار جونىندەگى ارنايى جۇمىس توبىنىڭ قىزمەتى قايتا جانداندى. ۇلتتىق ۆاليۋتامەن ەسەپ ايىرىسۋعا كوشۋ ۇدەرىسى قارقىندى دامي باستادى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقايەۆ وسى شارالاردىڭ ناتيجەسىندە شىۇ كەڭىستىگىندەگى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. سونداي-اق قازاقستان ءتوراعالىعى كەزىندە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعانىن ايتتى.

– «شىۇ فورماتىن» بارىنشا تارتىمدى ەتەتىن ءبىرقاتار ماڭىزدى جوبا ىسكە قوسىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا «شىۇ ەلدەرىنىڭ رۋحاني كيەلى ورىندارى» جوباسى مەن «شىۇ جىبەك جولى» ءبىرىنشى حالىقارالىق مۋزىكا فەستيۆالى بار. سونداي-اق بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 10 تۋريستىك اۋماق انىقتالدى. الماتى قالاسى شىۇ-نىڭ مادەني جانە تۋريستىك استاناسىنا اينالدى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان شىۇ ءتوراعاسى رەتىندە الدىڭعى سامميتتە ايتىلعان بارلىق ماقسات-مىندەتتى تولىعىمەن ورىندادى. سونداي-اق پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتىپ، بەلسەندى اتسالىسقانى ءۇشىن بارلىق مەملەكەتكە شىنايى ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

مەملەكەت باسشىسى «شانحاي وندىعىنا» كىرەتىن ەلدەر ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار باستى باعىتتارعا توقتالدى.

پرەزيدەنت قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ءوزارا سەنىم مەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى ءبىرىنشى ماڭىزدى باعىت رەتىندە اتادى.

– قازىرگى كۇردەلى احۋال – نەگىزىنەن حالىقارالىق قاتىناستار جۇيەسىندەگى داعدارىس سالدارى. وسى رەتتە حالىقارالىق قۇقىقتىڭ كەمشىن تۇستارىن تۇزەپ، گەوساياسي تۇرعىدان جىككە بولىنۋگە جول بەرمەۋ ماقساتىمەن، تۇپتەپ كەلگەندە، جاھاندىق اۋقىمداعى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ءۇشىن شىۇ ءوزىنىڭ تۇراقتاندىرۋشى جانە جاسامپازدىق ءرولىن كۇشەيتۋ قاجەت، – دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى بۇكىل ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە كەپىل بولاتىنداي ايرىقشا مۇمكىندىكتەرگە يە. ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەرگە «ءادىل الەم، كەلىسىم جانە دامۋ جولىنداعى جاھاندىق بىرلىك تۋرالى» شىۇ باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءدال وسى ماقساتپەن ۇسىنىلدى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنت اسكەري سالاداعى سەنىم شارالارى تۋرالى كەلىسىمدى ازىرلەپ، قابىلدايتىن ۋاقىت كەلگەنىن ايتتى. بۇل رەتتە «ءۇش زۇلىم كۇشپەن» كۇرەس ماسەلەسى ءاردايىم ءجىتى نازاردا بولۋعا ءتيىس.

قاسىم-جومارت توقايەۆ كيبەرقاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ ۇيىمعا مۇشە ەلدەرگە ورتاق تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەت ەكەنىنە نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردەگى اقپاراتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇدايى اقپارات الماسۋعا، ۇزدىك تاسىلدەر مەن وزىق تاجىريبەلەردى قولدانۋعا باعىتتالعان ارنايى مەحانيزم ازىرلەۋدى ۇسىندى.

قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ پىكىرىنشە، بۇگىن حالىقارالىق اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قابىلداناتىن ءوزارا ءىس-قيمىل جوسپارى اتالعان ماقساتتارعا ساي كەلەدى.

پرەزيدەنت ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىنە نازار اۋداردى.

– الەمدىك ەكونوميكادا جاعىمسىز ۇردىستەر بەلەڭ الا باستادى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ مالىمەتى بويىنشا بيىل جاھاندىق ەكونوميكانىڭ ءوسىم قارقىنى باسەڭدەيدى. الەم ەكونوميكاسىنىڭ وسىمىنە سەرپىن بەرەتىن جاڭا باعىت جانە مۇلدە باسقا دامۋ پاراديگماسى قاجەت ەكەنى انىق. سوندىقتان، ءبىزدىڭ ويىمىزشا، ساۋدا-ەكونوميكالىق كووپەراسيانى كەڭەيتۋ، كاپيتال مەن تەحنولوگيانىڭ ەركىن قوزعالىسىنا جاعداي جاساۋ، كليماتتىڭ سىن-قاتەرلەرىمەن كۇرەسۋ – شانحاي ۇيىمىنىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرى. ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتىڭ ارتۋى شىۇ كەڭىستىگى ءۇشىن ورتاق ۇردىسكە اينالىپ كەلەدى. ماسەلەن، قازاقستاننىڭ شىۇ ەلدەرىمەن ساۋدا كولەمى وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 6،5 پايىزعا ءوستى. شىۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ تەحنولوگيالىق بازاسى ۇلكەن جانە ەكونوميكانىڭ بارلىق ماڭىزدى سەكتورلارىن دامىتۋ ءۇشىن وراسان زور نارىعى بار. ارنايى سالىق، كەدەن جانە كوشى-قون رەجيمدەرىنىڭ ازىرلەنۋى اتالعان باعىتتا ىلگەرىلەۋگە ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزەدى. وسى رەتتە شىۇ اياسىندا ەكونوميكالىق جەڭىلدىكتەر بازاسىن قۇرۋ تۋرالى قازاقستاننىڭ ۇسىنىسى وزەكتى بولىپ قالا بەرەدى. ينۆەستيسيالىق جوبالاردى تالقىلاپ، بەكىتۋ ءۇشىن ءبىرىڭعاي الاڭ قۇرۋ قاجەتتىگى ايقىندالا ءتۇستى. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ بازاسىندا جوبالىق قىزمەتتى قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمىن قۇرۋدى ۇسىنامىز. جۇڭگو، رەسەي، ءۇندىستان، وزبەكستان، قىرعىزستان ءقازىردىڭ وزىندە اتالعان الاڭدا بەلسەندى جۇمىس ىستەپ جاتىر. جالپى، احقو رەزيدەنتتەرىنىڭ 20 پايىزى – شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كومپانيالارى، – دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى ءتيىمدى دالىزدەر مەن سەنىمدى تاسىمال تىزبەكتەرىن قۇرۋ ارقىلى كولىك بايلانىستارىن نىعايتۋدى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەسى باعىتى رەتىندە اتادى.

– ءبىز قىتايدىڭ «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» مەگاجوباسىن، ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعدارىن جانە «سولتۇستىك – وڭتۇستىك»، «ورتالىق ازيا – وڭتۇستىك ازيا» باعىتتارى بويىنشا ترانسەۋرازيالىق ءدالىزدى ودان ءارى بىرلەسە دامىتۋعا باسا ءمان بەرەمىز. بۇل جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شىۇ اياسىندا ستراتەگيالىق پورتتار مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتاردىڭ سەرىكتەستىك جەلىسىن قۇرۋ جونىندە ناقتى شارالار قابىلداۋ ماڭىزدى، – دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن رەفورمالاۋ جانە جاڭعىرتۋ قاجەتتىگىنە ارنايى توقتالدى.

– قارقىندى جاھاندىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى ءبىزدىڭ الدىمىزدا شىۇ قىزمەتىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى مىندەت تۇر. ۇيىم اياسىنىڭ كەڭەيۋ ۇدەرىسى جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشىپ، ونى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى. ەلىمىز شىۇ-عا ءتوراعا رەتىندە ۇيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ بۇدان دا ءتيىمدى ءارى كوپجاقتى مەحانيزمىنە اينالدىرۋدى كوزدەيتىن تەڭگەرىمدى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. اتاپ ايتقاندا، ءبىز شىۇ حاتشىلىعى مەن باس حاتشىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋدى قۇپتايمىز، – دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

قازاقستان پرەزيدەنتى ايتىلعان بارلىق ۇسىنىس شىۇ-عا مۇشە ەلدەرگە ورتاق يگى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە بارىنشا ۇلەس قوسۋعا دەگەن شىنايى نيەتتەن تۋىنداعانىن اتاپ ءوتتى.

مەملەكەت باسشىسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا قولداعاندارى ءۇشىن ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ باسشىلارىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتوراعاسى سي ءسزينپيندى شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەڭەسىنە ءتوراعا بولۋىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاپ، جۇڭگو تاراپىنا تابىس تىلەدى.

سونىمەن قاتار سامميت بارىسىندا بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو، يران پرەزيدەنتىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى مۇحاممەد موحبەر، جۇڭگو ءتوراعاسى سي سزينپين، قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ، پاكىستان پرەمەر-مينيسترى شاحباز شاريف، رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين، تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون، وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيويەۆ، ءۇندىستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سۋبرامانيام دجايشانكار، شىۇ باس حاتشىسى چجان مين، شىۇ ايماقتىق تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمى اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ ديرەكتورى رۋسلان ميرزايەۆ ءسوز سويلەدى.

قاسىم-جومارت توقايەۆ وتىرىستى قورىتىندىلاي كەلە، كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى اۋقىمدى ماسەلەلەر تالقىلانعانىن، ۇيىمدى ودان ءارى دامىتۋ باعىتى ايقىندالعانىن اتاپ ءوتتى.

– ءبىز شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ كەلەشەگىنەن ءۇمىت كۇتەمىز. ءقازىر ءبىز قول قوياتىن قۇجاتتار شىۇ اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشاتىنىنا، ۇيىمنىڭ جۇيەلى ءارى جان-جاقتى دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىن، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى بارىسىندا مىناداي قۇجاتتارعا قول قويىلدى:

1. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ استانا دەكلاراسياسى؛

2. «ءادىل الەم، كەلىسىم جانە دامۋ جولىنداعى جاھاندىق بىرلىك تۋرالى» شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باستاماسىن بەكىتۋ جونىندەگى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

3. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ 2035 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ جوباسى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

4. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ۇسىنىستارى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

5. بەلارۋس رەسپۋبليكاسىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشەلىككە قابىلداۋ ءراسىمىنىڭ اياقتالۋى جانە وعان شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەت مارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

6. بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەت مارتەبەسى بەرىلۋىنە بايلانىستى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇلەستىك جارناسى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

7. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ تەرروريزمگە، سەپاراتيزمگە جانە ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن بەكىتۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

8. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان ەسكىرتكىگە قارسى ستراتەگياسىن جانە ونى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

9. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋعا قاتىستى 2030 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيانى بەكىتۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

10. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ەكونوميكالىق ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

11. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ينۆەستورلار قاۋىمداستىعى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

12. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قورعالاتىن اۋماقتار (ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار، قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار) جانە ەكولوگيالىق تۋريزم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلاماسىن بەكىتۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

13. جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ سينداو قالاسىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ 2024-2025 جىلدارداعى تۋريستىك جانە مادەني استاناسى رەتىندە جاريالاۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

14. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر مەن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى اياسىنداعى ديالوگ سەرىكتەستەرى اراسىنداعى ىقپالداستىقتى نىعايتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن بەكىتۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

15. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ جوبالىق قىزمەتىن قارجىلىق قولداۋ تەتىكتەرى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

16. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعى مەن ەسىرتكى، پسيحوتروپتى زاتتار جانە پرەكۋرسورلاردىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن كۇرەس جونىندەگى ورتالىق ازيانىڭ وڭىرلىك اقپاراتتىق ۇيلەستىرۋ ورتالىعى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك مەموراندۋمىنا قول قويۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

17. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ حالىقارالىق اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

18. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

19. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ وڭىرلىك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمى اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ ديرەكتورى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

20. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ بىلتىر اتقارعان قىزمەتى جايىنداعى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ بايانداماسى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

21. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى وڭىرلىك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمىنىڭ 2023 جىلى اتقارعان قىزمەتىنە قاتىستى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى وڭىرلىك تەرروريزمگە قارسى كەڭەسىنىڭ بايانداماسى تۋرالى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شەشىمى؛

22. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ تاتۋ كورشىلىك، سەنىم جانە ىنتىماقتاستىق قاعيداتتارى تۋرالى مالىمدەمەسى؛

23. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ اۋىزسۋ قاۋىپسىزدىگىن جانە سانيتاريانى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى مالىمدەمەسى؛

24. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ قالدىقتاردى ءتيىمدى باسقارۋ تۋرالى مالىمدەمەسى؛

25. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسى بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم.

RELATED NEWS
قازاقستاننىڭ ءۇش قالاسىنا ەرەكشە مارتەبە بەرىلمەك
12 ءساۋىر 2025
قازاقستاننىڭ ءۇش قالاسىنا ەرەكشە مارتەبە بەرىلمەك

تمد سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا استانا، الماتى، قاراعاندى «1941-1945 جج. ەڭبەك داڭقى قالاسى» قۇرمەتتى اتاعىن بەرۋ تۋرالى شەشىم كەلىسىلدى، دەپ حابارلايدى بۇل تۋرالى ءسىم حابارلادى.

كەزدەسۋدە قازاقستان پرەمەر-مينيسترىنىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ تمد ۇيىمىن ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان ءبىرقاتار ۇسىنىستى ورتاعا سالدى. وسى تۇرعىدا قازاقستان باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋدا دوستاستىق بويىنشا سەرىكتەستەردىڭ قولداۋى ەرەكشە اتالىپ ءوتتى.

«ەلىمىزدىڭ ۇسىنىسى بويىنشا بۇگىنگى تاڭدا ۆولونتورلەر فورۋمى، دوستاستىق جارمەڭكەسى، تمد اكادەميالىق استاناسى جانە باسقا دا كوپتەگەن جوبا بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر نەمەسە جاقىن بولاشاقتا وتكىزۋگە جوسپارلانعان»، – دەپ مالىمدەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى.

جەڭىستىڭ 80 جىلدىعى قارساڭىندا تمد ەلدەرىنىڭ ءبىرقاتار قالاسىنا، سونىڭ ىشىندە استانا، الماتى، قاراعاندى جانە باسقا دا قالالارعا «1941-1945 جج. ەڭبەك داڭقى قالاسى» قۇرمەتتى اتاعىن بەرۋ تۋرالى شەشىم كەلىسىلدى.

سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ كەلەسى وتىرىسى 2025 جىلعى قازان ايىندا تمد مەملەكەت باسشىلارى ءسامميتى قارساڭىندا دۋشانبە قالاسىندا وتەدى.

«بەستىكتەن» «وندىققا» اينالعان شىۇ: استانا دەكلاراسياسىنىڭ ماڭىزى
10 شىلدە 2024
«بەستىكتەن» «وندىققا» اينالعان شىۇ: استانا دەكلاراسياسىنىڭ ماڭىزى

ەسىرتكىگە قارسى ورتاق ستراتەگيا، تەرروريزم، سەپاراتيزم،  ەكسترەميزم سياقتى ءقاۋىپتى قۇبىلىستارمەن بىرلەسىپ كۇرەسۋ،  ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق، اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك، تاتۋ كورشىلىك، اۋىزسۋ قاۋىپسىزدىگى، قورشاعان ورتانى  بىرلەسىپ قورعاۋ. استاناداعى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ءسامميتىنىڭ پراكتيكالىق قىرىن ءبىر سويلەممەن وسىلاي تۇيىندەۋگە بولادى. مۇنىڭ ءبارى، اينالىپ كەلگەندە، ەلدەگى تۇراقتىلىققا تۇتقا بولاتىن وزەكتى ماسەلەلەر.

شىۇ استانا ءسامميتىن جۇڭگو مەن رەسەيگە كىرىپتار ەلدەردىڭ باسشىلارى جينالاتىن كەزەكشى جيىنداردىڭ ءبىرى رەتىندە سيپاتتاۋشىلار سامميتتە قول قويىلعان 25 قۇجاتتىڭ ىشىندە ءبىز اتاعان ماسەلەلەر بويىنشا ۋاعدالاستىقتار قايتا وزەكتەندىرىلگەنىن نازارعا الا بەرمەيدى.
 ەسىرتكى ساۋداسى ءبىر ەلدىڭ ىشىندە عانا جۇرەتىن تۇيىقتالعان نارىق ەمەس. ماڭايداعى ەلدەردىڭ ىشكى تۇراقتىلىعى قانشالىقتى وسال بولسا، ىرگەلەس ەلدەردىڭ ءوزارا تاتۋلىعى قانشالىقتى ءالسىز بولسا، ەسىرتكىنىڭ ترانسۇلتتىق ساۋداسى سوعۇرلىم ءورشي بەرمەك.  ءبىر شەتىندە اۋعانستان تۇرعان ورتالىق ازيا ءۇشىن بۇل ماسەلە ەرەكشە ماڭىزدى بولاتىنى سودان.
شانحاي وندىعىنىڭ اياسىندا تەررورزيم مەن سەپاراتيزمگە قارسى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ وسى تۇرعىدان ماڭىزدى. قازاقستانداعى سەپاراتيزمنىڭ قاتەرى تۋرالى ويلانساق، ەسىمىزگە ەلدىڭ تۇتاس ءبىر وڭىرلەرىن رەسەيدىڭ سۋبەكتىسى ەتۋگە قۇشتار ىلاڭشىلاردىڭ سوتتالىپ جاتاتىنى تۇسەدى. شانحاي ۇيىمىنداعى ارىپتەس رەتىندە ماسكەۋمەن ارادا وسىنداي كەلىسىمىنىڭ بولعانى دا ءبىراز ىستە ەركىنىرەك ارەكەت ەتۋگە جول اشادى. 
رەسەيدىڭ وزبەكستان مەن قازاقستانعا گاز وداعىن قۇرۋدى ۇسىنىپ جۇرگەنىنە دە ءبىراز بولدى. ال قازاقستان ەلدىڭ شىعىسى مەن سولتۇستىگىنە  ومبى مەن ورىنبوردان گاز تارتۋ ءۇشىن قىتايدى دا ويىنعا قوسۋ قاجەت دەگەن ۇستانىمدا وتىر. ونىڭ قيسىنى مىنانداي، قازاقستان رەسەيدەن العان گازدىڭ ءبىر بولىگىن وڭتۇستىكتەگى گازدى قىتايعا جىبەرۋ ارقىلى وتەيدى. ەسەسىنە رەسەي جۇڭگو الدىنداعى گاز مىندەتتەمەسىن ورىنداۋدا تاسىمال شىعىنىن قىسقارتادى. مۇنداي جۇيە رەسەي گازىنا جالعانعان قازاقستاننىڭ ەلدى مەكەندەرى اي مەن كۇننىڭ امانىندا كوگىلدىر وتىنسىز قالماۋىنا كەپىلدىك بولادى. وسى تۇرعىدان العاندا شىۇ اياسىنداعى ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىق قازاقستاننىڭ سولتۇستىگى مەن شىعىسىن گازداندىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارماق.
«وزبەكستان رەسەيلىك «روساتوم» كومپانياسىمەن بىرگە شاردارا سۋ قويماسىنان جاقىن جەردە اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋعا كىرىسىپ كەتتى. ال قازاقستان بيىل كۇزدە اەس سالۋ ماسەلەسى بويىنشا جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم وتكىزبەكشى. اەس تەحنولوگياسى شىۇ-داعى تاعى ءبىر ويىنشى – قىتايدا دا بار. قازاقستاندا اەس سالۋعا الەۋەتتى رەسمي ۆەندەرلەردىڭ ىشىندە فرانسيا، وڭتۇستىك كورەيا، رەسەيمەن بىرگە جۇڭگو دا بار. اقش-تىڭ اەس سالاسىنداعى تەحنولوگياسى دا قازاقستان تاراپىنان مۇقيات زەرتتەلىپ جاتىر. ازىرشە بىزدە سالىنۋى مۇمكىن اەس بالقاشتىڭ ىرگەسىندەگى ۇلكەن كەنتىنەن بوي كوتەرەدى دەپ كوزدەلىپ وتىر. اەس سالىساتىن ەلى رەتىندە جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ ءبىرى بولسا، بەيجىڭنىڭ ترانسشەكارالىق ىلە وزەنى قۇياتىن بالقاشتىڭ بويىنشا اەس سالۋىمىزعا كەلىسىم بەرۋى وڭايلايدى. ال وڭتۇستىك كورەيا، فرانسيا، اقش تەحنولوگياسى تاڭدالسا، ديپلوماتيالىق ديالوگ قاجەت بولاتىنى ءسوزسىز. شىۇ اياسىنداعى ەنەرگەتيكالىق ىنتىماق وسى تۇرعىدان قاجەت دۇنيە.
استانا ءسامميتىنىڭ «شىۇ+» فورماتىنداعى كەزدەسۋىندە ءسوز سويلەگەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتتەريش جاساندى زەيىننىڭ قاتەرى تۋرالى ءبىراز وي ايتتى. بۇل تەحنولوگيا بويىنشا الەمدە كوش باستاپ تۇرعان ەلدەردىڭ الدىڭعى قاتارىندا شىۇ-عا مۇشە جۇڭگو مەن ءۇندىستان بار. 
شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى، قىتايتانۋشى ولجاس بەيسەنبايەۆ وسى ەكى ەلدىڭ تەحنولوگياسىن پايدالانا وتىرىپ، ينتەرنەت الاياقتىق، ونلاين قارجى پيراميدالارى  سياقتى كيبەر قىلمىستاردى تەجەۋگە بولاتىنىن ايتادى. 
ءىت-ساراپىشلار سۋپەركومپيۋتەر تەحنولوگياسىن ءتيىستى دەڭگەيدە مەڭگەرمەگەن ەلدەر وزىق ەلدەردىڭ الدىندا سيفرلىق ەگەمەندىگىن جوعالتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ ءجۇر. ولجاس بەيسەنبايەۆ شىۇ الاڭىن پايدالانىپ، سۋپەركومپيۋتەر عىلىمىن جەتىلدىرۋگە بولاتىنىن ايتادى. 


«كەيبىر حالىقارالىق ساراپتامالاردا سيفرلىق ەگەمەندىك تۋرالى ايتىلا باستادى. 2023 جىلى كيبەرقىلمىستىڭ كەسىرىنەن بۇكىل الەمدە 5 ميلليارد دوللارداي شىعىن كەلگەن دەيتىن دەرەكتەر بار. ءبىز ءوزىمىزدىڭ كيبەر كەڭىستىگىمىزدى  قورعاۋ جايىندا ويلانۋىمىز كەرەك. شىۇ اياسىنداعى كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى ەتەدى»، - دەيدى قىتايتانۋشى.

سونداي-اق، ول «شىۇ اياسىنداعى ۋاعدالاستىقتاردى پايدالانىپ ءوز ماماندارىمىزدى جۇڭگو مەن قوسا ءۇندىستانعا عىلىمي تاعىلىمدامادان وتكىزۋگە بولاتىنىن ەسكە سالادى. 


«سپۋتنيك، روبوت تەحنولوگيالارىندا، سۋپەركومپيۋتەر باعىتتارىندا قىتايدىڭ كوش باسىندا تۇرعانىن بىلەمىز. ءۇندىستان دا ىت-تەحنولوگيا الدىڭعى ورىندا. سوندىقتان وسى سالالاردا ءوزارا ءبىلىم ءبولىسۋمىز قاجەت. مۇنىڭ ءبارى ءوز ىشىمىزدەگى سيفرلىق تەڭسىزدىكتى ازايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ويتكەنى استانا، الماتى، شىمكەنت قالالارىنداعى سيفرلاندىرۋ دەڭگەيىن قيىرداعى اۋىلداردىڭ جاعدايىمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. شىۇ اياسىنداعى ۋاعدالاستىقتاردى پىسىقتاعان كەزدە اسىرەسە شەكارالىق ايماقتاردى سيفرلاندىرۋ ماسەلەسىن العا شىعارىپ وتىرۋ كەرەك»، - دەيدى شىعىستانۋشى.

عالىم ايتقان باعىتتاردىڭ ءبارىن شىۇ اياسىنداعى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك شارالارى ارقىلى ىسكە اسىرۋدىڭ مۇمكىندىگى بار. 
سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاسيا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، قازاقستانداعى سۋ قورىنىڭ 46 پايىزى ترانسشەكارالىق وزەندەر ارقىلى كورشىلەس ەلدەردەن كىرەدى. ال  بىزبەن سۋ ءبولىسىپ وتىرعان كورشىلەس ەلدەردىڭ ءبارى شىۇ اياسىنداعى ارىپتەس مەملەكەتتەر. استانا سامميتىندە قول قويىلعان 25 قۇجاتتىڭ ىشىندە اۋىز سۋ قاۋىپسىزدىگىنە جەكە قۇجاتتىڭ ارنالۋى وسى تۇرعىدان ماڭىزدى. 
مىسالى، ەرتىس ماسەلەسىنە كەلگەندە بەيجىڭ وزەن ورتاسىنداعى قازاقستانمەن دە، اياعىنداعى رەسەيمەن دە جەكە-جەكە كەلىسۋدى ءجون كورەدى.  مۇنداي ءتاسىل ءتيىمسىز بولىپ جاتقان جاعدايدا شىۇ اياسىنداعى ديالوگقا شاقىرۋ ورىندى بولۋى مۇمكىن. 
باۋىرلاس ەلدەر سانالاتىن وزبەكستان مەن قىرعىزستاننان دا سۋ الۋ مۇقيات ديپلوماتيانى قاجەت ەتىپ وتىر. شەكاراارالىق سۋ ارنالارى مەن حالىقارالىق كولدەردى قورعاۋ جانە پايدالانۋ جونىندەگى حەلسينكي كونۆەنسياسىن تاشكەنت قابىلداعانىمەن، بىشكەك ءالى مويىنداماعان. قازىرگى ەكونوميكالىق تەتىكتەر سۋ ديپلوماتياسىنا جارامسىز بولعان جاعدايدا شىۇ اياسىنداعى ۋاعدالاستىقتاردى العا شىعارۋعا بولادى. 
شىۇ اياسىندا  ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى بىرلەسىپ شەشۋدىڭ دە بىزگە بەرەر تۇسى كوپ. ويتكەنى الەمدەگى قورشاعان ورتانى ەڭ كوپ لاستايتىن ەكونوميكانىڭ ءبىرى – جۇڭگو نارىعى ىرگەمىزدە تۇر. ال وزبەكستانمەن ارالدى قۇتقارۋ باعىتىنداعى ىقپالداستىقتىڭ جان-جاقتى قۇجاتتالىپ، قاتتالعانى ماڭىزدى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ اۋماعىندا رەسەيدىڭ زىمىران قالدىقتارى قۇلايتىنىن ەسكەرسەك، بۇل ماسەلەنى ماسكەۋمەن شىۇ اياسىندا دا قوزعاۋعا دا مۇمكىندىك بار.
شىۇ-نىڭ استانا ءسامميتى قازاقستاننىڭ وزىنە نە ءۇشىن قاجەت بولدى  دەگەن سۇراققا وسىلاي جاۋاپ بەرۋگە بولادى. 
شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى 1996 جىلى «شانحاي بەستىگى» رەتىندە قۇرىلسا، 2001 جىلى شىۇ رەتىندە جاساقتالدى. ال كەشەگى استانا سامميتىندە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سانى 10 عا جەتتى. ولار: قازاقستان، ءۇندىستان، يران، جۇڭگو، قىرعىزستان، پاكىستان، رەسەي، تاجىكستان، وزبەكستان جانە بەلارۋس.
بىلتىر ۇيىمعا باحرەين، كۋۆەيت، مالديۆ ارالدارى، ميانما جانە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ديالوگ سەرىكتەستەرى رەتىندە قوسىلسا، بيىل قاتار ءامىرى مارتەبەلى مەيمان رەتىندە قاتىستى. دەمەك، ۇيىم اراب الەمىمەن دە ەتەنە ارالاسا باستادى. 

«2021 جىلى شىۇ مۇشەلەرىنىڭ جيىنتىق ءجىو شامامەن 23،3 ترلن دوللارعا جەتتى، بۇل الەمدىك ءجىو-نىڭ شامامەن 25 پايىزىن قۇرايدى، بۇل 2001 جىلى قۇرىلعاننان 13 ەسە كوپ. شىۇ مۇشەلەرىنىڭ جالپى سىرتقى ساۋداسى 2021 جىلعى جاعداي بويىنشا 6،6 ترلن دوللاردى قۇرادى، بۇل 20 جىل بۇرىنعىدان 100 ەسە كوپ»، - دەيدى قىتايتانۋشى ولجاس بەيسەنبايەۆ. 

قازاقستاننىڭ ۇيىمنىڭ سامميتەرىندە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى دە كۇن تارتىبىنە شىعارۋعا ءجيى باستاما كوتەرۋىندە وسىنداي دا سەبەپ بار.

بۇدان بولەك قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى دامير بەلگىبايەۆ استانا دەكلاراسياسى جالپى شىۇ دامۋىنا ءوزىنىڭ ايتارلىقتاي ۇلەسى بارىن ايتتى.

«شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى قۇرامىنداعى مەملەكەتتەر سانى ءوسىپ، ۇيىمنىڭ اۋماعى كەڭەيىپ كەلەدى، ياعني الەمدىك ۇيىم رەتىندە تانىلىپ كەلەدى دەگەن ءسوز. استانا ءوتىپ جاتقان سامميتكە بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ كەلۋى قازاقستاننىڭ الەمدىك ارەناداعى بەدەلىنىڭ كورىنىسى دەپ بىلەم. مەنىڭ ويىمشا، ونىڭ ساپارى الەمدەگى ەلەۋلى پروبلەمالاردى بىرىگىپ شەشۋدىڭ جولدارىن تابۋعا ارنالعان. جالپى ۇيىمنىڭ ابىرويى مەن دامۋىنا بۇگىنگى استانا دەكلاراسياسىنىڭ دا ىقپالى بولادى. قازاقستان اتالعان ۇيىمعا ءتوراعالىعى بارىسىندا ءبىر جىل ىشىندە 150-دەن استام ءىس-شارا ۇيىمداستىرىپ، اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. شىۇ-دا شارتتىق بازا 60 جاڭا قۇجاتپەن تولىقتى. سونىڭ اراسىندا ەكونوميكالىق، مادەني، ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك، كولىك، تەحنولوگيا سالاسىنداعى تاقىرىپتار قامتىلدى. بۇل وڭىرلەر اراسىنداعى تۇراقتىلىق پەن ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناستى كەڭەيتۋگە ءوزىنىڭ ايتارلىقتاي ۇلەسىن تيگىزەدى»، - دەيدى دامير بەلگىبايەۆ.

شىۇ-نىڭ استانا دەكلاراسياسى - تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتىڭ كەپىلى بولىپ وتىر دەيدى ساراپشى ماماندار.

«تۇراقتىلىق، قاۋىپسىزدىك سالاسىندا قابىلدانعان شەشىمدەر بۇلار مەملەكەتىمىزگە قءاۋىپ تءوندىرەتىن تءۇءرلى قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ. ياعني وسى ۇيىمعا مءۇشە مەملەكەتتەر بىرلەسە جۇمىس ىستەي وتىرىپ، شەكارالىق ايماقتاعى، مەملەكەتتىڭ ىشىندەگى، گەوگرافيالىق ەۋرازيالىق ءوڭىردەگى تۇراقتىلىقتى قامتاماسسىز ەتەدى»، - دەيدى قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ تاعى ءبىر ساراپشىسى باۋىرجان سەرىكبايەۆ.

قورىتىندىلاي ايتاتاتىن بولساق، استانادا وتكەن شىۇ جوعارى دەڭگەيدە وتكەن حالىقارالىق شارالاردىڭ ءبىرى بولدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ونىڭ ۇستىنە سامميتكە بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ قاتىسۋى ۇيىمنىڭ ىقپالى مەن بەدەلىن ارتتىرا ءتۇستى.

قازاقستاندا ادامدى ۇلتىنا، تىلىنە، دىنىنە قاراي كەمسىتۋ ەشقاشان بولمايدى – توقايەۆ
24 ءساۋىر 2025
قازاقستاندا ادامدى ۇلتىنا، تىلىنە، دىنىنە قاراي كەمسىتۋ ەشقاشان بولمايدى – توقايەۆ

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسياسىندا ەلدىڭ بىرلىگى مەن تاتۋلىعى ەڭ نەگىزگى قۇندىلىقتاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى، دەپ حابارلايدى Ulys.

«قازاقستاندا ادامدى ۇلتىنا، تىلىنە، دىنىنە قاراي كەمسىتۋ ەشقاشان بولعان ەمەس، بولمايدى دا. بارشا ازاماتتارعا بىردەي مۇمكىندىك بەرىلگەن. بۇل – ناعىز ادىلدىك، ادىلەتتى مەملەكەتتىڭ اجىراماس بولىگى. تاعى دا ايتارىم: ەلدىڭ بىرلىگى مەن تاتۋلىعى ەڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارىمىزدىڭ قاتارىندا تۇر. بۇل – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى تۇعىرى. بولاشاقتا دا سولاي بولماق. وسى ستراتەگيانىڭ ارقاسىندا ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي ءتاتۋ-تاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بۇل – ماعىناسى تەرەڭ ناقتى جەتىستىك»، - دەيدى پرەزيدەنت قحا XXXIV سەسسياسىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا.

پرەزيدەنت وتانشىلدىق، ازاماتشىلدىق، ءوزارا سەنىم مەن جاۋاپكەرشىلىك – قازاقستان حالقىنىڭ جالپىۇلتتىق بىرەگەي بولمىسىن ايقىندايتىن قۇندىلىقتار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«قازاق جەرىندە تۇرىپ جاتقان بارلىق ەتنوس وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ءتىلىن، مادەنيەتىن جانە سالت-داستۇرلەرىن جان-جاقتى دامىتا الادى. وعان قاجەتتى بارلىق جاعداي جاسالعان. ءبىز بىرەۋگە ەلىكتەپ، جان-جاعىمىزعا جالتاقتاعان ەمەسپىز. ەڭ باستىسى، ۇلتارالىق قاتىناستار سالاسىندا وزىق ادىس-تاسىلدەردى قولدانىپ، تەك العا قاراي جۇردىك، بولاشاقتا دا سولاي بولۋ كەرەك. سونىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قالىپتاسقان قوعامدىق كەلىسىم ۇلگىسى شىن مانىندە ءبىزدىڭ حالىقارالىق «برەندىمىزگە»، بەتكەۇستار جەتىستىگىمىزگە اينالدى»، - دەيدى ول.

توقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت ازاماتتاردىڭ ۇلتىنا، ءدىني نانىمىنا نەمەسە الەۋمەتتىك مارتەبەسىنە قاراماي، بارىنە بىردەي ءادىل ءارى تەڭ جاعداي جاسايدى. بۇل – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى ۇستانىمى.

«ءبىز پوپۋليستىك اسىعىس شەشىمدەردەن بويىمىزدى اۋلاق ۇستايمىز. ءارقاشان ناقتى جاعدايعا قاراپ، بايىپتى ساياساتتى باسشىلىققا الامىز. بۇل، ەڭ الدىمەن، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ەتنوسارالىق قاتىناس ءتىلى رەتىندە بەكىتۋ ماسەلەسىنە تىكەلەي قاتىستى»، - دەيدى مەملەكەت باسشىسى.

ءبىز تۋرالى
ulys.kz — اقپاراتتىق، ساراپتامالىق جانە تانىمدىق باعىتتاعى ماتەريالداردى بەرەدى.
 
مۋلتيمەديالىق جوبا زامان تالابىنا ساي جاسالعان. قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق نارىعىن ساپالى
كونتەنتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋعا باعىتتالعان. مۇنداعى ساراپتامالىق، تانىمدىق
ماقالالار سان سالانى قامتيدى. گەوستراتەگيا، گەوەكونوميكا، گەوساياسات، حالىقارالىق
قاتىناستار مەن ەلدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتى، ەكونوميكا، جاھاندا بولىپ جاتقان تەكتونيكالىق
وزگەرىستەر مەن ترەند تاقىرىپتار ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان تەرەڭ تالدانىپ قازاق
وقىرماندارىنا جەتكىزىلەدى. ورتالىق ازيا مەن تۇركى الەمىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.