ۆاليۋتا باعامى
  • USD -

    452.9
  • EUR -

    490.5
  • RUB -

    5.09
ازەربايجاندا 90 كۇنگە دەيىن ۆيزاسىز جۇرە الاسىز
17 قازان 2019
ازەربايجاندا 90 كۇنگە دەيىن ۆيزاسىز جۇرە الاسىز

قازاقستان مەن ازەربايجان اراسىنداعى ۆيزاسىز ءجۇرىپ-تۇرۋ كەلىسىمىنە وزگەرىس ەنگىزىلىپ، ۋاقىتى 90 كۇنگە دەيىن سوزىلدى. بۇل باۋىرلاس ەكى ەل حالقىنىڭ الىس-بەرىس، بارىس-كەلىسىن جانداندىرارى ءسوزسىز.

ءتيىستى قۇجاتقا باكۋدە وتكەن تۇركى كەڭەسى ءسامميتى شەڭبەرىندە قول قويىلدى. ەندى ەكى ەلدىڭ حالقى 90 كۇنگە دەيىن بىر-بىرلەرىن ۆيزاسىز بارا الادى جانە ءبىر ايعا دەيىن تىركەۋگە تۇرماۋعا بولادى. پروتوكولعا ازەربايجاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەلمار مامەدياروۆ پەن قازاقستاننىڭ ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمبايەۆ قول قويدى. وزگەرىستەر ەنگەن قۇجات ەكى ەلدىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگاندارى راتيفيكاسيالاعان سوڭ كۇشىنە ەنەدى.

 

سۋرەت Kazakhstan Today-دىكى.

RELATED NEWS
باكۋدە وتەتىن تۇركى كەڭەسى سامميتىنە تاۋەلسىز تۇركى ەلدەرىنىڭ  پرەزيدەنتتەرى تۇگەل  قاتىسادى
17 مامىر 2019
باكۋدە وتەتىن تۇركى كەڭەسى سامميتىنە تاۋەلسىز تۇركى ەلدەرىنىڭ پرەزيدەنتتەرى تۇگەل قاتىسادى

بۇل تۋرالى بۇگىن تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ ورتاق ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ ءقۇرىلۋ سالتاناتىندا تۇركى كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى باعدات امىرەيەۆ ايتتى. ونىڭ سوزىنشە،  وسى  جىلدىڭ قازان ايىندا ءازىربايجاننىڭ استاناسى باكۋدە وتەتىن   تۇركى كەڭەسىنە مۇشە ەلدەردىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ VII سامميتىنە قازاقستان، تۇركيا، ءازىربايجان، وزبەكستان، قىرعىزستان جانە تۇرىكمەنستان جانە باقىلاۋشى ەل ماجارستان باسشىسى دا قاتىسادى. سونداي-اق ول وزبەكستاننىڭ تۇركى كەڭەسىنە وسى سامميتتە مۇشە بولادى دەگەن ۇمىتتە ەكەنىن جەتكىزدى.

 

 

قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ ورتاق ماقتانى
18 جەلتوقسان 2019
قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ ورتاق ماقتانى

باۋىرلاس قازاقستان مەن ازەربايجان ەلىنىڭ ورتاق ماقتانى، ەكى ەلدىڭ ىنتىماعىن ارتتىرۋ جولىندا تەر توگىپ جۇرگەن قايراتكەر جانداردىڭ ءبىرى —   شاحۆەردي بابايەۆ. ول ءتۇبى ءبىر، تاريحى ورتاق قوس ەلدىڭ قاي-قايسىسىن دا بىر-بىرىنەن ءبولىپ قاراماي وتانىم دەپ سانايدى، ءارى ماقتان تۇتادى.

شاحۆەردي بابايەۆتىڭ قازاقستانعا كەلىپ، قانداس قازاقتاردىڭ ورتاسىنا ءسىڭىپ، ەلدىڭ دامۋى جولىندا ەسەلى ەڭبەك ەتىپ جاتقانىنا 40 جىل بولدى. «بار كۇشىم باۋىرلاس قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ نىعايىپ، دامۋى ءۇشىن» دەپ دامىلسىز شاپقىلاپ ءجۇرىپ 60 جاسقا قالاي كەلگەنىن ءوزى دە سەزبەي قالعانداي.

شاحۆەردي اگاداداش وگلى بابايەۆ ازەربايجاننىڭ لەنكاران اۋدانىنا قاراستى گەلمەتيۋك اۋىلىندا 1959 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. تۋعان جەرىندە 1976 جىلى ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن ول لەنكارانداعى وقىتۋشىلار ۇيىندە ءبىراز جۇمىس ىستەيدى. سول جەردەن اسكەر قاتارىنا اتتانادى. ازامماتىق بورىشىن الماتىدا وتەۋ بۇيىرعان ەكەن. نەبارى 20 جاستاعى قىلشىلداپ تۇرعان جاس جىگىت اسكەري بورىشىن ادال اتقارىپ بىتكەننەن سوڭ ودان كەيىنگى تاعدىرىن باۋىرلاس قازاقستانمەن بايلانىستىرعاندى ءجون كورگەن. سودان بەرى ۇلى دالانىڭ توسىندە، باۋىرلاس حالىقتىڭ قىزىعىنا دا، قيىنشىلىعىنا دا ورتاقتاسىپ، بىتە قايناسىپ كەتتى. 

مۇرتى ەندى تەبىندەپ، قاتايا باستاعان 20 جاستاعى جىگىت ەڭبەك جولىن قازاقستاننىڭ جەرگىلىكتى ساۋدا الاڭدارىنىن بىرىنەن باستادى. ەڭبەكقورلىعىنىڭ ارقاسىندا بىردەن كوزگە ءتۇسىپ، ءبىر جىلدان كەيىن سول كەزدەگى استاناداعى «التىن وردا» سىندى ساۋدا كەشەنىن باسقارا باستادى. 

1986 جىلى ماسكەۋ ساۋدا ينستيتۋتىنىڭ الماتى بولىمشەسىن وقىپ بىتىرگەن شاحۆەردي بابايەۆ ساۋدا سالاسىندا جوعارى بىلىكتى باسقارۋشى رەتىندە قىزمەتىن تابىستى جالعاستىردى. جاس جىگىتتىڭ قايسارلىعى مەن قابىلەتىن بىردەن بايقاعان قوستىلەن بازارىنىڭ باس ديرەكتورى التىنبەك البييەۆ باستى ساۋدا زالدارىنىڭ ءبىرىن باسقارۋدى وعان سەنىپ تاپسارادى. البەتتە، نەگىزگى ماڭىزدى فاكتوردىڭ ءبىرى اركەز مۇقيات ويلانىپ، دۇرىس تاڭداۋ جاساۋ ارقىلى شەشىلگەن كادرلىق ساياسات ەكەنىنە كوزىمىز جەتىپ ءجۇر. جاس شاحۆەردينىڭ سالا مامانى رەتىندە بىلگىرلىگى تاعدىرىن ساۋدامەن بايلانىستىرعان جۇزدەگەن ادامعا ۇلگى بولدى. جىلدار بويى جيناعان مول تاجىريبەسى مەن ىسكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا ءقازىر ول ءىرى ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى «التىن وردانى» باسقارىپ وتىر. بۇل ورتالىق جەرگىلىكتى حالىقتىڭ عانا ساۋدا-ساتتىق جاسايتىن سۇيىكتى ورنى ەمەس، الماتى وبلىسىنا كەلەتىن ءاربىر تۋريست ءۇشىن دە تارتىمدى جەرلەردىڭ بىرىنە اينالىپ ۇلگەردى. مۇندا شامامەن 5000-نان استام ادام جۇمىس جاسايدى. البەتتە، ولاردىڭ ەڭبەك ورنىنىڭ تۇراقتى بولۋى مەن ماتەريالدىق يگىلىگىنىڭ ارتۋى دا جەرگىلىكتى جەردىڭ دە وسۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى. 

شاحۆەردي بابايەۆ بۇنىڭ سىرتىندا قايراتكەر ادام. اتاپ ايتقاندا، قازاقستانداعى ازەربايجاندار قاۋىمداستىعى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى. ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر ءجايت، بۇرىندارى قازاقساننىڭ ءار جەرىندە تۇراتىن ازەربايجانداردىڭ بىرلىگى مەن بەرەكەسى ءدال بۇگىنگىدەي بەرىك بولمايتىن. ولاردىڭ قازىرگىدەي ىنتىماقتاسۋىندا شاحۆەردي بابايەۆتىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى وراسان. ول سونىمەن قاتار، باۋىرلاس قازاق حالقىنا تاريحي وتانى— ازەربايجاننىڭ وكىلى رەتىندە دە ءاردايىم سىيلى بولدى ءارى ازەربايجاندىقتاردىڭ يگى ىسكە ۇنەمى دايىن ەكەنىن ۇلگى ەتىپ كورسەتە الدى.

شاحۆەردي بابايەۆتىڭ بالالار ۇيىنە، كەدەي وتباسىلارعا جانە كوپتەگەن ينتەرناتتارعا ۇنەمى كومەك جاسايتىنىن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. سونىمەن قاتار، ول 2010 جىلى سۋ تاسقىنى ۇيلەرىن شايىپ كەتكەن وتباسىلارعا دا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كومەك قولىن سوزدى. بۇنىڭ سىرتىندا تۇركىدەن تارايتىن باۋىرالس ەلدەر قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ اراسىن جاقىنداتۋ ءۇشىن جانتالاسىپ جۇرگەن جانكەشتىلىگىن بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەس. 

ول قارشادايىنان قانات قاعىپ الىسقا كەتكەنىمەن تۋعان توپىراعى لەنكارانىن ءبىر ءسات ەستەن شىعارعان ەمەس. ول تۋعان ەلىنىڭ ناعىز پاتريوتى رەتىندە ازەربايجاننىڭ دا ءار ءتۇرلى اۋماعىندا جۇزدەگەن جۇمىس ورىندارىن اشىپ بەردى.

شاحۆەردي بابايەۆتىڭ مۇنداي ورلىگى مەن ەرلىگىن قازاقستان بيلىگى دە، ازەربايجاننىڭ باسشىلىعى دا نازاردان تىس قالدىرمادى. 2015 جىلى سول كەزدەگى قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى («ءقازىر قازااقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى، ەلباسى) نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ونى «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا 20 جىل» مەرەكەلىك مەدالىمەن ماراپاتتادى. سونداي-اق ول   قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءرولىن كوتەرۋگە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن، سونىمەن قاتار ازەربايجان مەن قازاقستان اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستىڭ دامۋىنا قوسقان ەڭبەگى ءۇشىن دە مەدالدەر الدى. ال ش.بابايەۆتى ازەربايجان پرەزيدەنتى يلحام الييەۆ تە ماراپاتتادى. باۋىرلاس ەلدەر اراسىنداعى دوستىقتى ارتتىرۋعا قوسقان ۇلەسى مەن   ازەربايجان ديوسپارىسىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ونىڭ توسىندە 2016 جىلى  «تەرەگگي- پروگرەسس» مەدالى جارقىرادى.  سونىمەن قاتار، ول قازاقستانداعى الەۋمەتتىك سالانىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن 2017 جىلى «قازاق حالقىنىڭ ادامى» قۇرمەتتى مەدالىنە لايىق كورىلدى. 

شاحۆەردي بابايەۆ تەك تاجىريبەلى كاسىپكەر عانا ەمەس، قوعام قايراتكەرى، ءتارتىپتى باستى ورىنعا قوياتىن ازامات. وتباسىنىڭ تىرەۋى، مەيىرىمدى اكە. سۇيكىمدى قىزى شاحينا مەن اكەسىنىڭ ەسىمىن بەرگەن جانىنان جاقسى كورەتىن ۇلى اگاداداش كەيىپكەرىمىزدىڭ ماقتانى مەن ءومىرىنىڭ شابىت كوز ىسپەتتى. باۋىرلاس قازاقستان مەن ازەربايجان ەلىنىڭ مول مۇراسى مەن مادەني مايەگىن تەل ەمگەن، ورتاق قۇندلىعىن قانىپ ىشكەن شاحۆەردي بابايەۆ سىندى ازاماتتار ەكى ەلدىڭ حالقى ءۇشىن دە ۇلگى ەتىپ ۇيالماي كورسەتەتىن تابىستى دا قايراتكەر تۇلعا. «الپىس — تال ءتۇس» دەيدى حالقىمىز. تۇركىنىڭ تەكىت ء ۇلىنىڭ قايراتى قايتقانشا تالاي اسۋلار الارىنا، قوس ەلدىڭ گۇلدەنۋى جولىنداعى ەڭبەگىن جالعاستىرا بەرەرىنە ەش كۇمان جوق.

 

 

 

حوجالى گەنوسيدى
26 اقپان 2019
حوجالى گەنوسيدى

بۇگىن باۋىرلاس ءازىربايجان ەلىندە حوجالى قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. سەبەبى، تاۋلى قاراباحقا قاراستى اتالعان قالاعا 1992 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ 25-نەن 26-نا قاراعان ءتۇنى شابۋىل جاسالىپ، جۇزدەگەن بەيبىت ازەربايجان ءولتىرىلدى. بۇل 27 جىل وتسە دە ءالى ءادىل باعاسى بەرىلمەي كەلە جاتقان قاندى وقيعانىڭ ءبىرى.

حوجالى قىرعىنىنا بايلانىستى ءازىربايجاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن باس پروكۋراتۋراسى ارنايى مالىمدەمە جاسادى. وندا كورسەتىلگەندەي، ارمەنيا رەسپۋبليكاسى ءازىربايجان رەسپۋبليكاسىنا قارسى جۇرگىزگەن باسقىنشىلىق سوعىسى ارقىلى ءازىربايجان رەسپۋبليكاسى جەرىنىڭ بەستەن ءبىر بولىگىن باسىپ العان. ال حوجالىنى وككۋپاسيالاۋ كەزىندە ءتىپتى شەكتەن شىققان. ءازىربايجاننىڭ تاۋلى قاراباق وڭىرىندە ورنالاسقان حوجالى قالاسىندا تراگەديالىق وقيعاعا دەيىن 7000 مىڭ ادام تۇرعان. اتالعان قالانى 1991 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ ارميان قارۋلى كۇشتەرى قورشاي باستاعان. ال 1992 جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ 25-نەن 26-نا قاراعان ءتۇنى ارمەنيا قارۋلى كۇشتەرى بۇرىنعى كسرو قارۋلى كۇشتەرىنىڭ 366 موتواتقىشتار پولكىنىڭ كومەگىمەن ارتيللەريالىق سوققى جاساپ، حوجالىنى باسىپ الىپ، قالا حالقىنا جاۋىزدىق ارەكەتتەر جاساعان. «حوجالى گەنوسيدى سالدارىنان 5379 قالا تۇرعىنى دەپورتاسيالاندى، 613 ادام، ونىڭ 63ء-ى بالا، 106-ى ايەل قاتىگەزدىكپەن ءولتىرىلدى، ءتىپتى 8 وتباسىنىڭ تايلى-تاياعى قالماعان، 487 ادام جاراقات الدى، 1257 ادام قولعا ءتۇسىرىلىپ، كەپىلدىككە الىندى. ال 150 ادامنىڭ (68 ايەل، 26 بالا) تاعدىرى ءالى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز. ارمەنيا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ حوجالى قالاسىن باسىپ الۋى ءازىربايجان مەملەكەتى مەن حالقىنا 170 ميلليون اقش دوللارىنان استام شىعىن اكەلدى» دەلىنگەن قۇجاتتا. ءازىربايجاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن باس پروكۋراتۋراسىنىڭ ارنايى مالىمدەمەسىندە حوجالىداعا قىرعىن ولار تەك ءازىربايجان بوعانى ءۇشىن جاسالدى دەگەن تۇيىنگە كەلەدى. باۋىرلاس حالىقتىڭ قايعىسىنا قاتىستى بەلگىلى جۋرناليست، تۇركى الەمى تاقىرىپتارىندا قالام تارتىپ جۇرگەن امەنكەلدى قۇرمەت ۇلى ءوزىنىڭ فەيسبۋك الەۋمەتتىك پاراقشاسىندا مىناداي پىكىر ءبىلدىرىپتى. تولىق بەرۋدى ءجون كوردىك.     

امەنكەلدى قۇرمەت ۇلى، جۋرناليست

27 جىل بۇرىن، 1992 جىلدىڭ 26 اقپانىندا ازەربايجاننىڭ حوجالى قالاسىندا قاسىرەتتى وقيعا بولعان دەسەدى. 25 ىنەن 26 قاراعان ءتۇنى ارميان قارۋلى توپتارى كسرو قارۋلى كۇشتەرىنىڭ 366 موتواتقىشتار پولكىنىڭ (كەيىن پولك تاراتىلدى) كومەگىمەن ازەربايجانىنڭ حوجالى قالاسىنا شابۋىل جاساعان. ءبىر تۇندە 613 بەيبىت تۇرعىندى قىرىپ تاستاپتى. ولاردىڭ ىشىندە 63 بالا، 70 قاريا، 106 ايەل بولىپتى. سول كەزدە ارمەنيا قورعانىس ءمينيسترى قىزمەتىن اتقارعان، بىلتىرعا دەيىن ەلدىڭ پرەزيدەنتى بولعان سەرج سارگسيان "حوجالىدان بۇرىن ازەربايجاندار ارميانداردىڭ بەيبىت تۇرعىندارعا تيىسپەيتىنىنە سەنىمدى ەدى" دەپتى. ياعني گەنوسيدتى ادەيى ۇيىمداستىرسا كەرەك. ءىز-تۇزسىز كەتكەن 150 گە جۋىق ادام تاعى بار. 25 بالا تۇل جەتىم قالسا، 130 بالانىڭ اتا-اناسىنىڭ ءبىرى كوز جۇمعان ەكەن. سودان بەرى 27 جىل ءوتتى. 
ايتپاقشى، 366 گۆارديالىق موتواتقىشتار پولكى 25 گۆارديالىق موتواتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ قۇرامىنا كىرىپتى. ول ول ديۆيزيا حح عاسىردىڭ باسىندا ورتا ازيادا ارەكەت ەتكەن "3 تۇركىستاندىق كاۆالەريا ديزيۆياسىنىڭ" نەگىزىندە جاساقتالسا كەرەك. ال بۇل ديۆيزيا 30 جىلدارعا دەيىن "باسماشىلاردى جويۋمەن" اينالىسقان. قىسقاسى، 366 پولكتىڭ ءاۋ باستاعى "ميسسياسى" تۇركى حالىقتارىنا قارسى كۇرەس بولعانعا ۇقسايدى. پولك سوڭعى رەت تۇركى حالقىنا حوجالىدا قارۋ كەزەندى. بەيبىت تۇرعىندارعا قارسى وق اتتى. سولاي.
حوجالى قىرعىنىن تۇركى جۇرتى ۇمىتپاعانى ءجون-اۋ. كىمنىڭ دوس، كىمنىڭ قاس ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ ءۇشىن كەرەك ول.

 

 

 

ءبىز تۋرالى
ulys.kz — اقپاراتتىق، ساراپتامالىق جانە تانىمدىق باعىتتاعى ماتەريالداردى بەرەدى.
 
مۋلتيمەديالىق جوبا زامان تالابىنا ساي جاسالعان. قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق نارىعىن ساپالى
كونتەنتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋعا باعىتتالعان. مۇنداعى ساراپتامالىق، تانىمدىق
ماقالالار سان سالانى قامتيدى. گەوستراتەگيا، گەوەكونوميكا، گەوساياسات، حالىقارالىق
قاتىناستار مەن ەلدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتى، ەكونوميكا، جاھاندا بولىپ جاتقان تەكتونيكالىق
وزگەرىستەر مەن ترەند تاقىرىپتار ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان تەرەڭ تالدانىپ قازاق
وقىرماندارىنا جەتكىزىلەدى. ورتالىق ازيا مەن تۇركى الەمىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.