ۆاليۋتا باعامى
  • USD -

    540.1
  • EUR -

    630
  • RUB -

    6.71
جاساندى زەردە  جاسامپازدىققا جەتكىزە مە؟
13 جەلتوقسان 2018
جاساندى زەردە جاسامپازدىققا جەتكىزە مە؟

جەلىدە جۇرگەن ەينشتەين ايتىپتى-مىس دەگەن مىناداي وتىرىك سىلتەمە بار: «تەحنولوگيا ادامنىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنان اسىپ تۇسەتىن كۇننەن قورقامىن. الەمدى ەسۋاستاردىڭ ۇرپاعى جايلايدى». ارينە، مۇنى ەينشتەين ايتپاسا دا، بۇگىنگى كۇنى ءتىپتى، قۇل ايتسا دا دۋاسى مول ءسوز بوپ تۇر. اقىلدى تەلەفونعا جاسىمىز دا، جاسامىسىمىز دا سۇلىكتەي جابىسىپ، اقپارات اتتى «قان» سورامىز. ول قاننىڭ ارامدىعى مەن ادالدىعى باسقا اڭگىمە. اقپاراتتىڭ ءبىلىم ەمەستىگى دە باسقا ءبىر اڭگىمە. سمارتفون-اقىلفون، ءبىراق اقىلفون ۇستانىپ اقىلدى بولىپ كەتۋىڭ ەكىتالاي... ال ادامزات اقىل-ويى توڭكەرىسىنىڭ جەمىسى — جاساندى زەردە بولسا، تەرەڭ زەردەلەۋدى قاجەت ەتەدى.    

 

«The Economist» جۋرنالىنىڭ جازۋى بويىنشا، ەندىگى ەڭ قىمبات رەسۋرس مۇناي ەمەس، مالىمەتتەر جيىنتىعى. وسى وراسان زور مالىمەتتەردى «سۇرىپتاپ»، «ۇيرەنىپ»، ءوزى دە «جاساپ»، «ۇيرەتەتىن» جاساندى زەردە (تۇيسىك)، (ينتەللەكت) (artificial intelligence AI).

SpaceX، Tesla جانە Boring Company كومپانيالارىنىڭ جەتەكشىسى يلون ماسك «جاساندى زەردە ءۇشىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا اكەلەدى» دەسە، Google Cloud-تىڭ باس عالىمى فەي-فەي لي «بۇگىنگى كۇنى جاساندى زەردەگە ادامگەرشىلىك جەتپەي تۇر» دەيدى. ال Alibaba-نىڭ اتقارۋشى ءتوراعاسى دجەك ما «جاساندى زەردە بار بولعانى ميدىڭ ءرولىن اتقارۋشى عانا، ال دانىشپاندىق جۇرەكتەن شىعادى» دەگەن ويدا. يلون ماسك بولسا، Neuralink دەگەن كومپانيا اشىپ، ءتىپتى كومپيۋتەر چيپتەرىن ادام ميىنا ورنالاستىرماقشى، ياعني ادام مەن ماشينەنى ءبىر تانگە اينالدىرماقشى.

اسقان قابىلەتى بار ادام بولماسا، ادامنان جوعارى ينتەللەكتىسى بار ماشينە ادامزاتقا قانداي زالال يا بولماسا پايدا اكەلۋى مۇمكىن؟!

Google مەن Uberء-دىڭ بۇرىنعى اتقارۋشى ديرەكتورى Anthony Levandowski جاساندى ينتەللەكت «The way of the future»، «بولاشاقتىڭ جولى» دەگەن شىركەۋىن قۇرۋدا، ياعني جاساندى ينتەللەكت قۇدايدىڭ ورنىنا جۇرمەكشى.  (http://www.wayofthefuture.church) «ەرىككەن، ويىنا كەلگەنىن ىستەيتىن باتىس قوي» دەپ قولدى ءبىر سىلتەۋگە بولار ەدى، ءبىراق بىرىككەن اراب امىرلىگى «جاساندى ينتەللەكت مينيسترلىگىن» قۇردى، وعان مينيستر بولىپ ومار بين سۇلتان ءال ولاما (Omar bin Sultan Al Olama) تاعايىندالدى. ويلارى زامان كوشىنەن قالماۋ. ال مەككە مەن مەدينەسى بار، شالت كەتكەنگە «شيرك» دەپ وتىراتىن ساۋديلىكتەر سوفيا دەيتىن روبوتقا ازاماتتىق بەردى. ءيا، سان قازاق بارىپ الا الماي كەتكەن ارابستاننىڭ تولىق قۇقىلى ازاماتى بولدى. ال شيركتىڭ كوكەسى «سيفرلىق قۇداي»، بولماسا، اسقان قابىلەتى بار ادام.

NASA مەن Googleء-دىڭ عالىمدارى مەن ينجەنەرلەرى قۇرعان SU Singularity University (سينگۋليارلىق ۋنيۆەرسيتەت) دەيتىن بار. عىلىمداعى دامۋ مەن «ەكسپونەنتتىك تەحنولوگياعا» باسا ءمان بەرەتىن ۋنيۆەرسيتەت. «ەكسپونەنتتىك تەحنولوگيا» دەگەن ۇعىم تۇراقتى جانە جىلدام قارقىنمەن وسەتىن تەحنولوگيالار. Singularity Universityء-دىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى اتاقتى ونەرتاپقىش، ويشىل جانە فۋتۋرولوگ رەي كۋرتۆەيل (Ray Kurzweil). ولاردىڭ جاساندى زەردە جايلى ايتقاندارى تومەندەگىدەي: كومپيۋتەرلەردىڭ دامىعانى سونشالىق شاحماتتان دا قيىن گو دەگەن ويىننان ادامدى بولجانعاننان ون جىل بۇرىن جەڭىپ وتىر. ول از بولسا، اقش-تا جاس زاڭگەرلەرگە جۇمىس تابۋ قيىنداعان. جاساندى زەردەگە نەگىزدەلگەن IBM Watson جۇيەسىنەن سەكۋنتتاردىڭ ىشىندە 90% دالدىكپەن قۇقىقتىق كەڭەستەر الۋعا بولادى. ادامنىڭ دالدىگى 70% ەكەن.

SU-دىڭ كەڭەسى بويىنشا، «ەگەر ءسىز اقش-تا قۇقىق سالاسىنىڭ مامانى بولايىن دەپ دايىندالىپ جۇرسەڭىز، تەز رايىڭىزدان قايتىڭىز». سەبەبى، بولاشاقتا ولاردىڭ 90% قىسقارتىلادى، تەك تازا ماماندار قالادى. IBM Watson جۇيەسىنىڭ وبىر اۋرۋىن انىقتاۋى ادامعا قاراعاندا ءتورت ەسە دالىرەك. Facebookء-تىڭ باعدارلاماسى ادامنىڭ بەينەسىن ادامنان ارتىق «تانيدى». SUء-دىڭ بولجامى بويىنشا، 2030 جىلى كومپيۋتەرلەر ادامنان اقىلدىراق بولادى ەكەن. «Virtual Processing Unit» دەپ اتالۋى مۇمكىن چيپ سەكۋندىنا سەگىز تريلليون وپەراسيا اتقاراتىن بولادى.

2018 جىلى وزدىگىنەن جۇرەتىن جاساندى زەردە باسقاراتىن كولىكتەر كوشەگە شىقپاقشى. ولاردىڭ وزىندىك-ناۆيگاسيا جۇيەسى بار. 2020 جىلدارى اۋتوكولىك ونەركاسىبى تۇتاسىمەن بۇلىنە باستايدى، سىزگە جەكە مەنشىك كولىك كەرەك بولماي قالادى. ءسىز كولىكتىڭ وزىنە تىكەلەي تەلەفون شالاسىز دا تۇرعان جەرىڭىزدى جانە باراتىن جەرىڭىزدى ايتاسىز، ول ءوزى كەلەدى دە اپارىپ تاستايدى. جۇرگەن جول اقىسىن تولەيسىز، ىشىندە وتىرعاندا الاڭسىز جۇمىستارىڭىزدى بىتىرە بەرەسىز. ءبىزدىڭ بالالارىمىزعا جۇرگىزۋشى كۋالىگى كەرەك ەمەس جانە مەنشىك كولىك تە كەرەك ەمەس بولادى. ءبىزدىڭ قالالارىمىز دا وزگەرەدى، كولىككە دەگەن سۇرانىس 90-95% ازايادى. پاركينگتەر پارككە اينالادى.

جىلىنا الەمدە 1،2 ميلليون ادام جول-كولىك اپاتىنان كوز جۇمادى ەكەن. ءقازىر ءاربىر 100،000 شاقىرىمعا ءبىر جول-كولىك اپاتى، ال ءوزى جۇرەتىن كولىكتەردەگى جول-كولىك اپاتى 10 ميلليون شاقىرىمعا بىرەۋ بولادى ەكەن. بۇل دەگەنىمىز ميلليون ادامنىڭ ءومىرى ساقتالادى دەگەن ءسوز. Kوپتەگەن كولىك كومپانيالارى وزگەرىسكە تۇسە الماي بانكروتقا ۇشىراماقشى. ءداستۇرلى كومپانيالار ەۆوليۋسيالىق تاسىلمەن، جاقسىراق كولىكتەر جاساۋعا ۇمتىلادى، ال (Tesla، Apple، Google) سياقتى جاڭا باعىتتىعى كومپانيالار ريەۆوليۋسيالىق تاسىلمەن دوڭگەلەكتى كومپيۋتەر جاڭا زاماننىڭ كولىگىن جاسايدى. Volkswagen مەن Audi ينجەنەرلەرى Teslaدان قورقادى.

ساقتاندىرۋ كومپانيالارى ۇلكەن قيىندىقتارعا تاپ بولادى، ويتكەنى جازاتايىم وقيعانى ساقتاندىرۋ 100 ەسە ارزان بولادى. كولىك ساقتاندىرۋ بيزنەسى نە وزگەرىپ، نە قۇرىپ تىنادى. الايدا، ەگەر جازاتايىم وقيعالار 100 ەسە تومەندەسە، ءبىراق ساقتاندىرۋدى ساتىپ الۋ قۇنى تەك قانا 50 ەسە تومەندەيدى، بيزنەس تيىمدىرەك بولۋى مۇمكىن. جىلجىمايتىن مۇلىك وزگەرەدى، ەگەر ءسىز جولدا كەلە جاتىپ جۇمىس ىستەي الاتىن بولساڭىز ادامدار قالادان سىرتقا، ادەمى تابيعات اياسىنا جىلجيدى.

جاڭا زەلانديادا جاساندى زەردە مەكتەپ بالالارىنا جاسىل ەنەرگەتيكا جايىندا ساباق بەرە باستادى. ءبىز كۇندە قولدانىپ جۇرگەن Google translate تە جاساندى زەردەنى  قولدانادى. ءسىزدىڭ داۋىسىڭىزدى وتىز سەكۋندتا «كوشىرىپ» اينىتپاي ءسىز سياقتى سويلەيتىن روبوتتار بار. Microsoft اعىلشىنشانى قىتايشاعا ادام سياقتى اۋداراتىن جاساندى ينتەللەكت جاسادى. جاساندى زەردە جازعان مۋزىكالىق كليپتەر دە پايدا بولدى. ادامزاتقا ءقاۋىپ توندىرەتىن جاڭا اۋرۋ تۇرلەرىنە  انتيبيوتيكتەرتەردى دە جاساندى زەردە ىزدەۋدە...

ال قىتايدا ءتىپتى حانچجوۋدى جاساندى زەردە قالاسى دەپ جاريالاعان. كوپ ۇزاماي ءسىزدىڭ اينالاڭىز قانشالىقتى شىن، قانشالىقتى ۆيرتۋالدى ەكەنىن اجىراتاتىن انتي جاساندى زەردە دەگەن تەحنولوگيالار دامۋىن باستادى.

بۇگىنگى كۇنى narrow AI، تار شەڭبەردەگى جاساندى زەردە  ءبىر سالادا قولدانىلادى، مىسالى كامەرامەن ادامدى تانۋ، كولىك جۇرگىزۋ، شاحمات ويناۋ سياقتى. ءبىراق، زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن عالىمداردىڭ ماقساتى  general AI، AGI artificial general intelligence نەمەسە strong AI، جالپى  جاساندى زەردە نەمەسە مىقتى، كۇشتى جاساندى زەردە جاساپ شىعارۋ. بۇگىنگى تار شەڭبەردەگى جاساندى زەردەنىڭ ءوزى ادامنان جاقسى جۇمىس ىستەيدى. ال جالپى  جاساندى زەردە ياعني AGI بارلىق جاعدايدا ءارتۇرلى تاپسىرمالاردى ادامنان ارتىق ورىندايتىن بولادى.

ءبىر قورقىنىشتىسى جاساندى زەردە قارۋلانۋدا، قورعانىس پەن شابۋىل جۇيەلەرىندە دە كەڭىنەن قولدانىلۋدا. Stephen Hawking، Elon Musk، Steve Wozniak، Bill Gates جانە باسقالار جاساندى زەردە جايىندا وزدەرىنىڭ ويلارىن اشىق ءبىلدىرىپ، قاۋىپتەنەتىندەرىن ايتقان. ادام ساناسىنىڭ دەڭگەيىندەگى جاساندى زەردە 2060 جىلدارى پايدا بولادى دەپ بولجانۋدا. ەندى بىرەۋلەر سۋپەراقىل 2100 جىلى ءسوزسىز پايدا بولادى دەسە، تاعى بىرەۋلەر پايدا بولۋى مۇمكىن ەمەس دەيدى. ءىس جۇزىندە جاساندى زەردە ەكسپەرتتەرىنىڭ وزدەرى ءالى بىلمەيدى.

«ناداندار عانا جاساندى زەردەدەن قورقادى» دەگەن قاۋەسەت تە بار. وعان قارسى «جاساندى زەردە ادامداردى باسقارىپ وزدەرىن-وزدەرى جاساپ كوبەيەدى، ادامداردى قۇل قىلادى» دەگەن دە ويلار بار. ارينە، ونىڭ ءبارىن بولاشاق كورسەتەدى. ەڭ باستىسى قازاقستان دا الەمدىك عىلىمي-تەحنولوگيالىق وزگەرىستەردىڭ كوشىنەن قالماۋى ءۇشىن قامدانۋى ءتيىس.

 

سۇلتان ىبىراي، اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مامانى

RELATED NEWS
كاليفورنيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، دوكتور تاناي ۇلى ەرتاي
07 قاراشا 2019
كاليفورنيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، دوكتور تاناي ۇلى ەرتاي

 

اقش-قا قالاي باردىڭىز؟

2003-2005 جىلدارى ۇلانباتىر قالاسىندا موڭعوليا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قارجى مامانى بويىنشا وقىپ، ءۇندىستان ۇكىمەتىنىڭ گرانتى بويىنشا 2005 جىلى جازدا پۋنە قالاسىنا اتتاندىم. 2005-2008 جىلعى وقۋ جىلدارىندا ءۇندىستاننىڭ پۋنە ۋنيۆەرسيتەتىنەن ءبىلىم الىپ، ونى قارجىگەر ماماندىعى بويىنشا ءتامامدادىم. سونىمەن ەلگە ورالىپ، 2009 جىلى اقپان ايىنا دەيىن ۇلانباتىر قالاسىنداعى كاپيتال بانكتە Financial Risk analyst ماماندىعى بويىنشا قىزمەت اتقاردىم. بۇل مەنىڭ العاشقى جۇمىس ورنىم بولدى.

2009 جىلى اقش-قا ماگيسترانتۋراعا اتتاندىم.  ءبىر قىزىعى سول،  ماگيسترانتۋرا وقۋىن تۋرا باستاي المادىم. ويتكەنى مەنىڭ ءۇندىستاندا بىتىرگەن باكالاۆر دەڭگەيدەگى ديپلومىم 3 جىلدىق بولىپ سانالادى ەكەن. ال ماگيسترلىك شارتى بويىنشا 4 جىلدىق جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن بولۋىم كەرەك. سوندىقتان اقش –تا تاعى باكالاۆرياتتا وقي باستادىم. ءبىراق پۋنە جانە موڭعوليا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە العان ساباق كرەديتتەردى كورسەتىپ، قۇجاتتار وتكىزدىم. مۇندا ءبىر جىل ءبىلىم الىپ، 2009-2010 جىلى الەۋمەتتىك عىلىمدارى (social science) ماماندىعى بويىنشا باكالاۆر ءبىتىردىم. سودان كەيىن ماگيستردى 2010-2012 جىلدارى ەكونوميكا سالاسى بويىنشا ءتامامداپ، ارى قاراي PhD دوكتور دارەجەسىن الۋ ءۇشىن 2012-2016 ارالىعىندا ءبىلىمىم مەن بىلىكتىلىگىمدى شىڭدادىم. جالپى العاندا،  PhD دوكتور دارەجەسىن العانعا دەيىن 13 جىل جوعارى ءبىلىم جولىندا تەر توكتىم دەسەم بولادى.

ءسىزدىڭ ماماندىعىڭىزدىڭ ەركەشەلىگى قانداي؟

«ءبىلىم ينەمەن قۇدىق قازعانداي» دەگەندەي ماماندىعىم ءبىلىم جولى بولعاندىقتان كوپ ۋاقىتىم ستۋدەتتەرگە وقيتىن دارىستەرگە دايىندالۋ مەن زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋمەن وتەدى. قازىرگى بۇكىل دۇنيە تەز وزگەرەتىن جاھاندانۋ زامانىندا بيزنەس پەن وركەنيەت الەمىندە نە بولىپ جاتقانىن ءجىتى باقىلاپ، ءبىلىپ وتىرۋ كەرەك. سوعان وراي ءبىلىم سالاسىندا اشىلعان جاڭالىقتار مەن ادىستەمەلىك تاسىلدەر، جۇمىستا قولدانىلاتىن جاڭا كومپيۋتەرلىك باعدارلامالاردى قاراستىرىپ، وقۋلىق كىتاپ جانە ماتەريالداردى وزگەرتىپ وتىرۋىمىز قاجەت. ودان تىس سوڭعى اكادەميالىق ماقالالاردى وقىپ، ءبىلىم جۇيەسىندە نە بولىپ، قالاي وزگەرىپ جاتقانىن باقىلاپ، زەرتتەۋ جۇمىستارىن دا سوعان قاراي سايكەستىرىپ جۇمىستاۋ كەرەك. اقش كوپ سالالارداعىداي اكادەميالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا الدا كەلە جاتقان ەلدەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان وسى ەلگە دۇنيەجۇزىنەن ءبىلىمدى ادامدار كوپ كەلىپ، كوپتەگەن عىلىمي جينالىس، كونفەرەنسيالار وتكىزىپ وتىرادى. مەن دە جىلىنا 2-3 رەت وسىنداي كونفەرەنسيالارعا بارىپ قاتىسىپ تۇرامىن.

قاراپايىم وقىرماندارعا وپەراسيالىق تالداۋ، ماتەماتيكالىق ۇلگىلەۋ پروفەسسورى دەگەن دارەجەڭىزدى ءتۇسىندىرىپ بەرسەڭىز؟ ونىڭ بيزنەستى جۇرگىزۋدە ماڭىزى قانداي؟

نەگىزگى تاقىرىبىم – قانداي ءبىر ءونىمنىڭ ديزاين جانە ءوندىرىس پروسەسسىنەن باستاپ تۇتىنۋشىعا دەيىنگى جولىنداعى بارلىق ۇدەرىس جانە ءوندىرىس كەزەڭدەرىندەگى شىعىستى ازايتىپ، تيىمدىلىكتى (efficiency) كوبەيتۋ.  ياعني، قىسقاشا ايتساق، تۇتىنۋشىعا ءونىمدى ەڭ ارزان، ءبىراق ساپالى تۇردە جەتكىزىپ،  قامتاماسىز ەتۋ جولدارىن ىزدەستىرۋ. سول ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن ماتەماتيكالىق جانە داتا اناليتيكالىق مودەلدەردى شىعارىپ، ونى قولدانۋ بولىپ سانالادى.

قازىرگى ەركىن نارىقتىق ەكونوميكادا الەمدىك باسەكەلەستىككە تۇسەتىن كومپانيالارلار ءۇشىن ونىڭ ماڭىزى وتە زور.

مەن ماگيسترانتۋرا / MBA / وقىتۋلارىن قاداعالايتىن كوميسسيا مۇشەسى بولعاندىقتان ءبىراز ۋاقىتىمدى سوعان جۇمسايمىن.

ورتاشا تاۋلىكتىك جۇمىس كۇنىڭىز قالاي وتەدى؟

كوپ ۋاقىتىمدى  ۋنيۆەرسيتەتتە وتكىزەمىن. ءدارىس وقۋ، ساباق ۇيرەتۋ، ستۋدەنتتەرمەن بىرگە زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ دەگەن سياقتى. ونىڭ سىرتىندا ۋنيۆەرسيتەتتە ءارتۇرلى جۇمىستار اتقاراتىن كوميسسيالار بولادى. مەن ماگيسترانتۋرا / MBA / وقىتۋلارىن قاداعالايتىن كوميسسيا مۇشەسى بولعاندىقتان ءبىراز ۋاقىتىمدى سوعان جۇمسايمىن.

ەڭ كوپ قولداناتىن باعدارلامالارىڭىز قانداي؟

ءقازىر GitHub-تى كوپ قولدانامىن. سونىمەن قاتار ماماندىعىم بويىنشا ءبىر سالادا جۇمىس اتقاراتىن، ءبىراق باسقا جوعارى وقۋ ورىندارىندا  ءدارىس بەرەتىن ادامدارمەن  Slack ارقىلى الەۋمەتتىك جەلىدەگى توپتار سياقتى بايلانىس جاسايمىن.

جۇمىس كەڭسەڭىزدى سۋرەتتەپ بەرسەڭىز؟

 

 

ۋاقىت ۇنەمدەۋدىڭ ۇتىمدى ءتاسىلى نە؟

مەن كەلەر اپتادا ىستەيتىن جۇمىستاردى الدىمەن ويلانىپ، ءتىزىمىن جاساپ العان دۇرىس دەپ ويلايمىن. ەرتەڭگى كۇنى سول ءتىزىم ارقىلى جاسالعان  جوسپار بويىنشا جۇمىس اتقارساڭىز، ەڭبەگىڭىز ءونىمدى بولماق. ەگەر جوسپارىڭىز ءساتتى جۇزەگە اسسا، جۇمىسىڭىزدى اياقتاعان سوڭ ءلاززاتقا بولەنەسىز.

اتقارىلاتىن ىستەر ءتىزىمىن قايدا بەلگىلەپ،  قالاي جۇرگىزەسىز؟

ونلاين كۇنتىزبە مەن قابىرعاعا جاپسىرىپ قوياتىن قاعازداردى قولدانامىن.

جۇمىسىڭىزدىڭ وڭ جانە كەرى اسەرلەرى؟

ۋنيۆەرسيتەت كەلەشەك ماماندىق جەتىلدىرەتىن ورتا بولعاندىقتان ونىڭ ماڭىزى زور. ستۋدەنتتەرگە ءدارىس بەرۋ ادىستەمەسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن كوپ تەر توگۋ قاجەت. سوڭعى كەزدە جاڭالىق بولىپ ەنىپ جاتقان بيزنەستىك امال-تاسىلدەردى ۇنەمى قاداعالاپ، سول ارقىلى زەرتتەۋ تاسىلدەرى مەن وقۋ مازمۇنىن ۇنەمى وزگەرتىپ وتىرعان ءجون. سوندىقتان دا بۇرىڭعى وقۋ جۇيەسىنە قاراعاندا قازىرگى كەزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى ديناميكالىق سەرپىندى وزگەرىس جاساپ كەلەدى. سوعان ىلەسۋ ءۇشىن ۇنەمى وزگەرىستە بولۋ جاعىمەن ەرەكشەلىكتە دەپ ويلايمىن.

وقۋ، ءبىلىم ارقىلى ادام ءوزىن-وزى ۇنەمى دامىتىپ وتىراتىندىقتان جۇمىسىمنىڭ كەرى اسەرى جوق. ءبىراق جاساعان جۇمىس، ىستەگەن ارەكەتتەرىڭنىڭ جەمىسىن ۇزاق ۋاقىتتان كەيىن سەزىنەسىڭ. مىسالى ءبىر اكادەميالىق ماقالا جازعانعا 1-2 جىل ۋاقىت الادى. ونى اكادەميالىق جۋرنالدارعا جىبەرگەن سوڭ ولار تەكسەرىپ كورۋ ءۇشىن 1 جىلدان استام ۋاقىت كەتەدى. ياعني ءبىر ماقالا ەڭ از دەگەندە 2 جىلدا باسپاعا ارەن شىعادى.

ءسىز نەنى ىستەۋگە شەبەرسىز؟

ەشتەڭە. ءبىراق بىلمەگەن جانە ۇيرەنگىم كەلگەن نارسەنى جۇيەلى تۇردە تەز ارادا ۇيرەنىپ، اتقارۋعا ەبىم بار.

ءقازىر قانداي جۇمىسقا نازار اۋدارىپ جاتىرسىز؟

قازىرگى جاعدايدا لوجيستيكا /تاسىمال/ جانە تۇتىنۋشى سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدەمىن. دالىرەك ايتقاندا، تۇتىنۋشى كەرى قايتارعان تاۋارلاردى ەڭ قىسقا مەرزىمدە از شىعىنمەن قالاي رەتتەۋ جونىندە ماتەماتيكالىق مودەلدەر جاساپ جاتىرمىن.

كىتاپ كوپ وقيسىز با؟ ءدال ءقازىر قانداي كىتاپ نەمەسە ماقالا وقۋداسىز؟

ماماندىعىما قاتىستى كىتاپتار مەن ماقالاردى كوپ قارايمىن. سوڭعى ۋاقىتتا جاقىندا عانا ەكونوميكا سالاسىندا نوبەل سىيلىعىنا يە بولعان ءۇش عالىمنىڭ ەڭبەكتەرىن وقىپ ءجۇرمىن.

ءسىزدىڭ مىنەزىڭىز تۇيىق پا الدە اشىق پا؟

كوبىنەسە اشىقپىن دەپ ويلايمىن.

ءسىز قانشا ۋاقىت ۇيىقتايسىز؟

شامامەن 7 ساعات ۇيىقتاۋعا تىرىسامىن.

جۇمىس كەزىندە مۋزىكا تىڭدايسىز با؟ قانداي اۋەندەرگە اۋەسسىز؟

كوپ مۋزىكا تىڭدامايمىن. ءبىراق ارەدىك جۇمىس بارىسىندا باياۋ كلاسسيكالىق اۋەندەردى تىڭداۋدى ۇناتامىن.

ءسىزدى جۇمىستان تىس ۋاقىتتا قايدان تابۋعا بولادى؟

جۇمىستان تىس ۋاقىتتا تازا اۋادا جۇرگەندى جاقسى كورەمىن. سوندىقتان ءدال وسى جەردە بولامىن دەپ ايتا المايمىن.

كىمنەن، نەدەن كۇش قۋات الاسىز؟

مەن ءۇشىن ەڭ باستىسى جانە ماڭىزدىسى  – انامنىڭ تىلەك، دۇعالارى. اتا-انانىڭ بالاسىنا جاساعان باتا، دۇعالارى قابىل بولادى دەگەندەي قيىن ساتتەردەن جاقسىلىقپەن وڭاي وتكەن جاعدايلاردى ولاردىڭ دەمەۋلەرى دەپ تۇسىنەمىن.

ومىردەن العان ەڭ جاقسى عيبراتىڭىز…

قۇدايعا شۇكىر، توسىن وقيعالار بولعان جوق. الايدا قولىڭدا باردىڭ ءقادىرىن بىلگەن ءجون.

جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن نەگە ءمان بەرۋ كەرەك؟ جاستارعا قانداي كەڭەس بەرەسىز؟

كەيدە كەجەگەڭىز تارتىپ تۇرسا دا، ۇنەمى تالاپتانۋ كەرەك. نەگىزى كوپ جەتىستىككە جەتكەن ءبىلىمدى ادامدار مەن كاسىپكەرلەردىڭ بارلىعىنىڭ ءساتتى ساتتەرىنەن گورى ساتسىزدىكتەرى كوپ بولعان. كوپشىلىگىمىز سياقتى بىرنەشە قۇلاعان سوڭ ءتۇسىپ بەرە سالماعان. قايتا تاۋەكەل ەتىپ، تالاپتانا بەرگەن. سول ءۇشىن قاراپ جاتپاي، اركەز ارەكەتتە بولۋ قاجەت.

كەلەسى قوناققا كىمدى ۇسىنىپ، جۇمىس ىستەۋ تاسىلىمەن تانىسقىڭىز كەلەدى؟

Rio Tinto كومپانياسىندا مەنەدجەر بولىپ جۇمىستايتىن جەڭىس ۇلى باۋىرجاندى ۇسىنىس ەتەمىن.

«بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تالاپتارى وزگەردى
21 قاڭتار 2025
«بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تالاپتارى وزگەردى

«بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسىن تاعايىنداۋ ءۇشىن ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ جاڭا قاعيدالارى بەكىتىلدى، دەپ حابارلايى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى.

2025 جىلعى 17 قاڭتارداعى قاۋلى العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.

«بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسىن تاعايىنداۋ ءۇشىن ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋدىڭ جاڭا قاعيدالارىندا سۇرىپتاۋ تەتىكتى ەنگىزۋ ارقىلى كونكۋرستىق ىرىكتەۋدى جاڭارتۋ كوزدەلگەن. وسىلايشا، وسى جاڭاشىلدىققا سايكەس قاجەتتى بالل سانىن جيناماعان ۇمىتكەرلەر كەلەسى تۋرعا جىبەرىلمەيدى.

مەملەكەتتىك قىزمەت اپپاراتىن ودان ءارى جاقسارتۋ ماقساتىندا «مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر» كاتەگورياسى ەنگىزىلدى. بۇل كاتەگوريا بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە «ماگيستراتۋرا» باعدارلاماسىنا قاتىسۋ ءۇشىن ءتىل كۋرستارىنان ءوتۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلادى.

سونداي-اق باعدارلاما تۇلەكتەرى ەڭبەك ءوتىلىمىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مۇشە حالىقارالىق ۇيىمداردا، مىسالى، بۇۇ، يۋنەسكو، شىۇ جانە تمۇ سياقتى ۇيىمداردا وتەۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.

كونكۋرستىق ىرىكتەۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتار تىزبەسىنە ۋاجدەمەلىك حات ەنگىزىلدى. بۇدان باسقا، كونكۋرستىق ىرىكتەۋدەن وتە الماعان ۇمىتكەرلەرگە سول كۇنتىزبەلىك جىلى كونكۋرسقا قايتا قاتىسۋ قۇقىعى بەرىلەدى.

جالپى بۇل وزگەرىستەر «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسىن جەتىلدىرىپ، ەلىمىزدىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا باعىتتالعان.

گرانت يەگەرلەرىنىڭ ءتىزىمى جاريالاندى
03 تامىز 2024
گرانت يەگەرلەرىنىڭ ءتىزىمى جاريالاندى

 عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى گرانت يەگەرلەرىنىڭ ءتىزىمىن جاريالادى.  

گرانت ءتىزىمىن تومەندەگى كانالدان جۇكتەپ الۋعا بولادى.

   گرانت تاعايىنداۋ كونكۋرسىنا 104 مىڭنان استام تالاپكەر قۇجات تاپسىردى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 10 مىڭعا ارتىق.

مەملەكەتتىك گرانتتار رەسپۋبليكالىق كوميسسيا وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاعايىندالدى. 

ءبىر گرانت ورنىنا ەڭ ۇلكەن كونكۋرس «ستوماتولوگيا» ماماندىعىندا بولدى. بۇل ماماندىق بويىنشا 35 تالاپكەر ءبىر ورىنعا تالاستى.

ارى قاراي «حالىقارالىق قاتىناستار جانە ديپلوماتيا» (11 ادام)، «دەنە شىنىقتىرۋ مۇعالىمدەرىن دايارلاۋ» (10 ادام)، «اۋدارما ءىسى» جانە «پسيحولوگيا» (9 ادام) بولدى.

گرانتقا ۇمىتكەرلەر اراسىندا بالدار تەڭدىگى جاعدايىندا باسىم قۇقىققا يە بولاتىن 22 مىڭنان استام تالاپكەر، ولاردىڭ ىشىندە «التىن بەلگى» يەگەرلەرى، حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق وليمپيادالاردىڭ جەڭىمپازدارى، وقۋ ۇزدىكتەرى بار.

سونداي-اق، گرانت ۇيلەستىرۋ بارىسىندا الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى بالالاردىڭ كۆوتالارى ەسكەرىلدى.

جوعارى وقۋ ورىندارىنا قۇجات تاپسىرۋ 25 تامىزعا دەيىن سوزىلادى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، گرانتتدىڭ باسىم بولىگى ينجەنەرلىك جانە تەحنيكالىق باعىتتارعا بولىنگەن.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن العاش رەت ءىشىنارا وقۋ اقىسى بار سارالانعان گرانتتار ەنگىزىلدى.

«پەداگوگيكالىق عىلىمدار» جانە «الەۋمەتتىك عىلىمدار، جۋرناليستيكا جانە اقپارات» باعىتتارى بويىنشا 150 سارالانعان گرانتتان بولىنگەن. 

سونداي-اق، «سەرپىن» باعدارلاماسى ارقىلى تۇسۋشىلەرگە 3 903 گرانت بولىنگەن.

گرانت تىزىمىندە 5 000 حالىق تىعىز قونىستانعان جانە باتىس وڭىرلەردىڭ جاستارىن جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ ءۇشىن ماقساتتى ءبىلىم بەرۋ گرانتى بار.

ءبىز تۋرالى
ulys.kz — اقپاراتتىق، ساراپتامالىق جانە تانىمدىق باعىتتاعى ماتەريالداردى بەرەدى.
 
مۋلتيمەديالىق جوبا زامان تالابىنا ساي جاسالعان. قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق نارىعىن ساپالى
كونتەنتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋعا باعىتتالعان. مۇنداعى ساراپتامالىق، تانىمدىق
ماقالالار سان سالانى قامتيدى. گەوستراتەگيا، گەوەكونوميكا، گەوساياسات، حالىقارالىق
قاتىناستار مەن ەلدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتى، ەكونوميكا، جاھاندا بولىپ جاتقان تەكتونيكالىق
وزگەرىستەر مەن ترەند تاقىرىپتار ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان تەرەڭ تالدانىپ قازاق
وقىرماندارىنا جەتكىزىلەدى. ورتالىق ازيا مەن تۇركى الەمىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.