ۆاليۋتا باعامى
  • USD -

    454.1
  • EUR -

    487
  • RUB -

    5.01
بۇرىنعى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمبايەۆ ۇستالدى
30 ءساۋىر 2024
بۇرىنعى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمبايەۆ ۇستالدى

فوتو: tengrinews

بۇل اقپاراتتى ق ر باس پروكۋراتۋراسى راستادى.  باس پروكۋراتۋرا 2022 جىلعى قاڭتارداعى وقيعالارعا بايلانىستى قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋدى جالعاستىرۋدا.

«بيىلعى 29 ساۋىردە اۋىر زارداپتارعا اكەپ سوققان بيلىك پەن لاۋازىمدى وكىلەتتىكتەردى اسىرا پايدالانعانى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ 128-بابى تارتىبىندە بۇرىنعى ىشكى ىستەر ەكس-مينيسترى ە.ز.تۇرعىمبايەۆ ۇستالدى. قىلمىستىق ىستە مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قۇرايتىن مالىمەتتەردىڭ بولۋىنا بايلانىستى باسقا دەرەكتەر جاريالانبايدى»،-دەلىنگەن حابارلامادا.

 

RELATED NEWS
موروزوۆ: فەيك پەتيسيالاردىڭ بولاشاعى جوق
28 شىلدە 2023
موروزوۆ: فەيك پەتيسيالاردىڭ بولاشاعى جوق

ساياساتتانۋشى، ب ا ق سالاسىنداعى ساراپشى انتون موروزوۆتىڭ Zakon.kz پورتالىنا شىققان «57 مىڭ: ساپتاعى ونلاين-بوتتار نەمەسە، ارانداتۋشىلاردىڭ ءايلا-تاسىلى» اتتى ونلاين-پەتيسيا تۋرالى ماقالاسى. 

الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەربولات دوسايەۆتىڭ وتستاۆكاسىن تالاپ ەتكەن ونلاين-پەتيسيانىڭ ارانداتۋ مەن جەلىكتىرۋگە جەتەلەگىسى كەلەتىندەر تابىلدى. شاھار باسشىسىنىڭ قىزمەتىنە قاتىستى رەتسىز اڭگىمەنى ءوزىن بەلسەندى سانايتىندار تاعى قوزعادى. 

جاسىراتىنى جوق، قالا اكىمى دوسايەۆ الماتىداعى اۋدانداردىڭ بارلىق ازاماتتارىمەن تۇراقتى تۇردە كەزدەسۋ وتكىزىپ كەلەدى. كەز-كەلگەن تۇرعىن قولىنا ميكروفوندى الىپ، جانايقايىن كەدەرگىسىز جەتكىزە الادى. جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسۋ  الاڭى قىسقا ۋاقىتتا ناقتى پروبلەمالار ايتىلاتىن الاڭقايعا اينالعانىن بىلەمىز، دەسەك تە، اكىمنىڭ الماتى تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋى العاش رەت ءجون-جوسىقسىزدىققا پايدالانىلدى. اتاپ ايتقاندا، مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر توڭىرەگىندەگى حايپقا نەگىزدەلگەن ارانداتۋشىلىعىمەن ءمالىم بولعان ءارى جانبولات مامايدىڭ تىركەلمەگەن دەمپارتياسىنىڭ  بەلسەندىسى ارۋجان دۇيسەبايەۆا دەگەن بىرەۋ اكىمگە پەتيسيا تۋرالى ساۋال جولداۋعا مۇمكىندىك الدى. ەربولات دوسايەۆ بەلسەندىنىڭ  پەتيسياعا قول قويعان 57 مىڭ تۋرالى اڭگىمەسىن اسىقپاي تىڭداپ الىپ، كوپتەگەن دۇنيەگە كوز جەتكىزەتىن تولىمدى جاۋاپ قايتاردى.

بىرىنشىدەن، بۇل 57 مىڭ قول قويۋشى – ءاتى-جونى بەيمالىم ءانونيمدى قولدانۋشىلار، ولار بوتتار بولۋى ابدەن مۇمكىن. ايتپاقشى، ءدال وسى بوت-قول قويۋشىلارمەن جانجال دا بولدى، ول ماسەلەنى قوزعاپ ەربولات دوسايەۆتى ايىپتاپ، شابۋىلداعان دا الگى بەلسەندىنىڭ «ارىپتەستەرى» بولاتىن. اشىعىن ايتقاندا، بۇل جاساندى قۇجاتقا ونلاين قويىلعان قولداردىڭ بىرەۋىنىڭ بولسىن شىنايلىعىنا كۇمان تۋادى. سەبەبى، مۇنداي پەتيسياعا  قازاقستانداعى تانىمال الەۋمەتتىك جەلىلەرگە اككاۋنتتارىن تىركەگەن كەز-كەلگەن ادام كەمى، التى رەت داۋىس بەرە الادى. 

ال ونىڭ ناقتى گەوگرافيالىق ورنالاسۋ جاعدايى مۇلدەم ماڭىزدى بولماي تۇر، بۇل ماسەلەدە نەگىزى داۋىس بەرۋشىلەر تەك الماتىلىقتار عانا بولۋى ءتيىس ەدى عوي. شىندىعىنا كەلگەندە، ءسوز سولاردىڭ اكىمى تۋرالى بولىپ وتىر عوي.

ءبىر قىزىعى، قول قويۋشىلاردىڭ الماتىلىقتار ەكەنى راس بولسا،  ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ كەستەسى بۇزىلعان با، قالاي ءوزى؟ ماسەلەن، پەتيسيانىڭ استىنا قول قويعانداردىڭ ستاتيستيكاسىنا قاراساڭىز، تۇگەلگە جۋىعىنىڭ قول قويعان مەزگىلى تۇنگى 3 پەن 5ء-تىڭ اراسىنا سايكەس كەلەدى ەكەن.

ونىڭ ۇستىنە، سول ۋاقىتتا ءۇش مينۋتتىڭ ىشىندە جۇزدەگەن ادامنىڭ قولى قويىلىپ ۇلگەرىپتى. قول قويۋشىلاردىڭ ساعاتتىق ولشەمى قازاقستانعا قاراعاندا باسقالاۋ دەپ ويلاۋعا بولادى، ماسەلەن، ماسكەۋ دەرسىز، سەبەبى ارادا ءۇش ساعات ايىرماشىلىق بار. بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا الگوريتمنەن وزدەرى جاڭىلىسقان، بۇل رەسەيلىك بوتتاردىڭ ەربولات دوسايەۆتى قولداۋىنا اكەلدى. ولقىلىق ورنىنا كەلتىرىلگەن سوڭ پەتيسيانى ۇيىمداستىرۋشىلار مۇنى اكىمنىڭ وزىنە كۇيە جاعۋعا پايدالاندى.

ەكىنشىدەن، قازاقستاندا مۇنداي نازىك الاڭدا تازا ويىندى ۇيىمداستىراتىن ونلاين-پەتيسيانىڭ لەگيتيمدى ينستيتۋتى ءالى جوق. قاجەتتى زاڭنامالىق قۇجات ءقازىر پارلامەنتتىڭ قاراۋىندا جاتىر. ول قابىلدانبايىنشا، ونلاين-پەتيسياعا ارنالعان لەگيتيمدى الاڭ بولمايدى دا. ال قازىرگى پايدالانىلىپ جۇرگەندەرى تۋرالى ايتۋعا دا تۇرمايدى، وندا اينالدىرعان ەكى ادام ونداعان مىڭ بەلسەندىنىڭ رولىندە ويناي الادى. تالقىلانىپ وتىرعان جاعداي دا ءدال سولاي بولدى.

ۇشىنشىدەن، دوسايەۆتىڭ وتستاۆكاسىن قالايتىنداردىڭ سانى شىنايى تۇردە 57 مىڭ ادام بولدى دەگەن كۇننىڭ وزىندە، ولار  ەكى ميلليوننان استام تۇرعىنى بار الماتى حالقىنىڭ ۇلەسىنىڭ بولماشى ءبىر بولىگىن قۇرايتىنى كۇلكىلى. ارۋجان دۇيسەبايەۆانىڭ پروبلەماسى دا سول، ونىڭ ءسوز ەتكەن مىڭداعان ادامى ناقتى ومىردە جوق. ايتپاقشى، دوسايەۆقا قارسى دەمپارتيا ۇيىمداستىرعان ميتينگى دە ەسىمىزدە. ولار مىڭداعان ادامدى ايتپاعاننىڭ وزىندە، كەم دەگەندە 500 ادام جينار دەپ ويلاعانبىز. شىندىعىندا، ءجۇزدىڭ اينالاسىندا عانا قارا كورىندى، ونىڭ دا ءبىر بولىگى شتاتتىق اگەنتتەر بولدى.

شىندىعىنا كەلگەندە، قالادا جۇمىس قىزۋ ءجۇرىپ جاتقانىن، سان جىلداردان بەرى قوردالانعان پروبلەمالاردىڭ بىرتىندەپ شەشىلە باستاعانىن الماتىلىقتار كورىپ وتىر. بىرنەشە جىل بۇرىن قالا ورتالىعى قۇرىلىس الاڭدارىنا اينالعان بولاتىن. سول ۋاقىتتا دا ءبارى قىجىرتقان ەدى. الايدا سوڭىنان پانفيلوۆ كوشەسىندەگى كەرەمەت كورىنىس، جاڭارعان اربات تۋرا ەۋروپالىق قالالاردىڭ بەينەسىن كوزگە اكەلگەندەي بولدى.

ءقازىر قالا اكىمى دوسايەۆتىڭ كومانداسى الدىندا «ەسكى» الماتىنىڭ قوردالانعان پروبلەمالارىمەن قاتار ودان دا ماڭىزدى مىندەتتەر تۇر. وعان الماتىعا جاڭادان قوسىلعان ايماقتاردى قوسىڭىز. تاۋ ەتەگى مەن جوعارى ايماقتارداعى، بۋىرقانعان تاۋ وزەندەرى جاعاسىنداعى جەرلەردى  ويلانباستان تاراتىپ بەرۋ از پروبلەما تۋدىرىپ وتىرعان جوق. ءبىز مۇنىڭ ءبارىن تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى كورىپ كەلەمىز. سول كەزدەرى الماتىلىقتاردىڭ ءالسىز نارازىلىق داۋىستارىن  ەستيتىنبىز.

 ال ەندى، قالا قۇرىلىسى سالاسىندا كوپتەن كۇتكەن ءتارتىپ ورناتىلا باستاعاندا، نارازى الماتىلىقتار وزدەرىن كورسەتىپ قالعىسى كەلگەندەي. ءبىراق شىندىعىندا، بۇل نارازىلىقتىڭ استارىندا قالا اكىمدىگىنىڭ بەلسەندىلىگى ۇنامايتىندار بار سياقتى. قۇرىلىستى جۇرگىزەتىندەردىڭ ءلوببيى قولدارى تازا ەمەس قالا بەلسەندىلەرىن ىنتىقتىراتىن بي الاڭىنا اينالىپ كەتكەندەي. ول جۇرتشىلىقتىڭ دا شىدامىن تاۋىسىپ وتىر. قالا اكىمى دوسايەۆقا قارسى پەتيسيانى ۇيىمداستىرۋشىلاردى قۇرىلىسشى-وليگارحتاردىڭ اراسىنان ىزدەۋ كەرەك سياقتى. ولارعا اكىم وڭاي شاعىلاتىن جاڭعاق ەمەس، كەرىسىنشە تىستەرىن سىندىراتىنىن كورسەتتى.

ونلاين-پەتيسيا تاقىرىبىنا ورالساق، نەگىزگى نارسەنى ايتا كەتكەن دۇرىس. پروۆاكاسيالىق قوقىستاردى ورنالاستىراتىن قازىرگى الاڭدار – ەسكى ءانونيمدى ينتەرنەتتىڭ سوڭعى قالدىقتارى بولىپ تۇر. حەيت پەن بۋللينگ جاساۋ، قاپتاعان تروللدەردىڭ لاستىعى بارشاعا ايان. مۇندا تىركەلۋدىڭ قاجەتى دە جوق، كەز كەلگەن ادامنىڭ بىرەۋدىڭ اتىن پايدالانىپ وينا كەلگەندى جاساۋعا مۇمكىندىگى بار. بىرەۋدىڭ بەتپەردەسىن جامىلىپ، ساياساتكەرلەر مەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرىپ، شابۋىل جاساي الادى. 

ەستەرىڭىزدە بولسا، kompromat.kz دەگەن سايت بولعان. اتالعان رەسۋرس ارقىلى جوعارى لاۋازىمدى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە، دەپۋتاتتارعا، بەلگىلى بيزنەسمەندەرگە ينسايدەرلىك اقپاراتتار تۇرىمەن اشىق شابۋىل جاسالىپ وتىردى. وكىنىشكە قاراي، بۇگىندە وسىنداي قوقىس جاشىگىنىڭ ورنىن تولىق كولەمدە ونلاين-پەتيسياعا ارنالعان الاڭدار الماستىرىپ وتىر.

2020 جىلدان باستاپ بىرنەشە جىلدا قازاقستان بويىنشا وسىنداي 213 پەتيسيا پايدا بولدى. سونىڭ  ىشىندەگى ەڭ حايپقا اينالعاندارى – شىندىقتان تىم الشاق كەتىپ، جۇرتتىڭ كوڭىل-كۇيىمەن ويناعاندارىنىڭ كوبى الماتى بەلسەندىلەرىنىڭ قولىنان شىقتى. ەندى مىنە، الماتىنى ەكولوگيالىق اپاتتى ايماق دەپ تانۋ تۋرالى (بۇل جاريالانىمنىڭ اۆتورلارى ومىرىندە ءبىر رەت، ماسەلەن، ءۇندىستاننىڭ ءىرى قالالارىندا بولىپ كوردى مە ەكەن؟)، جانە الماتى وبلىسىنىڭ تۇرعىن ءۇي كەشەنىن وڭتۇستىك استاناعا قوسۋ، نازاربايەۆ داڭعىلىن باسقاشا اتاۋعا شاقىرۋ تۋرالى پەتيسيا بار. 

كورىپ تۇرعانىمىزداي، الماتىلىقتار، نەمەسە الماتىلىق بەلسەندىلەر جاساعان پەتيسيا قالاداعى پروبلەمالىق احۋالدىڭ شەشىمىن ايتۋعا ەمەس، تەك جانجال تۋدىرۋعا، پروۆاكاسيا جاساۋعا باعىتتالعانى بايقالادى. اكىمدى وتستاۆكاعا كەتىرۋ تۋرالى پەتيسيا شىعار-شىقپاستان قالالىق پوليسيا دەپارتامەنتى ونىڭ اۆتورى سەرگەي ەگوروۆ دەگەن ادامنىڭ جوق ەكەنىن انىقتادى. بۇعان نە دەيسىز؟ ونداي ءاتى-جونى بار، قۇجاتى راسىمدەلگەن ادام الماتىدا جوق، ءتىپتى تۇرمايدى دا. ءسويتىپ، پروۆاكاسيالىق دۇنيەنى فەيك پەرسوناج عانا جاساعانى، وعان تەك فەيك الماتىلىقتار عانا قول قويعانى انىقتالىپ وتىر.  

ەربولات دوسايەۆقا كەلسەك، مەنىڭ مىندەتىم ونى «نارازى الماتىلىقتاردان» قورعاۋ ەمەس. وعان قارسى جاسالعان پەتيسيا نەگىزسىزدىكتىڭ قايدا كەتىپ بارا جاتقانىن كورسەتەتىن ناعىز دەمونستراسيا بولدى. ول جەردەگى پروۆوكاتورلار مەملەكەتكە ءوزىنىڭ دەگەنىن ىستەتىپ وتىرعانداي كورىنەدى. دوسايەۆ – ءوز جۇمىسىن ىستەپ جاتقان شەنەۋنىك. ونداعان جىلداردان بەرى جينالىپ قالعان الماتى سەكىلدى الىپ مەگاپوليستىڭ ماسەلەلەرىن ارانداتۋمەن شەشەم دەۋ جاڭساقتىق. قارابايىر بولسىن، اششى بولسىن، شىندىق وسى. ويتكەن الماتىداعى پروبلەمالار اسپاننان تۇسكەن جوق، ونى بىزگە وزگە پلانەتالىقتار اكەپ تاستاعان جوق – ونى ءبىز بۇرىنعى قالا باسشىلارىنىڭ قىلمىستىق ارەكەتتەرىنە جول بەرۋ ارقىلى وزىمىزگە ءوزىمىز جاسادىق.

57 مىڭ فەيك قول جيعان پەتيسياعا قاتىستى ارۋجان دۇيسەبايەۆا سياقتى بەلگىسىز بىرەۋدىڭ دوسايەۆتى وتستاۆكاعا كەتىرۋدى تالاپ ەتۋىنىڭ قياليلىعىن ءتۇسىنۋ وتە وڭاي. ءازىل ءۇشىن بولسىن ايتالىق، كوز الدىڭىزعا بۇكىل الماتىنى مارسقا كوشىرۋ تۋرالى پەتيسيا جاسالدى دەپ ەلەستەتىپ كورىڭىزشى. وعان قول قوياتىندار بۇدان از بولماس ەدى، ءارى ناقتى ادامدار بولار ما ەدى؟ سوندا نە، وسىدان كەيىن ءبىز شىنىمەن وڭتۇستىك استانانى كوسموسقا ۇشىرۋدىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرىن تالقىلاۋمىز كەرەك پە؟

سوندىقتان، مەن فەيك پەتيسيالاردى نەگىزگە الۋشىلار ءبىزدىڭ قوعامدى ءبولىپ-جارۋشىلار، ءتۇرلى جولدارمەن جاعدايدى ۋشىقتىرۋشىلار، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىنا نۇقسان كەلتىرۋشىلەر عانا دەپ بىلەمىن. قوعامدىق پىكىردى جينايتىن لەگيتيمدى ينستيتۋت قۇرۋ تۋرالى رەسمي زاڭعا قول قويىلمايىنشا، مۇنداي ونلاين-پەتيسيالاردىڭ ەشقايسىسىنا سەنبەۋ كەرەكتىگىن ايتار ەدىم. بارشاعا، شىندىعىندا اقىسى تولەنگەن بىرەۋلەردىڭ پروۆاكاسياسىنا ەرىپ كەتپەۋگە كەڭەس بەرەمىن. 

ەرەۋىل ۇزاققا سوزىلدى: West Oil Software-نىڭ نارازى جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ ورنىن جەتىبايلىق جۇمىسسىزدار تولتىرۋعا دايىن
22 اقپان 2024
ەرەۋىل ۇزاققا سوزىلدى: West Oil Software-نىڭ نارازى جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ ورنىن جەتىبايلىق جۇمىسسىزدار تولتىرۋعا دايىن

وتكەن جىلدىڭ 11 جەلتوقسانىنان باستاپ، ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى West Oil Software قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەرەۋىلى جالعاسۋدا. كەشە ءبىز West Oil Software –دىڭ نارازى جۇمىسكەرلەرىن جۇمىسسىز جۇرگەن جەتىبايلىقتار باسۋعا دايىن ەكەنىن حابارلاعان بولاتىنبىز. بۇل تۋرالى جاس الاش باسىلىمىندا تولىقىراق جازىلعان.

كومپانيا باسشىلىعىنىڭ قارسىلىعى مەن قمگ تۇسىنىكتەمەلەرى ناتيجە بەرگەن جوق، ەرەۋىلشىلەردىڭ تاراپىنان نارازىلىق جالعاسۋدا. ناتيجەسىندە WOS-تا 24 اقپانعا دەيىن جۇمىسقا ورالماعان بارلىق قىزمەتكەرلەردى جۇمىستان شىعاراتىنىن مالىمدەدى. ولاردىڭ ورىندارىنا ءوڭىردىڭ قاراقيا جانە باسقا دا اۋداندارىندا جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار قابىلداناتىن بولادى.

2023 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ ورتاسىندا «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرى ءوز باسشىلىعىنا ءۇش تالاپ قويعانىن مالىمدەدى:

«ءبىز، ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى WestOil-دىڭ قىزمەتكەرلەرى بۇعان دەيىن زاڭ اياسىندا ءوز تالاپتارىمىزدى قويعانبىز، ول ورىندالماي قالدى. وسى تالاپتارىمىزدىڭ ورىنداماۋىنا بايلانىستى، ءبىز كونستيتۋسيالىق قۇقىعىمىزدى پايدالانا وتىرىپ، سوڭعى شارالارعا باردىق، اتاپ ايتقاندا، 11 جەلتوقساندا كوشەگە شىقتىق»، - دەپ مالىمدەگەن بولاتىن سول كەزدە WOS قىزمەتكەرلەرىنىڭ وكىلدەرى.

مۇنايشىلار ۇندەۋىنىڭ بەينەجازباسى الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن باق-تا كەڭىنەن تاراپ كەتتى. الايدا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكسياسىندا ءۇش تالاپتىڭ ەكەۋى ەڭبەك داۋىنا نەگىز بولىپ تابىلمايتىنىن، «بۇل تۋرالى ەڭبەك اربيتراجىنىڭ وتىرىسىندا ەسكەرتىلگەنىن» ءتۇسىندىردى.

«قىزمەتكەرلەر تالاپتارىنىڭ بىرەۋى قاناعاتتاندىرىلدى، سوندىقتان قىزمەتكەرلەردىڭ ەرەۋىل وتكىزۋ تۋرالى شەشىمى ەڭبەك زاڭناماسىنا سايكەس نەگىزسىز. ۆەدومستۆو باسشىسى اتالعان كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تالاپتارىنا قاتىستى ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ نورمالارىن ءتۇسىندىردى. بۇل تالاپتار داۋدى شەشۋ جانە كەلەلى ماسەلەلەردى شەشۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان تاتۋلاسۋ كوميسسياسى مەن ەڭبەك اربيتراجىنىڭ وتىرىسىندا قارالدى. سونىمەن، ءۇش تالاپتىڭ ءبىرى – اۆتوكولىك پەن ارنايى تەحنيكالاردى جاڭارتۋ «قازمۇنايگاز» جانە «مۇناي كولىك كورپورەيشەن» كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرنەشە رەت تالقىلاندى. 16 قاراشاداعى ەڭبەك اربيتراجىنىڭ وتىرىسىندا كوپشىلىك داۋىسپەن «قازمۇنايگاز» كومپانياسى ۇسىنعان باعدارلاما بويىنشا كولىك تەحنيكاسىن جاڭارتۋ تۋرالى تالاپتى قاناعاتتاندىرۋ تۋرالى حاتتامالىق شەشىم قابىلداندى، - دەپ مالىمدەدى شەنەۋنىكتەر.

سونىمەن بىرگە، ولاردىڭ ايتۋىنشا، «مۇناي كولىك كورپورەيشەن» كومپانياسىنىڭ شتاتىنا اۋىسۋ جانە «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرىنە قمگ ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ءبىرىڭعاي ەڭبەكاقى جۇيەسىن (بەج) ەنگىزۋ تالاپتارى قاراستىرىلماعان، سەبەبى بۇل ماسەلەلەر ەڭبەك داۋىنىڭ نەگىزى ەمەس جانە ولاردى شەشۋ جۇمىس بەرۋشى «West Oil Software» جشس-نىڭ قۇزىرەتىنە كىرمەيدى.

«بۇل ەكى تالاپ ەڭبەك زاڭناماسى بويىنشا ەڭبەك داۋى ەمەس. بۇل ماسەلە بويىنشا ەڭبەك مينيسترلىگىنىڭ ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرمە حاتى بار. سونىمەن بىرگە، «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرىمەن، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە «قازمۇنايگاز» وكىلدەرىمەن بىرنەشە رەت ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ۇجىمدىق داۋ رەتتەلدى دەپ سانالادى، سەبەبى ءبىر تالاپ ورىندالدى، ال قالعان ەكەۋى ەڭبەك ەمەس. وسىعان بايلانىستى قىزمەتكەرلەردىڭ ەرەۋىلدى وتتكىزۋ تۋرالى شەشىمى ەڭبەك زاڭناماسىنا سايكەس نەگىزسىز»، - دەدى ەڭبەك ينسپەكسياسى.

سونداي-اق، شەنەۋنىكتەردىڭ ايتۋىنشا، بۇل كاسىپورىنداردا ەرەۋىلدەرگە ەڭبەك زاڭناماسىمەن تىيىم سالىنعان، سەبەبى ولار «ممگ» اق ءقاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەرىنىڭ (ۇزدىكسىز سيكلدى كاسىپورىن) جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى، ونىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ وندىرىستىك پروسەسس ءۇشىن ورنى تولماس سالدارعا الىپ كەلۋى مۇمكىن. جۇمىس بەرۋشى ەرەۋىلدى زاڭسىز دەپ تانۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى، سايكەسىنشە سوت قۇقىقتىق باعاسىن بەرەدى. ەرەۋىل زاڭسىز دەپ تانىلعان جاعدايدا، قاتىسۋشىلارعا قولدانىستاعى زاڭنامادا كوزدەلگەن جاۋاپكەرشىلىك شارالارى قولدانىلۋى مۇمكىن.

ال جۇمىس بەرۋشى بولسا سوتقا جۇگىندى: 11 جەلتوقساندا قاراقيا اۋداندىق سوتى مىناداي تۇجىرىمدارعا كەلدى:

«قىزمەتكەرلەر جۇمىس بەرۋشىگە ەرەۋىلدىڭ قانشاعا سوزىلاتىنى تۋرالى ەسكەرتپەگەن جانە ورىندالۋى ءتيىس ەڭ از تالاپتاردى ۇسىنباعان. سونىمەن بىرگە، «West Oil Software» جشس-نىڭ جەتىباي تەحنولوگيالىق كولىك باسقارماسى جۇمىسىنىڭ توقتاتىلۋى اۋىر جانە ءقاۋىپتى سالدارمەن بايلانىستى ءقاۋىپتى وندىرىستىك نىسانعا جاتادى. سوت شەشىمىمەن تالاپكەردىڭ تالابى قاناعاتتاندىرىلىپ، «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەرەۋىلى زاڭسىز دەپ تانىلدى».

24 قاڭتاردا ماڭعىستاۋ وبلىستىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ىستەر بويىنشا سوت القاسى جۇمىسشىلاردىڭ ەرەۋىلىن زاڭسىز دەپ تانىپ، WOS قىزمەتكەرلەرىنىڭ اپەللياسيالىق شاعىمىن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىردى.

سونىمەن بىرگە، 20 جەلتوقساندا «West Oil Software» جشس-دا «OTK» ج ش س مەن WOS اراسىندا 2027 جىلعا دەيىن قولدانىستاعى ۇزاق مەرزىمدى شارتتىڭ بار ەكەنىن ايتتى:

«كومپانيا ەرەۋىلگە شىققان قىزمەتكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن نەمەسە قاتىسۋىنسىز ءوز مىندەتتەمەلەرىن تولىق كولەمدە ورىنداۋعا نيەتتى. ەرەۋىلگە بايلانىستى مۇناي ۇڭعىمالارىندا اپاتتىڭ ورىن الۋ ءقاۋپى بار، بۇل قورشاعان ورتاعا جانە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرۋى مۇمكىن، سونداي-اق تاپسىرىس بەرۋشىگە دە ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق زيان كەلتىرۋى مۇمكىن. ەرەۋىلگە بايلانىستى كومپانيا كەلىسىمشارت تالاپتارىن ورىنداماعانى ءۇشىن كۇن سايىن 23 ميلليون تەڭگەدەن استام شىعىنعا ۇشىراپ وتىر».

ال، WOS باسشىلىعى كومپانيانىڭ ۇجىمدىق شارت پەن ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن تولىقتاي ورىندايتىنىن اتاپ ءوتتى. كومپانيا قىزمەتكەرلەردى باسقا مۇناي سەرۆيستىك كومپانيالارىنىڭ جالاقىسىمەن سالىستىرعاندا كوبىرەك جالاقىمەن قامتاماسىز ەتەدى.

2017 جىلى قمگ ەنەرگيا تاسىمالداعىش باعاسىنىڭ تومەندەۋى جانە ءوڭىردىڭ كەن ورىندارىنداعى مۇناي قورىنىڭ ازايۋى اياسىندا ءوزىنىڭ ەنشىلەس كومپانيالارىن قايتا قۇرۋدى جۇرگىزگەن. بىرنەشە مىڭ قىزمەتكەرمەن ەڭبەك شارتىن بۇزۋ تۋرالى كەلىسىم وسىلاي پايدا بولعان. بۇل نەگىزىنەن سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەتىن پەرسونالعا قاتىستى. قىزمەتكەرلەر جۇمىستان كەتۋگە كەلىسسە بەس جىلدىق جالاقىسىنىڭ جارتىسىن وتەماقى رەتىندە تولەۋ ۇسىنىلعان («5/50» باعدارلاماسى).

قمگ دەرەكتەرى بويىنشا سول كەزدە 3969 ادام جۇمىس بەرۋشىنىڭ شارتتارىمەن كەلىسىپ، اقشاسىن العان. ءبىر قىزمەتكەرگە ورتا ەسەپپەن 11 ميلليون تەڭگەدەن شىعىپ، باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا بارلىعى 44 ميللياردقا جۋىق قارجى جۇمسالعان. مۇنىمەن قوسا، 2333 ادام بىردەن جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. سونىڭ ىشىندە «West Oil Software»-گە دە ادامدار جۇمىسقا ورنالاسقان.

ادامدار ميلليونداعان وتەماقى الىپ، جاڭا جۇمىسقا ورنالاسىپ، بىرنەشە جىلدان كەيىن كەنەتتەن بارلىعىن 2017 جىلعا دەيىنگى قالپىنا قايتارعىسى كەلگەن بولىپ تۇر. بۇل رەتتە، ولار اقشانى قايتارۋ تۋرالى اڭگىمە قوزعاماعان.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت، وڭىردە جۇمىسسىز تۇرعىندارعا مۇناي سالاسىندا جۇمىس ورىندارىن ۇسىناتىن كەزەك بار. ال ەگەر قمگ باسشىلىعى ەرەۋىلگە شىققانداردىڭ شارتىنا كونىپ، ولاردى ءوزىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورىندارىنا جۇمىسقا قابىلداسا، وندا ول جۇمىسقا كەزەكتە تۇرعانداردى اۆتوماتتى تۇردە جىلجىتقان بولار ەدى.

جۇرتشىلىق ءبىراز ۋاقىتتان بەرى ەرەۋىلگە شىققان قىزمەتكەرلەردىڭ WOS باسشىلىعىنىڭ ۋاجدەرىن تىڭداۋدان باس تارتقانىن باقىلاپ وتىردى. جۇمىسقا قايتا كەلۋگە شاقىرۋلار، زاڭنامانى ءتۇسىندىرۋ - بارلىق حابارلامالار ەلەنبەدى. اقىرىندا، 21 اقپاندا West Oil Software باسشىلىعى ەرەۋىلگە قاتىسۋشىلارعا ارنالعان ۇندەۋدى تاراتتى:

«2023 جىلعى 11 جەلتوقساننان بەرى نەگىزىنەن جۇرگىزۋشى ماماندىعى بويىنشا جۇمىس جاسايتىن قىزمەتكەرلەردىڭ ەرەۋىلى جالعاسۋدا.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، قاراقيا اۋداندىق سوتى ەرەۋىلدى زاڭسىز دەپ تانۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان بولاتىن. 2024 جىلعى 24 قاڭتاردا ماڭعىستاۋ وبلىستىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ىستەر جونىندەگى اپەللياسيالىق القاسىنىڭ قاۋلىسىمەن قاراقيا اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمى وزگەرىسسىز قالدى. كومپانيا سوتتىڭ شىعارعان شەشىمىن ەرەۋىلگە قاتىسقان بارلىق قىزمەتكەرلەردىڭ نازارىنا جەتكىزدى. ماڭعىستاۋ وبلىستىق سوتىنىڭ قاۋلىسى جاريا ەتىلگەن ساتتەن باستاپ شەشىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. كومپانيادا وسى ارەكەتتەردىڭ ناتيجەسىندە كومپانيا كۇن سايىن 900 ميلليون تەڭگەدەن استام شىعىنعا ۇشىراپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. مۇنىمەن قوسا، تاپسىرىس بەرۋشى تاراپىنان «Westoil Software» ج ش س وزىنە قابىلدانعان شارتتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداماۋى جانە تاپسىرىس بەرۋشىگە تاۋلىگىنە 23 ميلليون تەڭگەگە دەيىن شىعىن كەلتىرۋى تۋرالى سوتقا دەيىنگى شاعىمدار قويىلدى، بۇل تالاپ كۇن سايىن ارتىپ كەلەدى.

وسىعان قاراماستان، بىرنەشە اي بويى «Westoil Software» ج ش س ەرەۋىلگە شىققان قىزمەتكەرلەرمەن تاتۋلاسۋ جانە قۇقىقتىق سالاداعى جاعدايدى شەشۋ جونىندە جان-جاقتى شارالار قابىلداۋدا. بۇگىنگى تاڭدا 94 قىزمەتكەر ءوز ەركىمەن جۇمىسقا قايتا ورالدى، ولارعا ەشقانداي جازا قولدانىلعان جوق.

كومپانيا باسشىلىعى بىرنەشە رەت قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەك مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ جانە جۇمىسقا ورالۋ تۋرالى ءوتىنىش جاسادى. بۇگىن «Westoil Software» ج ش س وكىلدەرى قىزمەتكەرلەردى  ەرەۋىلدى توقتاتۋعا جانە جۇمىس ورىندارىنا شىعۋعا شاقىردى.

سونىمەن قاتار، كۇن سايىن ءوسىپ كەلە جاتقان شىعىندارعا، سونداي-اق تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ تالاپتارىنا بايلانىستى باسشىلىق ەرەۋىلگە قاتىسۋشىلارعا كومپانيانىڭ قارجىلىق جاعدايى سىن كوتەرمەيتىندىگىن جانە وسى جىلدىڭ 24 اقپانىنان كەيىن قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسقا شىعۋىن كۇتۋ مۇمكىن ەمەستىگىن حابارلادى.

كومپانيادا جۇمىسقا قايتا ورالىپ، ءوز مىندەمەلەرىن اتقارۋعا شەشىم قابىلداعان قىزمەتكەرلەرگە ەشقانداي جازا قولدانىلمايتىنى اتاپ ءوتىلدى. سونداي-اق، قىزمەتكەرلەر كورسەتىلگەن مەرزىمدە جۇمىسقا شىقپاعان جاعدايدا، كومپانيا ەرەۋىلگە قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىمەن زاڭناماعا سايكەس ەڭبەك شارتىن بۇزۋعا جانە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قاراقيا جانە باسقا دا اۋداندارىندا جۇمىسقا ورنالاسۋعا كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار اراسىنان مامانداردى جۇمىسقا قابىلداۋعا ءماجبۇر بولاتىنى ايتىلادى.

تۋرا سول كۇنى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ماڭعىستاۋ وبلىسى قاراقيا اۋدانى جەتىباي اۋلىنىڭ تۇرعىندارى جازعان كەزەكتى بەينەجازبا پايدا بولدى. ءبىر توپ جۇمىسسىز ازاماتتار ءوز تالاپتارىن قويدى، ولار ەرەۋىلدەرىن جالعاستىرىپ جاتقان كومپانيا قىزمەتكرەلەرىنىڭ ورنىنا «West Oil Software» جشس-نە جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى تالاپ ەتۋدە.

«ءبىز قاراقيا اۋدانىنىڭ اكىمدىگى مەن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا اۋىر جاعدايىمىزعا نازار اۋدارۋ ءۇشىن جۇگىنەمىز. اۋىلىمىزدىڭ جۇمىسسىز تۇرعىندارىن «West Oil Software» جشس-دەگى اشىق جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتۋدى تالاپ ەتەمىز»، - دەلىنگەن ۇندەۋدە.

بۇل ورايدا، ەرەۋىلشىلەردىڭ وزدەرى «ۇركىتۋدەن قورىقپايتىندارىن جانە ءوز تالاپتارىن ورىنداۋدى جالعاستىراتىندارىن» مالىمدەدى. اقتاۋلىق تانىمال بلوگەر ازامات سارسەنبايەۆ ءوزىنىڭ Facebook پاراقشاسىندا «ەرەۋىلشىلەر اقىلعا كەلىپ، جۇمىسقا كىرىسكەنى ءجون» دەپ جازدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى EcoJer قاۋىمداستىعىنىڭ وڭىرلىك ەكولوگيالىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى قاجىمۇرات حايرۋشيەۆ «جۇمىسقا ورنالاسقىسى كەلەتىندەر جەتكىلىكتى ەكەنىن» اتاپ ءوتتى.

«Energy Monitor» Telegram ارناسىنىڭ اۆتورى نۇرجان جۇماۋلوۆ «ەرەۋىل ارقىلى بوپسالاۋعا جول بەرىلمەيتىندىگى» تۋرالى مالىمدەدى.

«نەلىكتەن رەداكسيامىز ەرەۋىلگە شىققانداردىڭ جاعىندا ەمەس، كەرىسىنشە سىندارلى ديالوگتى قولدايدى. «باتىستان» شىقپاعاندىقتان، بالكىم، شىنىمەن دە پىكىر ايتۋعا قۇقىمىز جوق شىعار، ءبىراق ءبىز ۋنيتارلى مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. ءبىز ماسەلەنىڭ تاريحىمەن جاقسى تانىسپىز (ممگ-نى جەكەشەلەندىرۋ، قمگ-نىڭ 50%-ىن كەرى ساتۋ، پاۆلودار محز-ىن بولەك ساتۋ، انس كومپانيالار توبىن قمگ-عا $330 ميلليونعا ساتۋ، قوماقتى سىياقىعا قىزمەتكەرلەردى بوساتۋ جانە ت.ب.).

«West Oil Software» جەكە كومپانياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قمگ كومپانيالار توبىنا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىنشا نەگىزگى تالابىمەن (بەج جۇيەسى بويىنشا جالاقى الۋ ماقساتىندا) 80 كۇننەن بەرى ەرەۋىلدە. بىزگە 80 كۇن جالاقىسىز وتباسىن قالاي اسىراۋعا بولاتىنىن ءتۇسىنۋ وتە قيىن، ونىڭ ۇستىنە نەسيەلەر دە بار»، - دەپ جازادى اۆتور.

جۇماعۇلوۆ ەرەۋىلشىلەرگە رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك (جاڭاوزەن) كولەمدە جاپپاي قولداۋ كورسەتىلمەگەنىن اتاپ ءوتتى. 300-350 قىزمەتكەردىڭ 90-نان استامى جۇمىسقا ورالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قالعاندارى، «وكىنىشكە وراي، بولۋى مۇمكىن ەمەس عاجايىپتى كۇتۋدە».

«ءبىراق عاجايىپ بولمايدى، سەبەبى ەگەر پرەسەدەنت ورىن العان بولسا، ەرتەڭ ونداعان جەكە كومپانيالاردىڭ قىزمەتكەرلەرى قمگ شتاتىنا قوسىلۋدى سۇرايدى. بۇرعىلاۋ، كەزبي، بەرالي وپەرەيتينگ جانە ت.ب. قىزمەتكەرلەرىنىڭ قمگ شتاتىنا قوسىلۋعا قالاي سۇرانعانىنا ءبىز بۇعان دەيىن دە كۋا بولعانبىز. ءبىراق بارلىعىنا دا كەلىسىم بەرۋدەن باس تارتىلعان بولاتىن.

ءيا، مۇناي وڭىرلەردە وندىرىلەدى، ءبىراق ول ەلىمىزدىڭ كونستيتۋسياسى بويىنشا بۇكىل قازاقستان حالقىنا ورتاق. وڭتۇستىكتىڭ تۇرعىندارى، مىسالى، جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن باسقا وڭىرلەرگە بارادى. ەموسياعا بەرىلمەي، پاراساتتىلىق ۇستەمدىك الۋى ءتيىس»، – دەيدى نۇرلان جۇماعۇلوۆ.

دانيار الپييەۆتىڭ ۇيىمداسقان توبى تەرگەۋگە قىسىم جاساۋدا
25 اقپان 2024
دانيار الپييەۆتىڭ ۇيىمداسقان توبى تەرگەۋگە قىسىم جاساۋدا

بۇگىن (26.02.2024) دانيار الپييەۆكە الدانعان ءبىر توپ ساۋداگەر الماتى وبلىستىق پوليسيا دەپارتامەنتىندە شۋ شىعاردى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا” سايتى.

قونايەۆ قالاسىنا كەلگەن كاسىپكەرلەر الەۋمەتتىك جەلىدە دانيار الپييەۆتى، ەرمەك مارقابايەۆتى اقتاپ الۋدى كوزدەيتىن ادۆوكاتتاردىڭ ارەكەتتەرىنە، كورشى مەملەكەتكە نوتا جولداتقان استىرتىن ويىندارعا الاڭداۋلى ەكەندەرىن جەتكىزدى.
قىلمىستىق ارەكەتتى جۇمسارتۋ ءۇشىن جاسالاتىن اقپاراتتىق ناۋقان تەرگەۋگە قىسىم كورسەتۋدىڭ ءبىر ءتۇرى. سوڭعى ۋاقىتتا بۇل ءۇردىس قالىپتى جايتقا اينالىپ، بيشىمبايەۆتى دا اقتاپ الۋ ارەكەتتەرى اشكەرە بولۋدا. سوندىقتان، جاپا شەگۋشى تاراپ الماتى وبلىستىق پوليسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى سەرىك قاسەن ۇلى شالقاروۆقا بىرنەشە سۇراقتى جۇزبە-جۇز قويدى:

“ساۋداگەرلەردى سەرگەلدەڭگە سالعان، 2 ملرد-قا جۋىق قارجى جىمقىرعان دانيار الپييەۆتىڭ ۇيىمداسقان توبىنا قانداي شارا قولدانىلدى؟ الاياقتىق بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى ما (№3 پاۆيلون قۇرىلىسى)؟ جابىرلەنۋشىلەر سانى قانشاعا جەتتى؟ پاۆيلون قۇرىلىسىنا قارجى جيناۋعا تىكەلەي قاتىسى بار ەرمەك مارقابايەۆ، كاسسير مارجان ەسجانوۆا، بەكەت ءابىلوۆ جانە باسقالارعا نەگە شارا قولدانىلماي جاتىر؟” - دەدى.

بۇگىنگى جيىنعا دانيار الپييەۆتىڭ تۋعان-تۋىستارى دا قاتىسقان. بۇعان دەيىن دانيار الپييەۆتىڭ باسشىلىعىنداعى كومپانيا ءۇشىنشى پاۆيلوندى سالۋ ءۇشىن 300-دەن استام ۇلەسكەردەن زاڭسىز قاراجات جيناعان.

اتاپ ايتقاندا، بازاردىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى بولىپ قىزمەت اتقارعان قىرعىز ازاماتى ەرمەك مارقابايەۆ، كاسسادا جۇمىس ىستەگەن مارجان ەسجانوۆا جانە بازاردىڭ باقىلاۋشىسى بەكەت ءابىلوۆ سىندى تۇلعالاردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان زاڭسىز قارجى جيناۋ ارەكەتى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز شەشىمىن تاپپاعان.

الماتى وبلىسى پوليسيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىلىعى  ۇلەسكەرلەردىڭ كوكەيتەستى ماسەلەسى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالاتىنىن جانە ۇلەسكەرلەردى جابىرلەنۋشى رەتىندە تانيتىندىعىن ايتتى.

ءبىز تۋرالى
ulys.kz — اقپاراتتىق، ساراپتامالىق جانە تانىمدىق باعىتتاعى ماتەريالداردى بەرەدى.
 
مۋلتيمەديالىق جوبا زامان تالابىنا ساي جاسالعان. قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق نارىعىن ساپالى
كونتەنتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋعا باعىتتالعان. مۇنداعى ساراپتامالىق، تانىمدىق
ماقالالار سان سالانى قامتيدى. گەوستراتەگيا، گەوەكونوميكا، گەوساياسات، حالىقارالىق
قاتىناستار مەن ەلدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتى، ەكونوميكا، جاھاندا بولىپ جاتقان تەكتونيكالىق
وزگەرىستەر مەن ترەند تاقىرىپتار ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان تەرەڭ تالدانىپ قازاق
وقىرماندارىنا جەتكىزىلەدى. ورتالىق ازيا مەن تۇركى الەمىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.