Túrki áıelderiniń ortaq bolmysy dáripteldi

TÚRİKSOI

Foto: ashyq kózden 25 qarasha 2025

Túrki áıelderiniń ortaq bolmysy dáripteldi

Ankarada Túrki mádenıeti halyqaralyq uıymynda (TÚRKSOI) túrki halyqtarynyń rýhanı-mádenı murasyndaǵy ana beınesine arnalǵan «Túrki áleminiń analary: dástúr jáne qazirgi zaman» atty halyqaralyq dóńgelek ústel men «Túrki áleminiń analary» atty halyqaralyq kórme ótti.

Sharanyń maqsaty – túrki órkenıetine tán ana bolmysyn, meıirim men danalyqty, rýhanı qaısarlyqty jáne urpaq sabaqtastyǵyn dáripteý. İs-shara halyqaralyq «Túrki áleminiń analary» kórmesi aıasynda uıymdastyrylyp, analar tulǵasy arqyly túrki halyqtarynyń ortaq mádenı kodyn tanystyrýǵa baǵyttaldy.
Dóńgelek ústel barysynda túrki halyqtaryndaǵy anaǵa qurmet kórsetý dástúriniń tarıhı-mádenı negizderi, áıeldiń qoǵamdaǵy jáne otbasyndaǵy orny, ulttyq qundylyqtardy saqtaý tájirıbesi jan-jaqty talqylandy. Qatysýshylar gýmanıtarlyq, mádenı jáne bilim berý salalarynda ortaq jobalar ázirleýge nıet bildirdi.
Jıynǵa Qazaqstan, Túrkıa, Túrikmenstan elderinen memlekettik, ǵylymı jáne qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi qatysty. Atap aıtqanda: İs-sharaǵa Túrkıa Respýblıkasynyń Otbasy jáne áleýmettik qyzmetter vıse-mınıstri Leman Ienıgún, TÚRKSOI Bas hatshysy Sultan Raev, Qazaqstannyń TÚRKSOI-daǵy ókili Nyshangúl Qarataeva, Túrikmenstannyń TÚRKSOI-daǵy ókili Lachın Ovazgeldıeva, Túrkıa Respýblıkasynyń Ádilet jáne damý partıasynyń Túrki memleketterimen baılanystar jónindegi tóraǵa orynbasary doktor Reshıde Iýksel, Qazaqstan halqy Assambleıasy Respýblıkalyq Analar keńesiniń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq saıasat jónindegi ulttyq komısıanyń múshesi Nazıpa Shanaı, QR Ulttyq mýzeıi dırektorynyń ǵylymı jumys jónindegi orynbasary Aqmaral Ibraeva, IýNESKO qamqorlyǵyndaǵy «Mádenıetterdi jaqyndastyrý ortalyǵy» mýzeıi dırektorynyń orynbasary Saltanat Áshimova, «Mádenıetterdiń ózara árekettesý ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń dırektory Úmithan Munalbaeva, « TURKTAV» qorynyń atqarýshy dırektory Ásel Lahaeva, sondaı-aq túrki áleminiń áıel kóshbasshylary qatysty.
Sharada quttyqtaý sózder men taqyryptyq baıandamalar usynylyp, túrki halyqtary arasyndaǵy rýhanı yntymaqtastyqty arttyrý baǵytyndaǵy pikirtalastar ótti. Kórme aıasynda túrki mádenıetindegi Ana beınesi men rýhanı sabaqtastyqty beıneleıtin jádigerler kópshilik nazaryna usynyldy.
TÚRKSOI Bas hatshysy Sultan Raev túrki áıelderiniń rýhanı kóshbasshylyq róline joǵary baǵa berip, mádenıetaralyq dıalogty damytýǵa úles qosqan birqatar qatysýshylardy Alǵys hattarmen marapattady.

Leman Ienıgún Túrki áleminiń mádenıetinde ana tek otbasynyń ǵana emes, búkil ulttyń ózegi retinde qabyldanatynyn, Orhon jazbalarynan bastap Qorqyt ata kitabynda ana beınesi danalyqtyń, tózimniń, meıirimdilik pen erliktiń sımvoly retinde ǵasyrlar boıy ortaq jadymyzda saqtalyp keletinin aıta kele, Túrkıanyń áıelder men otbasyna qatysty áleýmettik saıasattaǵy tájirıbesimen bólisýge daıyn ekenin, ortaq máselelerdi túrki elderi birlese sheshýi qajet ekenin atap ótti.
Qazaqstan halqy Assambleıasy Respýblıkalyq Analar keńesiniń tóraǵasy Nazıpa Shanaı TÚRKSOI shańyraǵynyń astynda analarǵa arnalǵan halyqaralyq qoǵamdyq uıym qurý týraly bastama kóterip, onyń rýhanı murany saqtaý men gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty keńeıtý isindegi mańyzdylyǵyn atap ótti. Qoldaý tapqan jaǵdaıda bul qurylym «Túrki áleminiń analary» atty halyqaralyq qoǵamdyq uıym retinde jumys isteı alatynyn jetkizdi.
Jıynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Túrki memleketteri uıymynyń mereıtoılyq samıtindegi sózi eske alynyp, eldiń salt-dástúr, reformalar, bilim, ǵylym, senim, ınvestısıa jáne medıasıa baǵyttaryndaǵy bastamalar talqylandy. Túrkıa Prezıdenti Rejep Taıyp Erdoǵannyń 2025 jyldy Otbasy jyly dep jarıalaýy jáne «Túrki áleminiń keleshegi – 2040» qujatynyń qabyldanýy ana men otbasy qundylyqtaryn nyǵaıtý jolyndaǵy ortaq strategıalyq ustanymdardy aıqyndaıtyny atap ótildi.
Lachın Ovazgeldıeva Túrikmenstandaǵy otbasy jáne ana saıasaty boıynsha memlekettik qoldaý sharalaryn tanystyrdy.
IýNESKO qoldaýyndaǵy ortalyq ókili Saltanat Áshimova aqyn, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Oljas Súleımenovtiń TÚRKSOI-ǵa joldaǵan alǵys hatyn oqyp, mundaı sharalardyń Túrki áleminiń ózara jaqyndasýyna zor úles qosatynyn jetkizdi.
Túrkıa Respýblıkasynyń Ádilet jáne damý partıasynyń Túrki memleketterimen baılanystar jónindegi tóraǵa orynbasary doktor Reshıde Iýksel Tomırıs, Domalaq ana, Aıǵanym hanym, Mánshúk pen Álıa syndy qazaqtyń uly analaryn, sondaı-aq Anadolynyń Nene Hatýn, Fatma Seher Erden jáne Halıme Chavýsh syndy tarıhı tulǵalaryn atap ótip, olardyń erligi men rýhanı qýaty túrki áıelderiniń ortaq beınesin qalyptastyratynyn aıtty.
«Túrki áleminiń analary: dástúr jáne qazirgi zaman» atty dóńgelek ústel túrki halyqtary arasyndaǵy mádenı dıalogty tereńdetip, rýhanı sabaqtastyqty analardyń beınesi arqyly dáripteýdiń mańyzdy alańyna aınaldy. Shara barysynda analar keńesteriniń qoǵamdyq áleýeti, gýmanıtarlyq bastamalardy qoldaýdyń mańyzy jáne otbasy qundylyqtaryn saqtaý máseleleri erekshe atap ótildi.
Jıyn sońynda Túrki áleminiń áıelder Odaǵyn qurý týraly bastamalyq ıdeıalar da ortaǵa salyndy.

RELATED NEWS

TÚRİKSOI

18 jeltoqsan 2019

TÚRKİ ÁLEMİ ÚSHİN 2020 JYL ABAI JYLY DEP JARIALANDY

Túrki áleminiń bıylǵy jylǵy mádenı astanasy — Osh qalasynda ótken TÚRKSOI halyqaralyq uıymy turaqty keńesiniń XXXVII-shi otyrysynda 2020 jyldy qazaqtyń birtýar aqyny Abaı Qunanbaıuly jyly dep jarıalaý týraly sheshim qabyldandy.

Halyqaralyq uıymnyń taratqan aqparatyna júginsek, Qazaqtyń qaıratker uly Dúısen Qaseıinov basqaratyn Túrki halyqtarynyń IýNESKO-sy sanalatyn bedeldi uıym kelesi jyly Qazaqtyń birtýar uly Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıyna qatysty Túrki áleminde birqatar irgeli ister jasaýdy josparalap otyr. Oshtaǵy ordaly jıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Nurǵısa Dáýeshov túrki elderinen kelgen laýazymdy tulǵalarǵa Qazaqtyń bas aqyny, óz dáýirinde «basqa shaýyp, tóske órlegen» ór aqyn týraly mol maǵlumat berdi. Sonymen qatar, jınalǵandar 2020 jyly Túrki áleminiń mádenı astanasy retinde tarıhı tereń Hıýa qalasyn jarıalady.

Sýretter turksoy.org saıtynan alyndy.

TÚRİKSOI

29 tamyz 2024

Tuńǵysh prezıdenttiń burynǵy kelini 12 jylǵa sottaldy

Almatynyń qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq soty Qaırat Satybaldynyń eks-jubaıy Gúlmıra Satybaldyǵa qatysty úkim shyǵardy, dep habarlaıdy Ulys.

Sot sheshimi boıynsha Gúlmıra Satybaldy 12 jylǵa, Mádı Batyrshaev toǵyz jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.

Gúlmıra Satybaldy Qylmystyq kodekstiń birqatar baby boıynsha aıyp taǵyldy: adamdy zańsyz bas bostandyǵynan aıyrý, bopsalaý.

Onyń júrgizýshisi Mádı Batyrshaevty da zańsyz bas bostandyǵynan aıyrdy dep aıyptady. Sotta prokýror Satybaldy 13 jyl, al Batyrshaevty 9 jyl bas bostandyǵynan aıyrýdy surady.

Sottalýshylar men olardyń advokattary sottan olardy aqtaýdy surady. Satybaldy ortasha qaýipsizdik mekemesinde 12 jyl jazasyn óteıdi. Onyń kómekshisi - Batyrshaevqa toǵyz jyl berildi.

Sot sottalǵan Satybaldydan jábirlenýshi J.-nyń paıdasyna 2,6 mlrd teńge materıaldyq shyǵyn, sonymen qatar 10 mln teńge moraldyq shyǵyn, sottalǵan Batyrshaevtan 2 mln teńgeni óndirdi.

Úkim zańdy kúshine engen joq

TÚRİKSOI

16 tamyz 2024

Qaırat Satybaldynyń jazasy jeńildedi

Óskemen qalasynyń No2 soty sottalǵan Qaırat Satybaldyulynyń jazanyń ótelmegen bóligin neǵurlym jeńil jazamen aýystyrý týraly ótinishin qarady, dep habarlaıdy Ulys atalǵan sotqa silteme jasap.

Sot úkimimen Satybaldy QK-niń 28-baby 3-bóligimen, 189-baptyń 4-bóligi 2) tarmaǵy (senip tapsyrylǵannyń múlkin jymqyrý), 28-baptyń 3-bóligi, 195-baptyń 2-tarmaǵy (urlyq jasaý maqsatynsyz zalal keltirý) boıynsha múlki tárkilenip, memlekettik qyzmet atqarý quqyǵynan 10 jylǵa deıingi merzimge aıyra otyryp, 6 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý jazasyna sottalǵan.

Sottalǵan óziniń ótinishhatynda jazasynyń ótelmegen bóligin neǵurlym jeńil túrine aýystyrý týraly ótinishhatyn berý úshin zańnyń barlyq talaptaryn oryndaǵanyn atap kórsetken.

Sot sheshimi boıynsha, QK-niń 73-baby aýyrlyǵy ortasha qylmystar nemese aýyr qylmystar úshin sottalǵan adamdy jazanyń ótelmegen bóliginiń qalǵan bóligin mynadaı jaǵdaılarda neǵurlym jeńil jaza túrimen almastyrý múmkindigin kózdeıdi:

jaza merziminiń keminde 1/3 bóligin ótegennen keıin;
keltirilgen zalal tolyq ótelgen jaǵdaıda;
ne jazany óteý tártibin qasaqana buzýshylyqtardyń bolmaýy.

Satybaldy ortasha aýyr qylmys jáne aýyr qylmys jasaǵan. Ol jazanyń 1/3 bóliginen astamyn ótegen.

Túzeý mekemesiniń ákimshiligi sottalǵandy oń sıpattaıdy, tárbıe is-sharalaryna belsendi qatysqany úshin kótermelenedi, sottalǵandardy erikti túrde uıymdastyrýdan turady.

Qylmyspen keltirilgen zalal tolyǵymen ótelgen. Sot úkimimen óndirip alynǵan somalar (is júrgizý shyǵyndary, májbúrli tólem) tólengen.

Joǵaryda aıtylǵandardyń negizinde sot sottalýshynyń ótinishhatyn qanaǵattandyrdy jáne bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazanyń ótelmegen bóligin 3 jyl 3 aı 7 kún merzimge bas bostandyǵyn shekteýge aýystyrdy.

Satybaldyǵa probasıalyq baqylaý belgilendi. Turaqty jumysy bolmaǵan jaǵdaıda sottalǵan jazany óteýdiń barlyq merzimi ishinde jyl saıyn 100 saǵattan májbúrli eńbekke tartylady.

Sot qaýlysy zańdy kúshine engen joq.

Eske salsaq, buǵan deıin Qaırat Satybaldyulydan eki jylda 783 mlrd teńgeniń aktıvteri memleketke qaıtqany týraly jazǵan bolatynbyz.

Jańalyqtar

25 qarasha 2025