Valúta baǵamy
  • USD -

    500.3
  • EUR -

    590
  • RUB -

    6.47
Jasandy ıntellek týraly qazaqsha kitap jaryq kórdi
Baspasóz jıynynan alyndy 13 naýryz 2025
Jasandy ıntellek týraly qazaqsha kitap jaryq kórdi

Qazaqstanda "Jasandy ıntellekt álippesi" kitabynyń tusaýkeseri ótti. bek  qarqyndydamyp kele jatqan jańa sala týraly alǵash retqazatilinde jazylǵan túpnusqa bolýymenerekshelenedi. İs-shara barysynda TurkAI – túrki memleketteriniń jasandy ıntellektshilerqaýymdastyǵynyń qurylǵany habarlandy. Sondaı-aq salalyq «AI-hub» kompanıasy men ai-hub.kz saıty tanystyryldy.
 

Almatyda ótken kitaptyń tanystyrylymynahalyqaralyq sarapshylar ǵalymdar, zıaly qaýym, qoǵam qratkerleri, medıa, bilim jáne tehnologıa salasynyń belgiltulǵalary men mamandary qatysty.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev«Sarapshylardyń aıtýynshajasandy ıntellekttehnologıasynyń imdiligjyl ótken saıyn arta túspekSondyqtan aldymyzda qymdy mindettertur. Qazaqstan Eýrazıadaǵy asa irsıfrlyhabqaaınalýǵa isSıfrlydamý máselesine tyń, jańasha kózqaraspen qaraý qajet» degenbolatyn.

Jalpy bastamashy toptyń aıtýynsha, elimizdiń de atalǵan sala kóshinen qalmaýy úshin ekjylburyn qazatildaýdıtorıaǵa arnap arnaıy eńbekjazýǵa kirisken. Salany zerttep júrgen kitap avtory – jasandy ıntellekt jáne IT tehnologıa salasynyń sarapshysy, jýrnalıs Meıirjan Áýelhanuly"Eńbek– baǵdarlamalaýdy bilmeıtin, biraq AI múmkindikterin zerttep, qoldanǵysy keletin adamdarǵa arnalǵan. Jasandy ıntellekt salasyndaǵy negizgi uǵymdardy qarapaıym tilmen túsindiredi. Qazirdiń ózinde suranys óte joǵary bolǵandyqtan, kitapty ekinshi basylymǵa jiberip jatyrmyz»,-dedi.

Belgili jýrnalıs, qalamger, pýblısıs ári eńbektiń redaktory Qaınar Oljaı jasandy ıntellekt degen ne degen saýalǵa tolyq jaýap beretin kitaptyń óte saýatty jazylǵanyn, qazaq oqyrmanyna aýadaı qajet ekenin atap ótti. "Al jasandy ıntellekti qalaı jumsaý kerek" degender úshin tolyq tájirıbelik kýrs qamtylǵan. Oı isindegi qolǵanatqa san salada beriletin tapsyrma (ony "prompt" deıdi eken) tolyq tizilgen. Shekesinenshertip alyp qoldana beresiz»,-dedi.

Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyýnıversıtetiniń Basqarma tóraǵasy – rektory, Kembrıdj Ýnıversıtetiniń túlegi Gúlmıra Qanaıbolsa, «Bilim berý salasynda ózgeristerdi jasaıtyn birden-bir faktor tehnologıa. Atalǵan kitap, otandyq ǵylym men bilim salasynyń jańa ózgeristerge beıimdelýinde mańyzdy qadam dep sanaımyn»,-dedi.

Sondaı-aq belgili medıa menedjer, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri NurjanJalaýqyzy, belgili ádebıettanýshy ǵalym Mamaı Aqetov, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyýnıversıtetiniń jýrnalısıkafakúlteti dekany Qanat Áýesbaı ózge de qatysýshylar óz lebizderin bildirdi.  

Kitap týraly belgili pedagog Ómirbek Shynybekuly da «Osy kitapty Oqý-aǵartýmınıstrliginiń sarapshylary qarap shyǵyp, qosar-alar tustary bolsaavtormen jumys istepmektepterge taratý kerek. Jasandy ıntellekt ýirinde ony durys qoldanýpromptardy durysjazý ádismańyzdy dep oılaımyn»,-dep salalyq mınıstrge usynys jasaǵan bolatyn.  

Kitap OrtalyAzıa elderinde jasandyıntelekt salasyna qatysty alǵash shyqqandyqtan Ózbekstan, Qyrǵyzstan elderinen aýdarýǵausynystar túsken.

Memlekettik syılyqtyń ıegeri, rki dúnıesJazýshylar Odaǵynyń Tóraǵasy Ulyqbek Esdáýletálemde qazir eń mańyzdy salaǵa aınalǵan jasandy ınttelekt boıynsha da baýyrlas elderdiń de alatyn óz enshisi bar ekenin aıtty.

İs-shara aıasynda jańa qurylǵan «AI-HUB»kompanıasynyń maqsaty aıtyldy. Onyń basshysy Erjanar Ásheıhannyń sózinshe, kompanıa – jasandy ıntellekt, IT, kıber jáne aqparattyq qipsizdikaqparattyjáne sıfrlytehnologıalarsondaı-aq bıotehnologıalardy zertteý men damytýǵabaǵyttalǵan biregeı uıymǵa aınalýdy kózdeıdi.Negizgi maqsaty  ozytehnologıalardy túrlsalalarǵa engihalyqtyń sıfrlyjáneaqparattysaýatyn arttyrýsondaı-asalalystartaptardy qoldaý.

Jasandy ıntellektke qatysty alǵash ret oqýlybasyp shyǵarǵan Ai-Hub publishing baspasy bolsa,aldaǵy ýaqytta  jaratylystaný, IT men jasandyıntellekt salasyna qatysty álemdegtanymalkitaptardy qazaqsha aýdarmaq. Sonymen qatarsalaǵalymdarymamandarymen birlese otyrypbalalaaoqýshylar men stýdentterge arnalǵanoqýlyqtar men ádistemeler ázirleýdkózdep otyr.Sondaı-aq jasandy ıntellekt termınderin jasaýmen ensıklopedıasyn qazirden bastap daıyndaýdyqolǵa almaq.

Sondaı-aq «AI-HUB» kompanıasynyń negizin qalaýshylardyń biri Nurbolat Nyshanbaev rkmemleketteri jasandy ıntellekt salasy ókilderiniń basyn qosatyn TurkAI qaýymdastyǵy qurylyp, baýyrlas eldermen birlesken jumystarkúsheıtiletini habarlandy. Jıynǵa Túrki elderinen jáne Eýropadan jasandy ıntelekt salasynda jumys isteıtin kompanıa basshylary onlaın qatysyp, óz pikirlerin bildirdi.  

Túrkıanyń Robotzade tehnologıalyq kompanıasy dırektory Mert Doǵan  Túrki memleketteriniń jasandy ıntellekt asosıasıasynyń Qazaqstanda qurylýynyń ózmańyzdy oqıǵa dep atap ótti. «Túrki halyqtary arasyndaǵy baılanys tek, saıasat pen ekonomıkada ǵana emes, sonymen qatar bilim, ǵylym jáne tehnologıa salalarynda da óte myǵym bolýy qajet dep sanaımyn. Qazaq tilinde tuńǵysh jarıalanyp otyrǵan, «Jasandy ıntellekt álippesi» eńbegimen quttyqtaımyn. Bul kitap, tutas Túrki dúnıesi úshin óte zor mańyzǵa ıe»,-dedi.

Al óz kezeginde Birikken Arab Ámirliginiń AI Global kompanıasy ókili Ammara Aftab «Jasandy ıntellekti salasynda alǵashqy qazaq tilindegi kitaptyń jarıalanýy tutas aımaq úshin óte mańyzdy qadam. Qazaqstanda, qurylyp, tutas aýmaqty qamtýdy maqsat etip otyrǵan AI-Hub  kompanıasyna sáttilik tileımin!», -dedi.   

Shotlandıanyń AI-Tech solution LTD kompanıasynyń bas dırektory Robert Sım«Sońǵy jyldary, jasandy ıntellekti búkil álem boıynsha ómirdiń barlyq salalaryna kirýde. Bizge  birlesip kóptegen jetistikterge jetýge bolady. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstannyń AI-Hub kompanıasymen ortaq jobalarymyzdy júzege asyratymyzǵa senimim mol»,-dedi.

Uıymdastyrýshylar aldaǵy ýaqytta kitaptyń tusaýkeseri Astana qalasy men barlyq oblys ortalyqtarynda ótetinin habarlady.

RELATED NEWS
Sáttilik formýlasy: utys, úmit jáne áleýmettik jaýapkershilik
11 aqpan 2026
Sáttilik formýlasy: utys, úmit jáne áleýmettik jaýapkershilik

Qazaq qoǵamynda «baq» uǵymy árqashan eńbektiń, sabyrdyń jáne senimniń serigi retinde qabyldanǵan. «Sabyr túbi – sary altyn» deıdi halyq. Jaqynda 37 855 200 teńge kólemindegi utys ıesin tapqanda, bul mátel taǵy bir márte ózektiligin dáleldegendeı boldy. 5/36 lotereıasynyń jańa mıllıoneri – Almaty qalasynyń turǵyny Nurbol. Ol 15 jyl boıy lotereıa utystaryna turaqty túrde qatysyp kelgen. Bir qaraǵanda, bul jaı ǵana statısıkalyq sáttilik sıaqty kórinýi múmkin. Biraq 15 jyl degen – tabandylyqtyń ólshemi, úmittiń úzilmegen ýaqyty.

Nurboldyń «bul kúndi uzaq kúttim» degen sózi – jeke adamnyń qýanyshy ǵana emes, qoǵamdaǵy senim fenomeniniń kórinisi. Ár bılet – múmkindik. Biraq múmkindik pen jaýapkershilik qatar júrgende ǵana onyń áleýmettik salmaǵy artady.

Ulttyq deńgeıdegi lotereıa naryǵynda bul baǵytty aıqyndap otyrǵan qurylym – «Sátti Juldyz». Ulttyq lotereıa Prezıdenti Lytkına Marıa Vladımırovna iri utystardyń árdaıym júıeli áleýmettik jumysqa ulasatynyn atap kórsetedi. Onyń sózinshe, árbir satylǵan bılet – tek utý múmkindigi emes, qoǵam damýyna qosylǵan naqty úles. Bul jerde mańyzdysy – bıznes-modeldiń ózegine 10% áleýmettik aýdarymdardyń engizilýi. Operasıalyq oıyn kirisiniń 10% otandyq sportty damytýǵa, taǵy 10% «Qazaqstan Halqyna» qoǵamdyq qoryna jáne 3% kreatıvti ındýstrıanyń damýyna qoldaýǵa  baǵyttalady.

Bul – jaı statısıka emes. Áleýmettik kapıtaldy qalyptastyrýdyń naqty tetigi. Máselen, 9–28 aqpan aralyǵynda ótetin «Marafon Charity» qaıyrymdylyq aksıasy aıasynda jınalǵan qarajattyń bir bóligi «100 aýyl» jobasyn qoldaýǵa jumsalady. Búgingi tańda osy joba arqyly 30 000-nan astam bala jáne 140 mektep sporttyq ınventarmen qamtylǵan. Bul – qurǵaq esep emes, aýyl balasynyń qolyna tıgen dop, mektep aýlasynda ornatylǵan týrnık, qozǵalysqa túsken ómir.

Lotereıa tek utys mehanıkasymen shektelmeıdi. Máselen, «LOTO 6/49» tırajdyq formaty – lotereıa mádenıetin qurylymdaýdyń mysaly. Qatysýshy 1-den 49-ǵa deıingi sandar arasynan kombınasıa jınaıdy, avtotańdaý múmkindigi bar. Ár bılet boıynsha utys somasy 500 - 50 000 000 ₸ aralyǵynda belgilengen. Al sýper júlde – 50 000 000 ₸. Kelesi tıraj 915 nómirimen 11 aqpan 2026 jyly, 22:00-de tikeleı efırde ótedi. Bul ashyqtyq pen jarıalylyq qaǵıdatynyń saqtalǵanyn kórsetedi.

Álemdik tájirıbege kóz salsaq, Ulybrıtanıadaǵy National Lottery jyl saıyn áleýmettik jobalarǵa mıllıardtaǵan fýnt baǵyttaıdy. Fransıada FDJ ulttyq mádenı mura obektilerin qalpyna keltirýge qarjy bóledi. AQSH-ta shtattyq lotereıalar bilim berý qorlaryn tolyqtyrýdyń mańyzdy kózine aınalǵan. Iaǵnı, lotereıa – tek kóńil kóterý emes, qoǵamdyq qarjylandyrý quraly.

Qazaq oıshyly Abaı «Paıda oılama, ar oıla» degen. Qazirgi lotereıa naryǵynda bul ustanym bıznestiń jańa etıkasyna aınalýy tıis. Eger tabys qoǵamǵa qaıtsa, onda lotereıa áleýmettik kelisimniń bir bóligine aınalady. «Utys – jeke tarıh, biraq onyń artynda ortaq qundylyqtar turýy kerek» degen tujyrym osydan týyndaıdy.

Árıne, syn da bar. Lotereıa – táýekel. Biraq táýekel mádenıeti qalyptasqanda, ol jaýapkershilikpen ólshenedi. Qoǵamdyq baqylaý, ashyq esep, naqty paıyzdyq aýdarymdar – osy senimniń tirekteri.

37 855 200 teńge utyp alǵan Nurboldyń oqıǵasy – jeke adamnyń jeńisi. Al 50 000 000 ₸ kólemindegi sýper júlde – kelesi múmkindiktiń sımvoly. Biraq 30 000 bala men 140 mektepke jetken sporttyq qural-jabdyq – júıeli áleýmettik saıasattyń nátıjesi.

Qazaq ádebıetinde Sáken Seıfýllın «Ómir – kúres» degen edi. Bul kúres tek jeke tabys úshin emes, ortaq ıgilik úshin de júrýi kerek. Lotereıa salasynyń bolashaǵy da osy teńgerimde jatyr: múmkindik pen mindettiń, utys pen úlestiń, jeke qýanysh pen qoǵamdyq jaýapkershiliktiń toǵysynda.

Sáttilik – kezdeısoqtyq emes. Ol senimmen, júıemen jáne ortaq qundylyqtarmen bekitilgende ǵana turaqty modelge aınalady. Bálkim, kelesi 50 000 000 ₸ ıegeri basqa bir qala turǵyny bolar. Biraq mańyzdysy – ár bıletten qoǵamǵa qaıtatyn úles. Sebebi ulttyń utysy – bir adamnyń baılyǵy emes, ortaq damýdyń qarqyny.

 

ÓMİRDİ ÓZGERTKEN JEŃİS
30 shilde 2025
ÓMİRDİ ÓZGERTKEN JEŃİS

Keıbir kúnder bar. Tańmen talasa turyp, keshke deıin kúıbeń tirlikpen ótip ketedi. Al keı kúnder bar – ómirdiń betalysyn basqa arnaǵa burady. 20 shilde sondaı kún boldy. Sebebi dál sol kúni TeleBingo oıynynyń efırinde bir emes, eki birdeı taǵdyr ózgerdi. Biri – astanalyq Ǵalymjan, ekinshisi – Túrkistan oblysynyń turǵyny, Vera esimdi úı sharýasyndaǵy áıel.

Bul – jaı ǵana jeńis emes. Bul – júrekke úmit, kózge qýanysh, ómirge ózgeris syılaǵan sát.

6 842 242 teńge. Bir sátte kelgen jeńildik

Munaı men gazdyń arasynda júrip, kúnde eńbek etip júrgen Ǵalymjan – elorda turǵyny. TeleBingo, LOTO 6/49 jáne 5/36 sekildi lotereıalardyń burynnan qatysýshysy. Bul joly da sáttilik qasynan tabyldy. Týra 6 842 242 teńge. Bul – tek aqsha emes, bul – erkin tynys, jeńil dem, bolashaqqa degen senim.

"Úlken qyzyǵýshylyqpen qatysamyn. Biraq jaýapkershilikti de umytpaımyn. Árıne, mundaı jeńis qýanysh pen jeńildik sezimin ákeledi", – deıdi Ǵalymjan. Úılengen, eki balanyń ákesi. Bul aqsha – tek ózine emes, otbasynyń bolashaǵyna salynǵan ınvestısıa. Qaryz jabylady, kúndelikti shyǵyn retteledi.

Jeńis – eńbekpen úıleskende ǵana shynaıy baqytqa aınalady.

Tólebı aýdany. Úı sharýasyndaǵy áıel. 15 mıllıon teńge.

Veranyń oqıǵasy tipti kınoǵa suranyp turǵandaı. Jáı ǵana áıel. Jáı ǵana ana. Úsh balanyń anasy. Joldasynyń súıenishi. Ájesiniń kútýshisi. Alǵashqy lotereıa bıletin úsh aı buryn ǵana satyp alǵan. Buryn-sońdy mundaıǵa qatyspaǵan. Biraq ishteı bir úmitpen satyp alǵan. Sol úmit aqtaldy.

Teledıdardan páter utysy jaıly estigende, sene almady. Ulttyq lotereıanyń call-ortalyǵyna ózi habarlasyp, tekserip kórdi. Sosyn ǵana Shymkenttegi "Sátti Juldyz" keńsesine baryp, utysyn rásimdedi. Biraq páter emes, 15 000 000 teńge aqshalaı syılyqty tańdady. Sebebi ómirdiń jospary keıde páterden de keń.

"Negizi meniń jolym boldy. Al ári qaraı ne bolaryn ómir ózi kórsetedi", – deıdi Vera kúlimdep. Bul kúlki – ishki senimniń, júrek qýanyshynyń beınesi.

Lotereıa – úmittiń ekinshi aty

Keıde biz lotereıany tek sáttilik oıyny dep qabyldaımyz. Biraq árbir bılet – bir taǵdyr. Árbir tıraj – jańa taraý. TeleBingo, LOTO 6/49, 5/36 – bul sandar ǵana emes. Bul – qarapaıym adamdardyń erekshe oqıǵalary. Bul – elimizdiń túkpir-túkpirindegi úmit sáýlesi.

"Jeńimpazdarymyzdy shyn júrekten quttyqtaımyn! Biz árqashan lotereıa qatysýshylaryna qýanysh pen jaqsy emosıalar syılaýǵa daıynbyz. Árbir jeńis – bul jaı ǵana sáttilik emes, shabyt beretin jáne armandarǵa senim uıalatatyn shynaıy oqıǵa", – dedi "Sátti Juldyz" Ulttyq lotereıasynyń prezıdenti Marıa Lytkına.

Bul sózdiń astarynda – júzdegen, myńdaǵan taǵdyrdyń úni jatyr.

29 shilde. Taǵy bir múmkindik.

Jeńis esigin qaqqan sát – qaıta aınalyp soǵýy múmkin. Ol úshin bir ǵana bılet jetkilikti. 29 shildede "Sátti Juldyzdyń" YouTube arnasynda tikeleı efırde LOTO 6/49 qatysýshylary arasynda otbasylyq krosover utysy ótedi. Qatysý úshin 3 000 teńgelik bılet satyp alý jetkilikti. Bıletter saýda núktelerinde jáne sz.kz saıtynda qoljetimdi.

Bul tek temir men dóńgelek emes. Bul – otbasyǵa arnalǵan jańa saıahat. Jańa betburys.

Bir bılet – bir ómir

Ǵalymjan men Veranyń hıkaıasy – lotereıanyń jaı oıyn emes ekenin dáleldeıdi. Bul – senim men shabyttyń, úmit pen bolashaqtyń toǵysqan tusy. Keıde tek bir bılet – ómirdiń baǵytyn túbegeıli ózgertip jiberedi.

Ulys.kz oqyrmandaryna aıtarymyz: sáttilik kútpegen sátte keledi. Biraq oǵan daıyn bolý – óz qolyńyzda.

Al sizdiń bıletińiz daıyn ba?

Qazaqstan –TMD-daǵy eń baqytty el
25 naýryz 2025
Qazaqstan –TMD-daǵy eń baqytty el

Dúnıejúzilik baqyt baıandamasy (World Happiness Report) derekteri boıynsha Qazaqstan Ózbekstannan – 10, Reseıden – 13, Qyrǵyzstannan – 32 orynǵa alǵa shyǵyp, 43-shi orynǵa taban tiredi. 

Osylaısha, elimiz TMD-ǵa múshe memleketter reıtıńinde eń baqytty el retinde tanylyp, kósh bastap tur.

2024 jyly Qazaqstan atalǵan tizimde 49-shy orynda bolǵan. Dúnıejúzilik baqyt baıandamasy — 140-tan astam eldiń derekteri negizinde jasalatyn jáne jyl saıyn Gallup, Birikken Ulttar Uıymy, Oksford ýnıversıteti jarıalaıtyn reıtıń.

— Baqyt deńgeıi obektıvti derekterdi — jan basyna shaqqandaǵy jalpy ishki ónim, áleýmettik qoldaý, salaýatty ómir súrý uzaqtyǵy, erkindik, jomarttyq jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kózqarasty nazarǵa ala otyryp, álemdik Gallup saýalnamasy negizinde el turǵyndarynyń sýbektıvti baǵalaýyn eskeretin birneshe krıterıı boıynsha anyqtalady. Munda respondentter óz ómirine kóńili tolý deńgeıin 0-den 10-ǵa deıingi kórsetkish negizinde baǵalaıdy, — delingen qujatta.