ANKARADA IADROLYQ SYNAQTARǴA QARSY HALYQARALYQ KÚNİ ATAP ÓTİLDİ

Saıasat

30 tamyz 2019

ANKARADA IADROLYQ SYNAQTARǴA QARSY HALYQARALYQ KÚNİ ATAP ÓTİLDİ

Qazaqstannyń Túrkıadaǵy Elshiligi Iadrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq kúndi atap ótti. Atalǵan jıynǵa dıplomatıalyq korpýs ókilderi, Túrkıada bilim alyp jatqan qazaqstandyq jastar, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi men sarapshylar qatysty.

Elshiliktiń feısbýktegi resmı paraqshasyndaǵy málimetke qaraǵanda, is-shara jergilikti ýaqytpen saǵat 11:05-te ıadrolyq qarýdan zardap shekkenderdi eske alýǵa arnalǵan bir mınýt únsizdikpen bastaldy.

Qazaqstannyń Túrkıadaǵy Elshisi Abzal Saparbekuly óz sózinde 2009 jyly Qazaqstan úkimetiniń bastamasymen BUU Bas Assambleıasynyń sesıasynda 29 tamyzdyń Iadrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq kún bolyp bekitilgenin jáne osy sheshimge 10 jyl tolyp otyrǵanyn atap ótti. Sonymen qatar, Elshi álemdegi eń iri polıgondardyń biri sanalatyn Semeı ıadrolyq polıgonynda tek 1949-1963 jyldar aralyǵynda júrgizilgen ıadrolyq synaqtardyń jalpy kúshi Hırosımaǵa tastalǵan atom bombasynyń qýatynan 1,2 myń ese asyp túskendigine toqtala otyryp, «Elý jylǵa jýyq ýaqytqa sozylǵan ıadrolyq synaqtardyń saldarynan Qazaqstannyń shyǵys bóliginde turatyn 1,3 mıllıon adam zardap shekti. Qazaqstan táýelsizdigin jarıalamaı turyp-aq Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń sheshimimen 1991 jylǵy 29 tamyzda Semeı polıgony resmı túrde jabylyp, artynsha elimiz álemdegi tórtinshi orynda bolǵan ıadrolyq qarý arsenalynan bas tartty. 2012 jyldyń tamyz aıynda Qazaqstan ıadrolyq qarýsyzdaný jáne jahandyq qaýipsizdik salasyndaǵy halyqaralyq ATOM jobasyn bastady»,- dedi.

Jıyn profesor Kýrshat Zorlýnyń sózimen jalǵasty. Zertteýshi ǵalym Kýrshat Zorlý mundaı eske alý rásimderiniń álemniń túkpir-túkpirinde 11.05-te uıymdastyrylyp jatqandyǵyna nazar aýdardy. Elbasy Nursultan Nazarbaevtiń ıadrolyq qarýǵa qatysty qabyldaǵan sheshiminiń Qazaqstannyń bolashaǵy jáne álemdegi beıbitshilik úshin mańyzdylyǵyn tilge tıek etip, óziniń Nursultan Nazarbaevqa arnaǵan kitabynda «Iadrolyq qarýdan bas tartqan kóshbasshy» atty bólim jazǵandyǵyn aıtty. Profesor Kýrshat Zorlý bul sheshimniń sol kezeńdegi jas Qazaqstannyń halyqaralyq arenada «óz pikirin ashyq jarıa etýi» retinde baǵalaı otyryp, atalǵan sheshimniń Qazaqstan táýelsizdiginiń kepildigi ekendigine senimin bildirdi. «Qazaqstan memleketiniń jáne Elbasynyń bul sheshimi búkil álemge úlgi ekendigi sózsiz» degen K.Zorlý Nú-Iorkta ótken jıynda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nazarbaevtyń sózin álemniń kóptegen buqaralyq aqparattary tikeleı efırde kórsetkendigin atap ótti. Sondaı-aq K.Zorlý óz sózinde, ıadrolyq qarýsyzdaný úderisindegi QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń mańyzdy eńbegin atap ótti. Zertteýshi-ǵalym «Qazaqstan bolashaqta da osyndaı sheshimder qabyldap, halyqaralyq arenadaǵy óziniń mańyzdy ornyn qorǵaıdy» - degen pikirin bildirdi.

İs-sharaǵa qatysqan Túrkıa Prezıdentiniń Bas keńesshisi Ialchyn Topchý QR Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń álemdik deńgeıde ıadrolyq qarýsyzdaný úderisine qosqan úlesi ólsheýsiz ekendigin baıandaı otyryp, Elbasy sheshiminiń adamzat úshin mańyzdylyǵyn tilge tıek etti. Iadrolyq qarýǵa qarsy kúres prosesinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jáne Eýrazıanyń úlken memleketi, qazirgi tańda álem memleketteri arasynda mańyzdy orynǵa ıe Qazaqstannyń róli erekshe ekendigine toqtaldy. «Iadrolyq synaq jasaý maqsatynda adamzattyń apatyna sebepker bolǵan kisilerdi aıyptaımyn» - dep, álemge beıbitshilik tilegen Topchý, «álemniń tolyq beıbitshilikke qol jetkizýi úshin Nazarbaev sıaqty kóshbasshylar qajet» dep tujyrymdady. 1991 jyldyń 29 tamyzynda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti jáne Túrki áleminiń aqsaqaly mańyzdy qujatqa qol qoıǵandyǵyn eske sala otyryp, osy sheshiminiń arqasynda álemdegi eń iri ıadrolyq synaq polıgondarynyń biri jabylǵandyǵy týraly sóz etti. «Álemdegi beıbitshilik úshin qabyldanǵan bul sheshim Qazaqstandy álem tarıhyna altyn áriptermen jazdy» - deı kele, «keleshekte «Iadrolyq qarýdan alǵash kim azat etti?- suraǵynyń jaýaby «memleket retinde Qazaqstan, halyq retinde qazaq baýyrlarymyz, kóshbasshy retinde Aqsaqalymyz N.Nazarbaev» bolatyndyǵyna senimin bildirdi. Qazaqstan álemdi jáne halyqtardy ıadrolyq qarýdan azat etý jáne adamzatty beıbitshilik, senim jáne ádilettilik ornaǵan álemge jetkizý úshin mańyzdy kúsh-jiger jumsap otyrǵandyǵyn tilge tıek etti. Sóz sońynda Ia.Topchý Semeıdegi ıadrolyq synaqtar saldarynan qaıtys bolǵan sheıitterge raqym, álemge beıbitshilik tiledi.

RELATED NEWS

Saıasat

12 sáýir 2025

Qazaqstannyń úsh qalasyna erekshe mártebe berilmek

TMD Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń otyrysynda Astana, Almaty, Qaraǵandy «1941-1945 jj. Eńbek dańqy qalasy» qurmetti ataǵyn berý týraly sheshim kelisildi, dep habarlaıdy Bul týraly SİM habarlady.

Kezdesýde Qazaqstan premer-mınıstriniń orynbasary – syrtqy ister mınıstri Murat Nurtileý TMD uıymyn odan ári damytýǵa baǵyttalǵan birqatar usynysty ortaǵa saldy. Osy turǵyda Qazaqstan bastamalaryn júzege asyrýda Dostastyq boıynsha seriktesterdiń qoldaýy erekshe atalyp ótti.

«Elimizdiń usynysy boıynsha búgingi tańda Volontórler forýmy, Dostastyq jármeńkesi, TMD Akademıalyq astanasy jáne basqa da kóptegen joba birlesken kúsh-jigerdiń arqasynda iske asyrylyp jatyr nemese jaqyn bolashaqta ótkizýge josparlanǵan», – dep málimdedi syrtqy ister mınıstri.

Jeńistiń 80 jyldyǵy qarsańynda TMD elderiniń birqatar qalasyna, sonyń ishinde Astana, Almaty, Qaraǵandy jáne basqa da qalalarǵa «1941-1945 jj. Eńbek dańqy qalasy» qurmetti ataǵyn berý týraly sheshim kelisildi.

Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń kelesi otyrysy 2025 jylǵy qazan aıynda TMD Memleket basshylary samıti qarsańynda Dýshanbe qalasynda ótedi.

Saıasat

30 qyrkúıek 2024

Toqaev: Prezıdent – halyq jaldaǵan memlekettik qyzmetker

QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Eýrazıa keńistigindegi ornyqty damý jáne qaýipsizdik» konferensıasyna qatysty, dep habarlaıdy Aqorda.

Prezıdent óz sózinde buryn-sońdy bolmaǵan geosaıası turaqsyzdyq jaǵdaıynda dıplomatıa sheshýshi rólge ıe bolǵanyn atap ótti.

– Geosaıasat pen geoekonomıkadaǵy túbegeıli ózgerister, jahandyq deńgeıdegi klımattyq jáne demografıalyq syn-qaterler, pandemıanyń jańa qaýpi, qarýlaný básekesiniń órshı túsýi, tehnologıalyq progres, sonyń ishinde jasandy ıntellektini engizý jaǵdaıynda strategıalyq turaqtylyq pen ornyqty damý máseleleri barshamyz úshin ózekti bola tústi. Budan shyǵatyn qorytyndy anyq: halyqaralyq qoǵamdastyq syndarly dıalogqa tyń serpin berýi úshin kún tártibine oń ózgeris jasaýy qajet. Sondyqtan birtutas eýrazıalyq qaýipsizdik ıdeıasy kóppolárly, ádiletti jáne ornyqty álemdik tártipti qalyptastyrýǵa tujyrymdamalyq negiz bola alady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy konferensıa qatysýshylaryna qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasynda júzege asyrylyp jatqan Qazaqstandaǵy aýqymdy ózgerister jóninde málimet berdi.

Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, saıası reformalardyń eń basty jańalyǵy – Konstıtýsıada Prezıdent mandatyn 7 jyldyq bir merzimmen shekteý týraly erejeniń bekitilýi.

– Mundaı norma postkeńestik elderdiń, tipti odan tysqary memleketterdiń eshqaısysynda joq. Meniń oıymsha, Prezıdentti bir ret jeti jylǵa saılaý – onyń saılaýaldy baǵdarlamasy men reformalaryn júzege asyrýǵa jetkilikti ýaqyt. Oǵan qosa Prezıdent – halyq jaldaǵan memlekettik qyzmetker. Elimizde Zań men Tártip ústemdik qurýǵa tıis ekenine senimdimin. Tek sonda ǵana reformalardy júzege asyrýǵa, sondaı-aq Qazaqstan ekonomıkasyna ınvestısıa tartýǵa qajetti jaǵdaı jasaı alamyz. Zań men Tártip – Ádiletti Qazaqstannyń negizi. Ádildikke qashan da, qaı jerde de muqtajdyq bar. Bizdiń elde de solaı. Qolǵa alǵan reformalardy iske asyrý qanshalyqty qıyn bolsa da, dittegen maqsatymyzǵa jetpeı qoımaımyz. Ony eshkim toqtatpaq turmaq, baǵytynan jańyldyra almaıdy, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men Reseı halyqtary arasyndaǵy dostyq baılanystardy nyǵaıtýda bilim salasynyń mańyzy zor ekenin atap ótti. Prezıdenttiń aıtýynsha, qazir Reseıde 60 myńnan astam qazaqstandyq stýdent oqıdy.

– Búginde elimizde Reseıdiń tanymal joǵary oqý oryndarynyń fılıaldary tabysty jumys istep keledi. Qazaqstanda Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń fılıalyn ashý josparlanyp otyr, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Plenarlyq otyrysta Reseı Prezıdentiniń kómekshisi Vladımır Medınskıı konferensıa qatysýshylaryna Vladımır Pýtınniń sálemin jetkizdi.

Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń rektory Anatolıı Torkýnov oqý ornynyń 80 jyldyǵyna oraı osynaý is-sharany uıymdastyrǵany úshin Qazaqstan tarapyna alǵys aıtty.

– Biz konferensıa taqyrybyn kezdeısoq tańdaǵan joqpyz. Munyń aıasynda ekonomıka jáne qaýipsizdik salasyndaǵy kópjaqty yntymaqtastyqtyń dástúrli máseleleri klımattyq kún tártibindegi jańa syn-qaterlermen, sondaı-aq Eýrazıa keńistiginde energetıka jáne kólik ınfraqurylymyn damytýdyń jaı-japsarymen birge qaraldy, – dedi Anatolıı Torkýnov.

Jıynǵa Qazaqstan men Reseıdiń kórnekti ǵalymdary, dıplomatıalyq qyzmet ardagerleri, memlekettik organdar men mekemelerdiń basshylary, saıasattanýshylar jáne jastar uıymdarynyń ókilderi qatysty.

Saıasat

28 sáýir 2025

Aqordada Qonaev jáne Alataý qalalaryn damytý máseleleri aıtyldy

Memleket basshysy Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıevti qabyldady. Qasym-Jomart Toqaevqa Almaty oblysynyń 2025 jyldyń birinshi toqsanyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly esep berildi. Bul týraly Aqorda habarlaıdy.

Marat Sultanǵazıev ekonomıkanyń negizgi sektorlarynda ósim baıqalatynyn baıandady. Atap aıtqanda, ónerkásiptik óndiris kólemi 507,9 mıllıard teńgeni, aýyl sharýashylyǵy ónimi 97,4 mıllıard teńgeni quraǵan. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 146,2 myńǵa jetip, 7,7 paıyzǵa artqan.

Prezıdentke jyl basynan beri 12 jańa ónerkásip jobasynyń iske qosylǵany týraly málimet berildi. Onyń ishinde «GALANZ bottlers» óndiris alańynyń keńeıýi, «Bartoǵaı GES-28» jáne Sharyn ózenindegi shaǵyn GES kaskadynyń qurylystary sıaqty aýqymdy jobalar bar. Jalpy, óńirde quny 2,4 trıllıon teńgeni quraıtyn 122 joba júzege asyrylyp jatyr. Nátıjesinde 36 776 jumys orny ashylady.

Memleket basshysyna Qonaev jáne Alataý qalalaryn damytý barysy jóninde aıtyldy. Jańa bas josparǵa sáıkes, oblys ortalyǵynda «Smart Qonaev» qalany basqarýdyń biryńǵaı júıesi engizilýde. Alataý qalasynyń bas josparyna túzetýler jasaý jáne kólik-ınjenerlik ınfraqurylymdy jobalaý jumystary bastaldy.

Oblys ákiminiń aıtýynsha, «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda 17 bilim ordasynyń qurylysy qolǵa alynǵan. Budan bólek, óńirdegi úsh aýysymdy oqý máselesin sheshý úshin memleket-jekemenshik áriptestik negizinde 19 mektep salý josparlanǵan. 2025-2027 jyldary 91 oqý oshaǵynda kúrdeli jóndeý jumystary júrgiziledi.

Memleket basshysy Qonaev jáne Alataý qalalaryn, jalpy Almaty aglomerasıasyn damytýǵa qatysty barlyq belgilengen maqsattardy sapaly ári ýaqtyly oryndaýdyń mańyzyn atap ótti. Prezıdent ındýstrıaldy aımaqtar men Alatau AEA-nyń áleýetin nyǵaıtýǵa, sondaı-aq komýnaldyq jáne eldi mekenderdegi joldardyń qurylysyna basa mán berýdi tapsyrdy.

Jańalyqtar

25 qarasha 2025