Qazaq «Óz úıim – óleń tósegim» deıdi, jáne bul sózdi biz kóbine jaı ǵana jyly tirkes retinde qabyldaımyz, biraq onyń astaryna úńilsek, bul – adamnyń bolmysyn, onyń ómirdegi ornyn aıqyndaıtyn tereń fılosofıa ekenin ańǵaramyz, óıtkeni óleń tósegi denege jaıly bolsa, úı – janǵa jaıly, al jan tynysh bolmaı, adam tolyq baqytty bola almaıdy.
Biz keıde úıdi sharshy metrmen ólshep, onyń baǵasyn naryqpen belgilep, qoljetimdiligin nesıe sharttarymen eseptep júrmiz, alaıda osy eseptiń arasynda úıdiń eń basty máni – adamnyń ishki tynyshtyǵy ekeni ekinshi qatarǵa yǵysyp bara jatqanyn baıqamaı qalamyz, sondyqtan da «úı – múlik» degen túsinik kúsheıgen saıyn, «úı – ómir» degen uǵym álsirep bara jatqandaı áser qaldyrady.
Qazaq «Úıi joqtyń – kúıi joq» dep beker aıtpaǵan, óıtkeni bul jerde sóz tek baspana týraly emes, adamnyń qoǵamdaǵy orny, onyń turaqtylyǵy men erteńge degen senimi týraly bolyp otyr, al osy senim álsiregen jerde kez kelgen áleýmettik saıasattyń da áseri shekteýli bolatyny belgili.
Másele – baspanada emes, oǵan degen kózqarasta
Osy turǵydan qaraǵanda, Astanada iske qosylǵan Shanyraq jobasy jaı ǵana turǵyn úıge qatysty kezekti bastama emes, kerisinshe, qoǵamnyń baspanaǵa degen kózqarasyn qaıta qaraýǵa jasalǵan talpynys dep aıtýǵa bolady, óıtkeni joba halyqtyń osal toptaryna qaýipsiz ári qoljetimdi turǵyn úıge qol jetkizýdi maqsat etedi jáne bul baǵytta memleket pen halyqaralyq uıymdardyń, azamattyq qoǵam men sarapshylardyń kúshin biriktirýge umtylady.
Qazaqstanda buǵan deıin de turǵyn úıge qatysty baǵdarlamalar iske asyrylyp keldi, sonyń ishinde «Shańyraq» baǵyty arqyly turǵyn úıge muqtaj azamattarǵa jeńildetilgen nesıe berý qarastyrylǵan bolatyn, ári bul baǵdarlama ákimdikte kezekte turǵan azamattarǵa arnalǵan naqty tetik retinde jumys istedi , biraq ýaqyt óte kele ár otbasynyń jaǵdaıy bir-birine uqsamaıtyny, al bir ǵana úlginiń bárine birdeı sheshim bola almaıtyny anyq baıqaldy.
Sondyqtan da jańa joba tek qarjylyq quraldarǵa súıenip qoımaı, máseleni keshendi túrde qarastyrýdy kózdeıdi, ıaǵnı turǵyn úı saıasatyn naqty ómirlik jaǵdaılarǵa beıimdeý, quqyqtyq jáne áleýmettik qoldaýdy kúsheıtý, ári azamattardyń naqty qajettilikterine sáıkes sheshimder usyný basty baǵyt retinde alǵa shyqty.
«Bul – artyqshylyq emes, negizgi quqyq»
Jobanyń tanystyrylymynda Qazaqstandaǵy Eýropalyq Odaq Ókildiginiń ókili Hýana Mera Kabellonyń «Qaýipsiz, laıyqty jáne qoljetimdi turǵyn úı – bul artyqshylyq emes, negizgi quqyq» degen sózi kezdeısoq aıtylǵan joq, óıtkeni bul pikir qazirgi turǵyn úı saıasatynyń qaı baǵytta ózgerýi kerektigin naqty kórsetip tur, ıaǵnı baspana endi tek ekonomıkalyq kategorıa emes, áleýmettik ádilettiliktiń ólshemine aınalýy tıis.
Al «Otbasy bank» ókilderi óz kezeginde turǵyn úımen qamtamasyz etý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystardy atap ótip, tabysy tómen nemese áleýmettik jaǵdaıy kúrdeli azamattarǵa qoldaý kórsetilip jatqanyn jetkizgenimen, ár otbasynyń jaǵdaıyn tereń qarastyrǵanda áli de zańnamalyq kedergiler men qaıshylyqtardyń saqtalyp otyrǵanyn jasyrmady, bul óz kezeginde júıeniń bar ekenine qaramastan, onyń tolyqqandy jumys isteýi úshin jańa tásilder qajet ekenin ańǵartady.
Jańa kezeń – naqty ómirge beıim saıasat
Ortalyq Azıa Eýrazıa qorynyń dırektory Rınad Temirbekovtiń turǵyn úı saıasaty endi naqty ómirlik jaǵdaılarǵa beıimdelýi tıis degen pikiri de osy oıdy tolyqtyrady, óıtkeni bir adamǵa tıimdi bolǵan sheshim ekinshi adam úshin tıimsiz bolýy múmkin, al áleýmettik saıasat dál osy aıyrmashylyqtardy eskermese, onyń nátıjesi de shekteýli bolady.
Sondyqtan Shanyraq jobasy tek zertteý júrgizýmen shektelmeı, naqty áreketterdi de qamtıdy, onyń ishinde turǵyn úılerdiń qoljetimdilik standarttaryna sáıkestigin tekserý, azamattardyń turǵyn úıge qol jetkizý múmkindigin arttyrý, memlekettik organdar men qoǵam ókilderiniń biliktiligin kóterý sıaqty baǵyttar bar, ári bul sharalardyń árqaısysy jeke adamnyń taǵdyryna tikeleı áser etetinin eskersek, joba aýqymynyń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinýge bolady.
Shańyraq – uǵym, al uǵym – jaýapkershilik
Biz keıde «shańyraq» sózin jeńil qoldanamyz, biraq onyń mánin tereń túsine bermeımiz, óıtkeni shańyraq – tirek emes, ol – tutastyqtyń belgisi, otbasynyń amandyǵy men adamnyń ishki tynyshtyǵynyń sımvoly, al osy uǵymdy naqty ómirde júzege asyrý – tek bir mekemeniń nemese bir baǵdarlamanyń emes, tutas qoǵamnyń ortaq jaýapkershiligi.
Sondyqtan baspana berý – jaı áleýmettik kómek emes, ol – adamnyń ómirin ornyna qoıý, onyń erteńge degen senimin qalyptastyrý, ári qoǵamdaǵy turaqtylyqty nyǵaıtý degen sóz, al mundaı mindetti sheshý úshin tek qarjy jetkiliksiz, oǵan júıeli oı, naqty saıasat jáne adamǵa baǵyttalǵan kózqaras qajet.
Qorytyndy: úı – esep emes, ómir
Qazaq «Óz úıim – óleń tósegim» dep beker aıtpaǵan, óıtkeni bul sóz adamnyń qaı jerde ózin tolyq sezinetinin, qaı jerde onyń jany tynysh tabatynyn dál sıpattaıdy, al búgingi qoǵamda osy qarapaıym aqıqattyń ózi saıasattyń, ekonomıkanyń jáne áleýmettik sheshimderdiń ózegine aınalýy tıis, óıtkeni úı – esep emes, úı – ómir.
Al Shanyraq jobasy sol ómirdi retteýge baǵyttalǵan alǵashqy qadamdardyń biri retinde kórinedi, endi onyń nátıjesi qaǵaz júzinde qalyp qoımaı, naqty adamdardyń taǵdyrynda kórinis taba ma – ýaqyt sony kórsetedi.
