Valúta baǵamy
  • USD -

    497.9
  • EUR -

    588.5
  • RUB -

    6.51
Bir jylda turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty 100 myń shaǵym túsken - sarapshy
qazdauiri.kz 15 sáýir 2024
Bir jylda turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty 100 myń shaǵym túsken - sarapshy

Elimizde jyl saıyn abúzerlerdiń qolynan keminde 80 áıel qaza tabady. Bul týraly QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI Saıası zertteýler bóliminiń bas sarapshysy Óteǵalı Dýlat aıtty, dep habarlaıdy Ulys.

«Búgin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev áıelderdiń quqyqtaryn jáne balalardyń qaýipsizdigin qorǵaýǵa baǵyttalǵan Zańǵa qol qoıdy. Bul qujat negizinde 15 zańnamalyq aktisine, onyń ishinde jeti kodeks pen segiz zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Atap aıtqanda, áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen kórinisteri úshin jaýapkershilik qatańdatyldy. Qazirgi kezde qazaqstandyq qoǵamda otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq máselesi ózekti ekeni aıqyn. Statısıkalyq derekterge súıensek, Bas prokýratýranyń málimetinshe, elimizde jyl saıyn abúzerlerdiń qolynan keminde 80 áıel qaza tabady, kúndelikti quqyq qorǵaý organdaryna turmystyq-zombylyq faktileri boıynsha 300-ge jýyq aryz kelip túsedi. 2023 jyly Quqyq qorǵaý organdaryna turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty 100 myń shaǵym túsken», - dedi Óteǵalı Dýlat.

Onyń aıtýynsha BAQ pen áleýmettik jelilerde de kúndelikti osy problemaǵa qatysty túrli jaǵdaılar men quqyq buzýshylyq faktileri týraly aqparat taratqan. Atalǵan zań jobasyn Senatta talqylaý kezinde 154 myńnan astam qazaqstandyq otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq úshin jazany qatańdatqany úshin onlaın petısıaǵa qol qoıdy.

«Bul qazaqstandyq qoǵamda atalǵan máselege qatysty alańdaýshylyq bar ekenin baıqatadySol sebepten, zańda kórsetilgen ózgerister aldaǵy ýaqytta qazaqstandyq qoǵamda zorlyq-zombylyqqa jol bermeý mádenıetin, sondaı-aq azamattardyń sanasynda adam quqyqtary birinshi orynda turatyn, jeke tulǵanyń qadir-qasıeti tanylatyn qoǵamdyq qatynastardyń jańa zamanaýı modelin qalyptastyrýyny yqpalyn tıgizýi tıis. Sonymen qatar konsolıdasıalyq mańyzy joǵary otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtýǵa jáne kámelet jasqa tolmaǵandardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge úlesin qosýy qajet», - dep tolyqtyrdy ol.   

RELATED NEWS
Dollar baǵamy qalaı qubylady – sarapshylar pikiri
02 aqpan 2026
Dollar baǵamy qalaı qubylady – sarapshylar pikiri

4 mamyrdan bastap Qazaqstandaǵy aıyrbastaý pýnktteri jumys isteı bastaıdy. Ulys egemen.kz cilteme jasap habarlaıdy.

Sarapshylar aıyrbastaýshylar ashylǵannan keıin baǵyt qandaı bolýy múmkin jáne teńgeniń qubylmalylyǵy týraly oılarymen bólisti. 

«Astana-Invest» ınvestısıalyq úıiniń sarapshysy Serik Qozybaev bırjalar ashylǵannan keıin baǵam ózgeredi dep kútpeıdi. Ol burynǵydaı, teńgeniń aıyrbastaǵandarǵa emes, munaıǵa jáne rúbldiń dollarǵa shaqqandaǵy baǵasy áser etetinin eske saldy.

Onyń aıtýynsha, keıbir shekaralaryn ashýǵa daıyndalyp jatyr. Sebebi vırýstyń taralýy qaýipti. Biraq ekonomıkanyń oqshaýlanýy JİÓ elder ekonomıkany qaıta ashty. Kóptegen úkimetke áseri vırýstan da qaýipti. 

Sarapshylar da jekelegen elderdiń karantın rejimin birden emes, birtindep alyp tastaǵanyn qoldap otyr.   Sebebi ekonomıka da, ulttyq valútalar da jańa jaǵdaıǵa beıimdelýge múmkindik alady.

Sondaı-aq  sarapshylar, shekteýler álsiregen saıyn munaıǵa degen suranys artatynyn da aıtyp otyr. Mamyr aıynyń ekinshi onkúndiginde teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamy 400-430 teńge aralyǵynda, rúblge qatysty teńgemen 5,6-5,8 teńge, eýroǵa qatysty teńge 450-470 teńge aralyǵynda bolady.

Osyǵan uqsas boljamdardy FINAM Group sarapshysy Sergeı Drozdov ta aıtty. 

Onyń paıymdaýynsha, mamyrda munaı óndirisin qysqartý týraly jańa OPEK + mámilesiniń kúshine enýine baılanysty munaı naryǵyndaǵy jaǵdaı turaqtanǵan kezde teńge men dollar dálizi 424-435 jáne eýroǵa qatysty 461-469 aýqymynda túsýi múmkin.

Valúta aıyrbastaıtyn pýnktter ashylǵan kezde AQSH dollarynyń baǵasy azdap kóterilýi múmkin. Buǵan  syrtqy emes, ishki faktor áser etedi.

Aldyn ala boljam boıynsha, janarmaıǵa degen suranys 2019 jylǵy deńgeıden 2021 jyldyń ortasyna deıin tómen bolady, sol sebepti jaqyn bolashaqta munaı baǵasynyń ósý múmkindigi edáýir shekteýli bolady. Aldaǵy ýaqytta munaı baǵasynyń dálizi barreline  25- 30 AQSH dollary arasynda terbelip turýy ábden múmkin. Dál qazirgi jaǵdaıdy qazaq teńgesine tek munaı baǵasy ǵana qoldaý kórsete alatyny belgili.

Amerıka Qurama Shtattary ekonomıkany yntalandyrý úshin buryn-sońdy bolmaǵan sharalar qabyldaýda.

2020 jyldyń sońyna qaraı JİÓ-niń 20% -na, al FRJ balansy JİÓ-niń 30-40% -na deıin ósýi kerek.

ADAM ÓLTİRGEN QYLMYSKERDİ QATAŃ JAZALÝ KEREK
12 aqpan 2024
ADAM ÓLTİRGEN QYLMYSKERDİ QATAŃ JAZALÝ KEREK

Elimizde turmystyq zorlyq-zombylyq máselesi órship turǵany jasyryn emes. Bul qylmystyń túri tamyry tereńde. Sebepterin úırenshikti tek otbasynda materıaldyq qıyndyq áleýmettik problemadan janjal shyqty, nemese quqyqtyq saýatysyzdyq negizinde deýge bolmaıdy.

Sońǵy mysaldardyń biri tanymaly eks-mınıstr isi boldy. Sot bolmaı turyp famılıasyn atamaı aq qoıaıyn. Jas áıelin aıaýsyz, jaýyzdyqpen óltirip, táýlik boıy jasyryn ustaǵanyn estip, qalaı ǵana bilimdi , saýatty, jaǵdaıy jetkilikti, jaqsy ortadan shyqqan osyndaı aýyr qylmysqa bardy eken dep tańǵaldyq.

Jaı urys keris bola, quqyq qorǵaý organdary ózi shesher dep qoıýǵa bolady. Ondaı jaǵdaı otbasylyrda bolyp turady. Ókinishke oraı jyldan jylǵa kóbeıýde.

Sony ózi oılandyrady. Qalaı azaıamyz, jaýapkershilikti qatańdatamyz dep Májilis depýtattary bastama jasap, Zańǵa ózgerister eńgizip jatyrmyz.

Jazany kúsheıtýmen birge qoǵamnyń sanasyn ózgertý mańyzdy - keshishirimmen qaraýdy, qylmyskerlerdi aqtaýǵa barlyǵymyz birge qarsy shyǵýymyz kerek.

Qyzdarymyzdy uryp soqqan ǵana emes, psıhologıalyq zorlyq áreketterin aldyn alý, kishkentaı qyzdarǵa jynystyq áreket jasaǵandy, ákimshilik emes, qylmys retinde baǵalap jaýapqa tartýdy usynyp jatyrmyz.

Qoǵam bizdiń árketti qoldap jatqanyn baıqaımyz.

Zorlyq kórsetken adamǵa esh aıaýshylyq bolmaýy kerek dep oılaısyń ǵoı.

Ár qaısymyzdyń qaryndastvarymyz, qyzdarymyz , nemese nemerelerimiz bar - qorǵaýmyz kerek.

Osy Zorlyq zombylyq bosıynsha zańdy qataıtýǵa eks mınıstirdiń jasaǵan qylmysy tikeleı áser etti. Azamattar petısıaǵa qol jınap, eshkim aty famılıasyn , qyzmetin paıdalanyp jaýapkershilikten qashpaý kerek dep talap qoıyp jatty.

Biraq sońǵy kezde baıqaǵanym , kóptin narazylyǵn týǵyzǵan asa jaýyzdyqpen adam óltirgen qylmyskerdi de aqtap alýǵa tyrysqandar tabylyp jatyr. Olar aıaq-qolyn jerge tıgizbeı, onyń bilimdi, isker maman, qamqor kúıeý ekenin aıtyp, altyn balaǵa teńegen bolatyn.

Qylmyskerdi aqtaýyn bylaı qoıyp, qolynan qaza tapqan jas qyzǵa kúıe jaǵýǵa talpynǵandar da boldy. Alaıda halyq aqymaq emes. Adam ólimi boldy ma - aǵan naqty adam aıypty.

Sondyqtan aqylǵa qonymsyz sózdermen qylmyskerdi aqtaýǵa tyrysý tym orynsyz.

Zań jobasyn qaraý jumys tobyndamyn. Májiliste qaraý kezinde keıbir azamattar alańdaýyn bildirip jatyr - qylmysy jaıly jańalyqtar toqtap, is jabylǵan sıaqty bolǵan. Jaýapkershilikten bosap ketpeı ma, baılanystaryn paıdalanyp dep. Olaı oılaýdyń qajeti joq, bul jaǵdaı qoǵamnyń nazarynda, sot isi áli aıaqtalǵan joq. Jaqynda ǵana zańgerler istiń jaı-japsarymen tanysyp, materıaldardy qarap bitti degen aqparat shyqty.

Biraq osy tusta qylmys jasady degen kúdiktiniń jaqyndary qaıtadan aqparattyq quraldardy, áleýmettik jelilerdi iske qosyp, eks chınovnıkti aqtap alýǵa tyryspaý kerek.

Biz oǵan qoǵam bolyp jol bermeımiz.

Bul istiń ary qaraı qalaı órbıtinin men de, siz de, bárimiz qoǵam bolyp baqylap otyrýymyz kerek.

Sebebi qylmyskerdiń qolynan qaıtys bolǵan jas qyz ólimi eldegi úlken máseleniń betin ashyp kettti.

Buǵan deıin de jarynan taıaq jep, arqa súıeri bolmaǵan soń ishten tynyp júrgen áıelder kóp bolatyn.

Eger buryn mınıstir bolǵan qylmysker, óz múmkinshiligine súıenip jazadan qutylyp ketetin bolsa, zańǵa úmit artyp otyrǵan qanshama áıeldiń saǵy synady.

Qoǵam Jańa Qazaqstannyń ádildigi osy ma dep senimin joǵaltady.

Men zańger ári Májilis depýtaty retinde qylmyskerdiń laıyqty jazasyn alatynyna senemin ári baqylaımyn.

Sebebi Ádiletti Qoǵam quramyz desek, tanys-tamyr degen túsinikten tolyǵymen arylyp, tek zań aıasynda jumys isteýimiz kerek.

Árıne sot aldynda taǵy da qylmyskerdi aqtap alýǵa tyrysatyndar tabylatyny sózsiz. Biraq naqty dálelder bar jerde olardyń sózderiniń salmaǵy bolady dep oılamaımyn.

Jalpy aldaǵy kezde osyndaı qylmysty aqtaýǵa tyrysatyn kez kelgen tanymal azamat, BAQ ókilderi keminde qoǵammen aıyptaly kerekk dep oılaımyn. Búgin turmystyq zorlyq-zombylyq kórsetip, kisi óltirgen kúdiktini aqtap otyrsa, erteń ózi sol isti qaıtalamasyna kepildik bar ma?

Sondyqtan óz tarapymnan sot prosesi ashyq túrde júredi dep kútemin. Sot prosesiniń ótý barysyn bastan aıaq qadaǵalap, qandaı da bir «barmaq basty, kóz qysty» faktilerine jol berilmeýin baqylap otyratyn bolamyn.

Bir áýlettiń baǵyp qaǵyp erkeletip ósirgen súıikti qyzdary ólimi beker bolmas úshin zańnyń qatań saqtalyp, qylmyskerdiń jazalanýyn qoǵam bolyp talap etýimiz kerek. Sonda ǵana Ádiletti Qazaqstanǵa jetetin bolamyz.

Árbirimizdiń anamyz, qaryndasymyz, dosymyz, qyzymyz bar ekenin umytpaıyq! Olar qaýipsiz qoǵamda ómir súrýi úshin zorlyq-zombylyq kórsetken ár adam ádil jazasyn alýy kerek.

Murat Ábenov, Májilis depýtaty Otbasynda zorlyq zombylyqqa qarsy Zań jobasynyń jumys tobynyń múshesi.

 
Bir jylda turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty 100 myń shaǵym túsken - sarapshy
15 sáýir 2024
Bir jylda turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty 100 myń shaǵym túsken - sarapshy

Elimizde jyl saıyn abúzerlerdiń qolynan keminde 80 áıel qaza tabady. Bul týraly QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI Saıası zertteýler bóliminiń bas sarapshysy Óteǵalı Dýlat aıtty, dep habarlaıdy Ulys.

«Búgin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev áıelderdiń quqyqtaryn jáne balalardyń qaýipsizdigin qorǵaýǵa baǵyttalǵan Zańǵa qol qoıdy. Bul qujat negizinde 15 zańnamalyq aktisine, onyń ishinde jeti kodeks pen segiz zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Atap aıtqanda, áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen kórinisteri úshin jaýapkershilik qatańdatyldy. Qazirgi kezde qazaqstandyq qoǵamda otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq máselesi ózekti ekeni aıqyn. Statısıkalyq derekterge súıensek, Bas prokýratýranyń málimetinshe, elimizde jyl saıyn abúzerlerdiń qolynan keminde 80 áıel qaza tabady, kúndelikti quqyq qorǵaý organdaryna turmystyq-zombylyq faktileri boıynsha 300-ge jýyq aryz kelip túsedi. 2023 jyly Quqyq qorǵaý organdaryna turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty 100 myń shaǵym túsken», - dedi Óteǵalı Dýlat.

Onyń aıtýynsha BAQ pen áleýmettik jelilerde de kúndelikti osy problemaǵa qatysty túrli jaǵdaılar men quqyq buzýshylyq faktileri týraly aqparat taratqan. Atalǵan zań jobasyn Senatta talqylaý kezinde 154 myńnan astam qazaqstandyq otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq úshin jazany qatańdatqany úshin onlaın petısıaǵa qol qoıdy.

«Bul qazaqstandyq qoǵamda atalǵan máselege qatysty alańdaýshylyq bar ekenin baıqatadySol sebepten, zańda kórsetilgen ózgerister aldaǵy ýaqytta qazaqstandyq qoǵamda zorlyq-zombylyqqa jol bermeý mádenıetin, sondaı-aq azamattardyń sanasynda adam quqyqtary birinshi orynda turatyn, jeke tulǵanyń qadir-qasıeti tanylatyn qoǵamdyq qatynastardyń jańa zamanaýı modelin qalyptastyrýyny yqpalyn tıgizýi tıis. Sonymen qatar konsolıdasıalyq mańyzy joǵary otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtýǵa jáne kámelet jasqa tolmaǵandardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge úlesin qosýy qajet», - dep tolyqtyrdy ol.