Бүгін 19-мамыр бауырлас Түрік Елінде Ататүрікті еске алу, жастар және спорт мерекесі. Дәл бүгін сондай-ақ Түркиядағы Мұстафа Кемал Ататүрік бастаған ұлт-азаттық күрестің басталуына 100 жыл толды. Тәуелсіздік үшін ұлттық қозғалыста жастар басым болғандықтан 1938 жылдың 20 маусымы күні 19 мамырды Жастар және спорт күні ретінде белгілеу туралы заң қабылданды.

Осы тарихи датаға орай ҚазАқпарат халықаралық агенттігіне Түркияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Невзат Уяныктың осы тарихи оқиғаға қатысты сондай-ақ Алаштың ақиық ақыны Мағжан Жұмабаевтың  жырына қатысты пікірі шықты.

Онда былай делінген: «Қазақтың қайсар рухты ақыны Мағжан Жұмабаев «Алыстағы бауырыма» атты тарихи өлеңін ХХ ғасырдың басындағы Түркияның тағдырына алаңдап жазған. Бүгін Түркиядағы Мұстафа Кемал Ататүрік бастаған ұлт-азаттық күрестің басталуына 100 жыл толды. 1919 жылдың 19 мамырында Мұстафа Кемал  Самсунға инспектор ретінде  аттанып, сол жылдың жазында-ақ Одақтас елдердің басқыншылығына қарсы  түріктердің  ұлт-азаттық  көтерілісін бастады. Осман империясының бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіліс тауып, Ыстамбұл Антанта одағының қолына өтіп, капитуляция шарты бойынша ел армиясы толық таратылып, қарусызданып жатқан шақ болатын бұл. Түрік тәуелсіздігіне қауіп төнгенін жар салып, Осман армиясы қатарынан  кеткен Ататүрікті ел қолдағанымен, Сұлтан билігі  аяқтан шалып, тіпті сыртынан өлім жазасына кеседі. Іштегі күрестен де қауіпті соққыны солтүстік-шығыста армяндар,  батыста гректер ұдайы қайталап жатты. Антанта үштігінің капитуляция шартын  желеу етіп тізеге салуы да жаңа  бағытқа бет бұрған түрік жұртына ауыр тиді. Осындай қиын-қыстау шақта  рухты ақын Мағжан Жұмабаев «Алыстағы бауырыма» атты өлең жазды. Жаулары жан-жақтан анталаған түрік жұртының тағдырына алаңдап жазылған бұл тарихи өлең бауырлас екі елдің достық ұранына айналған. Бұл туралы Түркияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Невзат Уянык Елордадағы Ұлттық академиялық кітапханада өткен шарада айтқан.  «Тамыры мен тарихы бір бауырларымыздың да сол кездегі халқымыздың қанды шайқастарын, оның ауыр шарттары мен тәуелсіздік аңсарын жүректерімен сезіне білген. Қазақтың дара ақыны Мағжан Жұмабаевтың «Алыстағы бауырыма» атты өлең шумақтарында бауырларымыздың бізге деген жанашырлық сезімдері көрініс тапқан еді» - деді Түркия елшісі. Бауырлас түрік жұрты үшін айтулы саналатын тарихи күнге орай ҚазАқпарат тегеуірінді ақынның достық ұранына айналған өлеңін ұсынған.

Қазақстан

19 Мамыр, 2019

БҮГІН ТҮРКИЯДАҒЫ МҰСТАФА КЕМАЛ АТАТҮРІК БАСТАҒАН ҰЛТ-АЗАТТЫҚ КҮРЕСКЕ 100 ЖЫЛ БОЛДЫ

Көріністер: 220

 

 

 

 

 

 

Бүгін 19-мамыр бауырлас Түрік Елінде Ататүрікті еске алу, жастар және спорт мерекесі. Дәл бүгін сондай-ақ Түркиядағы Мұстафа Кемал Ататүрік бастаған ұлт-азаттық күрестің басталуына 100 жыл толды. Тәуелсіздік үшін ұлттық қозғалыста жастар басым болғандықтан 1938 жылдың 20 маусымы күні 19 мамырды Жастар және спорт күні ретінде белгілеу туралы заң қабылданды.

Осы тарихи датаға орай ҚазАқпарат халықаралық агенттігіне Түркияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Невзат Уяныктың осы тарихи оқиғаға қатысты сондай-ақ Алаштың ақиық ақыны Мағжан Жұмабаевтың  жырына қатысты пікірі шықты.

Онда былай делінген: «Қазақтың қайсар рухты ақыны Мағжан Жұмабаев «Алыстағы бауырыма» атты тарихи өлеңін ХХ ғасырдың басындағы Түркияның тағдырына алаңдап жазған. Бүгін Түркиядағы Мұстафа Кемал Ататүрік бастаған ұлт-азаттық күрестің басталуына 100 жыл толды. 1919 жылдың 19 мамырында Мұстафа Кемал  Самсунға инспектор ретінде  аттанып, сол жылдың жазында-ақ Одақтас елдердің басқыншылығына қарсы  түріктердің  ұлт-азаттық  көтерілісін бастады. Осман империясының бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіліс тауып, Ыстамбұл Антанта одағының қолына өтіп, капитуляция шарты бойынша ел армиясы толық таратылып, қарусызданып жатқан шақ болатын бұл. Түрік тәуелсіздігіне қауіп төнгенін жар салып, Осман армиясы қатарынан  кеткен Ататүрікті ел қолдағанымен, Сұлтан билігі  аяқтан шалып, тіпті сыртынан өлім жазасына кеседі. Іштегі күрестен де қауіпті соққыны солтүстік-шығыста армяндар,  батыста гректер ұдайы қайталап жатты. Антанта үштігінің капитуляция шартын  желеу етіп тізеге салуы да жаңа  бағытқа бет бұрған түрік жұртына ауыр тиді. Осындай қиын-қыстау шақта  рухты ақын Мағжан Жұмабаев «Алыстағы бауырыма» атты өлең жазды. Жаулары жан-жақтан анталаған түрік жұртының тағдырына алаңдап жазылған бұл тарихи өлең бауырлас екі елдің достық ұранына айналған. Бұл туралы Түркияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Невзат Уянык Елордадағы Ұлттық академиялық кітапханада өткен шарада айтқан.  «Тамыры мен тарихы бір бауырларымыздың да сол кездегі халқымыздың қанды шайқастарын, оның ауыр шарттары мен тәуелсіздік аңсарын жүректерімен сезіне білген. Қазақтың дара ақыны Мағжан Жұмабаевтың «Алыстағы бауырыма» атты өлең шумақтарында бауырларымыздың бізге деген жанашырлық сезімдері көрініс тапқан еді» - деді Түркия елшісі. Бауырлас түрік жұрты үшін айтулы саналатын тарихи күнге орай ҚазАқпарат тегеуірінді ақынның достық ұранына айналған өлеңін ұсынған.

Алыстағы бауырыма

Алыста ауыр азап шеккен бауырым,

Қуарған бәйшешектей кепкен бауырым,

Қамаған қалың жаудың ортасында

Көл қылып көздің жасын төккен бауырым.

 

Алдыңда ауыр қайғы жатқан бауырым,

Өмірі жапа шеккен жаттан бауырым.

Түксиген жүрегі тас жауыз жандар,

Тірідей терің тонап жатқан бауырым.

 

Апырмай, емес пе еді алтын Алтай –

Анамыз бізді тапқан асау тайдай!

Бауырында жүрмеп пе едік салып ойнақ,

Жүзіміз емес пе еді жарқын айдай!

 

Алалы алтын сақа атыспап па ек,

Тебісіп бір төсекте жатыспап па ек.

Алтайдай анамыздың ақ сүтінен

Бірге еміп, бірге дәмін татыспап па ек.  

 

Тұрмап па еді, біз үшін мөлдір бұлақ

Сылдырап, сылқ-сылқ күліп, таудан құлап.

Даяр боп ұшқан құстай соққан құйын,

Тілеген бір-бір тұлпар бейне пырақ!  

Алтайдың алтын Күні еркелетіп,

Келгенде жолбарыс боп, жаңа ержетіп,

Ақ теңіз, Қара теңіз ар жағына,

Бауырым, мені тастап қалдың кетіп.  

 

Мен қалдым - жас балапан қанат қақпай,

Ұшам деп ұмтылсам да дамыл таппай.

Жөн сілтер, жол көрсетер жан болмады,

Жауыз жау қойсын ба енді мені атпай.

 

Қорғасын жас жүрекке оғы батты,

Күнәсіз таза қаным судай ақты.

Қансырап, әлім құрып естен тандым,

Қараңғы абақтыға берік жапты.

 

Көрмеймін кеше жүрген қыр-сайды да,

Күндіз - Күн, түнде - күміс нұрлы Айды да.

Ардақтап, шын жібектей арайға орап

Өсірген алтын анам - Алтайды да.  

 

Апырм-ай, айрылдық па қалың топтан,

Шабылып қайтпайтұғын жауған оқтан.

Түріктің жолбарыстай жүрегінен

Шынымен қорқақ құл боп жаудан бұққан.  

 

Шарқ ұрып, ерікке ұмтылған Түрік жаны,

Шынымен ауырды ма бітіп халі?!

От сөніп жүректегі, құрғады ма

Қайнаған тамырдағы ата қаны?!  

 

Бауырым, сен о жақта, мен бұ жақта,

Қайғыдан қан жұтамыз.

Біздің атқа Лайық па құл боп тұру?

Кел, кетелік Алтайға, ата мирас, алтын таққа!

 

 

 

Сурет QHA сайтынан алынды.

Брюсселде Еуроодақтың Орталық Азия бойынша жаңа стратегиясы таныстырылды. 17 беттен тұратын құжат «Еуро Одақ пен Орталық Азия: бекем әріптестік үшін жаңа мүмкіндіктер» деп аталады. Аталған халықаралық ұйым алғашқы стратегиясын 2007 жылы қабылдаған болатын. Одан бері де біраз уақыт өтті, геосаяси ахуал да қатты өзгерді, Орталық Азия аймағының маңызы да арта түсті. Сондықтан, аймақ елдерімен байланысқа жаңа көзқарас, жаңаша қадам жасау керек болды. Екі жыл ішінде ЕО дипломаттары мен аймақ елдерінің мамандары құжатты дайындауға белсенді түрде атсалысып, жаңа идеялар мен соны мазмұнды ұсыныстар жолдады. Жаңа стратегия Орталық Азия мен ЕО ынтымақтастығын жаңа деңгейге шығарарына сенім мол. Жаңа құжатты ЕО Кеңесі маусым айында мақұлдап, 7 шілдеде Бішкекте өтетін Орталық Азия елдерінің Сыртқы істер министрлерімен кездесуде ЕО дипломатиясының басшысы Федерика Могерини ресми түрде таныстырады деп жоспарланған.

Түркия президенті Режеп Тайип Ердоған Түркі Кеңесінің Бас хатшысы Бағдат Әміреевті қабылдады. Ыстамбұлда өткен кездесуде Бағдат Құлтайұлы түрік президентіне Түркі Кеңесінің соңғы кездегі жұмыстары мен осы жылдың қазан айында Әзірбайжанда Түркі Кеңесінің құрылуының он жылдық меретойымен тұспа-тұс өтетін Түркі Кеңесінің 7 Саммитіне дайындық барысы мен оның шеңберінде өтетін іс-шаралар туралы айтып берді.

Сонымен қатар, Түркі Кеңесінің Бас хатшысы Түркияның ұйымға мүше елдер арасында іске асып жатқан нәтижелі жұмыстарына белсенді қатысып жатқанына тоқталып,  Түркия президенті Режеп Тайип Ердоғанға Кеңес құрылғалы бері оның дамуы мен жобаларына қатысты үнемі қолдау білдіріп келе жатқаны үшін алғысын білдірді.

Бұның сыртында Түркі Кеңесінің соңғы кездері бауырлас елдер арасындағы экономикалық ынтымақтастықты арттыруға баса назар аударуде екеніне тоқталған Бағдат Әміреев оған мысал ретінде жуырда ғана Нұр-Сұлтанда құрылған Түркі сауда-өнеркәсіп палатасы мен Ортақ инвестициялық қор құру бағытындағы жұмыстар туралы да кеңінен баяндады. Сондай-ақ Будапештте ашылуы жоспарланған Түркі Кеңесі өкілдігі жайлы және мүше емес елдер мен халықаралық ұйымдармен байланыс мәселесі сондай-ақ Түркі Кеңесінің реформасы барысынан да Режеп Тайип Ердоғанды хабардар етті.

Ал Режеп Тайип Ердоған өз кезегінде Түркі дүниясы Түркия үшін әрқашан басым бағыттарды бірі екенін атап өтті. Сосын Түркі Кеңесінің жемісті жұмысына тоқталып, былтыр Чолпон-Атада өткен түркітілдес елдер басшыларының соңғы саммитінде қабылданған қарарларға көңілі толатынын жеткізді. Сонымен қатар, Түркияның мемлекет басшысы Түркі Кеңесінің мүше емес мемлекеттер және халықаралық ұйымдармен байланысына қатысты, ортақ инвестиция қоры жайлы бұған қоса, ұйымның  реформасына байланысты да өз пікірін білдірді.