Қазақ қоғамында «бақ» ұғымы әрқашан еңбектің, сабырдың және сенімнің серігі ретінде қабылданған. «Сабыр түбі – сары алтын» дейді халық. Жақында 37 855 200 теңге көлеміндегі ұтыс иесін тапқанда, бұл мәтел тағы бір мәрте өзектілігін дәлелдегендей болды. 5/36 лотереясының жаңа миллионері – Алматы қаласының тұрғыны Нұрбол. Ол 15 жыл бойы лотерея ұтыстарына тұрақты түрде қатысып келген. Бір қарағанда, бұл жай ғана статистикалық сәттілік сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ 15 жыл деген – табандылықтың өлшемі, үміттің үзілмеген уақыты.

Нұрболдың «бұл күнді ұзақ күттім» деген сөзі – жеке адамның қуанышы ғана емес, қоғамдағы сенім феноменінің көрінісі. Әр билет – мүмкіндік. Бірақ мүмкіндік пен жауапкершілік қатар жүргенде ғана оның әлеуметтік салмағы артады.

Ұлттық деңгейдегі лотерея нарығында бұл бағытты айқындап отырған құрылым – «Сәтті Жұлдыз». Ұлттық лотерея Президенті Лыткина Мария Владимировна ірі ұтыстардың әрдайым жүйелі әлеуметтік жұмысқа ұласатынын атап көрсетеді. Оның сөзінше, әрбір сатылған билет – тек ұту мүмкіндігі емес, қоғам дамуына қосылған нақты үлес. Бұл жерде маңыздысы – бизнес-модельдің өзегіне 10% әлеуметтік аударымдардың енгізілуі. Операциялық ойын кірісінің 10% отандық спортты дамытуға, тағы 10% «Қазақстан Халқына» қоғамдық қорына және 3% креативті индустрияның дамуына қолдауға  бағытталады.

Бұл – жай статистика емес. Әлеуметтік капиталды қалыптастырудың нақты тетігі. Мәселен, 9–28 ақпан аралығында өтетін «Марафон Charity» қайырымдылық акциясы аясында жиналған қаражаттың бір бөлігі «100 ауыл» жобасын қолдауға жұмсалады. Бүгінгі таңда осы жоба арқылы 30 000-нан астам бала және 140 мектеп спорттық инвентарьмен қамтылған. Бұл – құрғақ есеп емес, ауыл баласының қолына тиген доп, мектеп ауласында орнатылған турник, қозғалысқа түскен өмір.

Лотерея тек ұтыс механикасымен шектелмейді. Мәселен, «LOTO 6/49» тираждық форматы – лотерея мәдениетін құрылымдаудың мысалы. Қатысушы 1-ден 49-ға дейінгі сандар арасынан комбинация жинайды, автотаңдау мүмкіндігі бар. Әр билет бойынша ұтыс сомасы 500 - 50 000 000 ₸ аралығында белгіленген. Ал супер жүлде – 50 000 000 ₸. Келесі тираж 915 нөмірімен 11 ақпан 2026 жылы, 22:00-де тікелей эфирде өтеді. Бұл ашықтық пен жариялылық қағидатының сақталғанын көрсетеді.

Әлемдік тәжірибеге көз салсақ, Ұлыбританиядағы National Lottery жыл сайын әлеуметтік жобаларға миллиардтаған фунт бағыттайды. Францияда FDJ ұлттық мәдени мұра объектілерін қалпына келтіруге қаржы бөледі. АҚШ-та штаттық лотереялар білім беру қорларын толықтырудың маңызды көзіне айналған. Яғни, лотерея – тек көңіл көтеру емес, қоғамдық қаржыландыру құралы.

Қазақ ойшылы Абай «Пайда ойлама, ар ойла» деген. Қазіргі лотерея нарығында бұл ұстаным бизнестің жаңа этикасына айналуы тиіс. Егер табыс қоғамға қайтса, онда лотерея әлеуметтік келісімнің бір бөлігіне айналады. «Ұтыс – жеке тарих, бірақ оның артында ортақ құндылықтар тұруы керек» деген тұжырым осыдан туындайды.

Әрине, сын да бар. Лотерея – тәуекел. Бірақ тәуекел мәдениеті қалыптасқанда, ол жауапкершілікпен өлшенеді. Қоғамдық бақылау, ашық есеп, нақты пайыздық аударымдар – осы сенімнің тіректері.

37 855 200 теңге ұтып алған Нұрболдың оқиғасы – жеке адамның жеңісі. Ал 50 000 000 ₸ көлеміндегі супер жүлде – келесі мүмкіндіктің символы. Бірақ 30 000 бала мен 140 мектепке жеткен спорттық құрал-жабдық – жүйелі әлеуметтік саясаттың нәтижесі.

Қазақ әдебиетінде Сәкен Сейфуллин «Өмір – күрес» деген еді. Бұл күрес тек жеке табыс үшін емес, ортақ игілік үшін де жүруі керек. Лотерея саласының болашағы да осы теңгерімде жатыр: мүмкіндік пен міндеттің, ұтыс пен үлестің, жеке қуаныш пен қоғамдық жауапкершіліктің тоғысында.

Сәттілік – кездейсоқтық емес. Ол сеніммен, жүйемен және ортақ құндылықтармен бекітілгенде ғана тұрақты модельге айналады. Бәлкім, келесі 50 000 000 ₸ иегері басқа бір қала тұрғыны болар. Бірақ маңыздысы – әр билеттен қоғамға қайтатын үлес. Себебі ұлттың ұтысы – бір адамның байлығы емес, ортақ дамудың қарқыны.

Дүниежүзілік бақыт баяндамасы (World Happiness Report) деректері бойынша Қазақстан Өзбекстаннан – 10, Ресейден – 13, Қырғызстаннан – 32 орынға алға шығып, 43-ші орынға табан тіреді. 

Осылайша, еліміз ТМД-ға мүше мемлекеттер рейтингінде ең бақытты ел ретінде танылып, көш бастап тұр.

2024 жылы Қазақстан аталған тізімде 49-шы орында болған. Дүниежүзілік бақыт баяндамасы — 140-тан астам елдің деректері негізінде жасалатын және жыл сайын Gallup, Біріккен Ұлттар Ұйымы, Оксфорд университеті жариялайтын рейтинг.

— Бақыт деңгейі объективті деректерді — жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім, әлеуметтік қолдау, салауатты өмір сүру ұзақтығы, еркіндік, жомарттық және сыбайлас жемқорлыққа қарсы көзқарасты назарға ала отырып, әлемдік Gallup сауалнамасы негізінде ел тұрғындарының субъективті бағалауын ескеретін бірнеше критерий бойынша анықталады. Мұнда респонденттер өз өміріне көңілі толу деңгейін 0-ден 10-ға дейінгі көрсеткіш негізінде бағалайды, — делінген құжатта. 

Кейбір күндер бар. Таңмен таласа тұрып, кешке дейін күйбең тірлікпен өтіп кетеді. Ал кей күндер бар – өмірдің беталысын басқа арнаға бұрады. 20 шілде сондай күн болды. Себебі дәл сол күні TeleBingo ойынының эфирінде бір емес, екі бірдей тағдыр өзгерді. Бірі – астаналық Ғалымжан, екіншісі – Түркістан облысының тұрғыны, Вера есімді үй шаруасындағы әйел.

Бұл – жай ғана жеңіс емес. Бұл – жүрекке үміт, көзге қуаныш, өмірге өзгеріс сыйлаған сәт.

6 842 242 теңге. Бір сәтте келген жеңілдік

Мұнай мен газдың арасында жүріп, күнде еңбек етіп жүрген Ғалымжан – елорда тұрғыны. TeleBingo, LOTO 6/49 және 5/36 секілді лотереялардың бұрыннан қатысушысы. Бұл жолы да сәттілік қасынан табылды. Тура 6 842 242 теңге. Бұл – тек ақша емес, бұл – еркін тыныс, жеңіл дем, болашаққа деген сенім.

"Үлкен қызығушылықпен қатысамын. Бірақ жауапкершілікті де ұмытпаймын. Әрине, мұндай жеңіс қуаныш пен жеңілдік сезімін әкеледі", – дейді Ғалымжан. Үйленген, екі баланың әкесі. Бұл ақша – тек өзіне емес, отбасының болашағына салынған инвестиция. Қарыз жабылады, күнделікті шығын реттеледі.

Жеңіс – еңбекпен үйлескенде ғана шынайы бақытқа айналады.

Төлеби ауданы. Үй шаруасындағы әйел. 15 миллион теңге.

Вераның оқиғасы тіпті киноға сұранып тұрғандай. Жәй ғана әйел. Жәй ғана ана. Үш баланың анасы. Жолдасының сүйеніші. Әжесінің күтушісі. Алғашқы лотерея билетін үш ай бұрын ғана сатып алған. Бұрын-соңды мұндайға қатыспаған. Бірақ іштей бір үмітпен сатып алған. Сол үміт ақталды.

Теледидардан пәтер ұтысы жайлы естігенде, сене алмады. Ұлттық лотереяның call-орталығына өзі хабарласып, тексеріп көрді. Сосын ғана Шымкенттегі "Сәтті Жұлдыз" кеңсесіне барып, ұтысын рәсімдеді. Бірақ пәтер емес, 15 000 000 теңге ақшалай сыйлықты таңдады. Себебі өмірдің жоспары кейде пәтерден де кең.

"Негізі менің жолым болды. Ал әрі қарай не боларын өмір өзі көрсетеді", – дейді Вера күлімдеп. Бұл күлкі – ішкі сенімнің, жүрек қуанышының бейнесі.

Лотерея – үміттің екінші аты

Кейде біз лотереяны тек сәттілік ойыны деп қабылдаймыз. Бірақ әрбір билет – бір тағдыр. Әрбір тираж – жаңа тарау. TeleBingo, LOTO 6/49, 5/36 – бұл сандар ғана емес. Бұл – қарапайым адамдардың ерекше оқиғалары. Бұл – еліміздің түкпір-түкпіріндегі үміт сәулесі.

"Жеңімпаздарымызды шын жүректен құттықтаймын! Біз әрқашан лотерея қатысушыларына қуаныш пен жақсы эмоциялар сыйлауға дайынбыз. Әрбір жеңіс – бұл жай ғана сәттілік емес, шабыт беретін және армандарға сенім ұялататын шынайы оқиға", – деді "Сәтті Жұлдыз" Ұлттық лотереясының президенті Мария Лыткина.

Бұл сөздің астарында – жүздеген, мыңдаған тағдырдың үні жатыр.

29 шілде. Тағы бір мүмкіндік.

Жеңіс есігін қаққан сәт – қайта айналып соғуы мүмкін. Ол үшін бір ғана билет жеткілікті. 29 шілдеде "Сәтті Жұлдыздың" YouTube арнасында тікелей эфирде LOTO 6/49 қатысушылары арасында отбасылық кроссовер ұтысы өтеді. Қатысу үшін 3 000 теңгелік билет сатып алу жеткілікті. Билеттер сауда нүктелерінде және sz.kz сайтында қолжетімді.

Бұл тек темір мен дөңгелек емес. Бұл – отбасыға арналған жаңа саяхат. Жаңа бетбұрыс.

Бір билет – бір өмір

Ғалымжан мен Вераның хикаясы – лотереяның жай ойын емес екенін дәлелдейді. Бұл – сенім мен шабыттың, үміт пен болашақтың тоғысқан тұсы. Кейде тек бір билет – өмірдің бағытын түбегейлі өзгертіп жібереді.

Ulys.kz оқырмандарына айтарымыз: сәттілік күтпеген сәтте келеді. Бірақ оған дайын болу – өз қолыңызда.

Ал сіздің билетіңіз дайын ба?