پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ بۇل جولاعى جولداۋىندا ۇلتتىق قوردىڭ اقشاسى شەتەلدىك قارجى ينستيتۋتتارعا قىزمەت ەتپەۋ كەرەكتىگىن ايتتى.  ساراپشىلار جولداۋدىڭ وسى تۇسىن تۇرلىشە تاپسىرلەپ جاتىر.
پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنان شىققان بويدا ب ا ق وكىلدەرىنە سۇحبات بەرگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنبايەۆ مەملەكەت باسشىسى «ۇلتتىق قور شەتەلدىڭ قارجى ينستيتۋتتارىنا قىزمەت ەتپەۋ كەرەك» دەگەن ءسوزى ارقىلى  سىرتقى قارىزدار ماسەلەسىن مەڭزەدى دەگەندى ايتتى.

«بۇل جەردە سىرتقى قارىزدى ۇلتتىق قوردىڭ ەسەبىنەن جاۋىپ جاتىرمىز دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسپاۋ كەرەك. سىرتقى قارىزدارعا قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارى تۋرالى ايتىلىپ وتىر دەپ ويلايمىن. شىنىمەن دە ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ ونداي ماقساتتارعا جۇمسالىپ جاتقانى تۋرالى فاكتىلەر بار»، - دەدى دەپۋتات. 

ال ەكونوميكالىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى قايىربەك ارىستانبەكوۆ اڭگىمە ۇلتتىق قور اقشاسىنا ساتىپ الىنعان قۇندى قاعازدار تۋراسىندا بولىپ وتىر دەپ ەسەپتەيدى.
«بۇگىنگى تاڭدا ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ ءبىر بولىگى شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قۇندى قاعازدارىنا، اكسيالار مەن وبليگاسيالارعا، دەريۆاتيۆتەرگە سالىنعان. ونىڭ پايىزى تومەن. ياعني،  ۇلتتىق قور اقشاسىنا قاي كومپانيانىڭ اكسياسىن ساتىپ الساق، سولاردى بايىتىپ وتىرمىز دەۋگە بولادى. پرەزيدەنت شەتەلدىك قارجى ينستيتۋتتارىنا قىزمەت ەتپەۋى كەرەك دەگەندە وسىنى مەڭزەسە كەرەك»، - دەيدى ەكونوميست.
ساراپشىنىڭ دەرەگىن ۇلتتىق بانكتىڭ رەسمي مالىمەتتەرى دە راستاپ تۇر دەۋگە بولادى. جالپى ۇلتتىق قوردا ساقتاۋلى تۇر دەلىنەتىن قارجىنىڭ 10 ملرد اقش دوللارىنان استام بولىگى تۇراقتاندىرۋ پورتفەلدەرىنە سالىنعان. اكتيۆتىڭ بۇل ءتۇرىن جوسپاردا جوق شىعىندار پايدا بولعان كەزدە تەز شەشىپ الىپ،  رەسپۋبليكا بيۋدجەتى ارقىلى ەكونوميكاعا باعىتتاۋعا ارنالعان. اتالعان قاراجات ۋاقىت سىنىنان تولىق وتكەن، سەنىمدى قۇندى قاعازدارعا عانا سالىنادى. ءبىراق، قايىربەك ارىستانبەكوۆ ايتقانداي، سىياقى پايىزى تومەن بولۋى مۇمكىن. ۇلتتىق بانك پەن قارجى مينيسترلىگى بۇل جەردە قۇندى قاعازدىڭ ينۆەستيسيالىق تابىسىنان گورى سەنىمدىلىگىنە باسىمدىق بەرىپ وتىر دەۋگە كەلەدى. 
بۇل اكتيۆتى قاجەت كەزىندە جىلدام شەشىپ الۋعا بولاتىنىن 2019 جىلعى كوروناۆيرۋس پاندەمياسى كورسەتكەن بولاتىن. ىندەت كەزەڭىندەگى داعدارىسقا قارسى شارالاردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان 6 ترلن تەڭگە بولىنگەن ەدى.

ۇلتتىق قورعا تيەسىلى اقشانىڭ تاعى ءبىر بولىگى جيناقتاۋشى پورتفەلدە ساقتاۋلى. ونىڭ ءوزى ەكى ارناعا باعىتتالعان. ناقتى ايتساق، دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردىڭ باعالى قاعازدارىنا، كورپوراتيۆتىك وبليگاسيالارىنا، دامىعان ەلدەردە تىركەلگەن كومپانيالاردىڭ اكسيالارى مەن التىن پورتفەلىنە سالىنعان.
ۇلتتىق بانك بيىل ناۋرىز ايىندا جاريالاعان مالىمەتكە سەنسەك، ۇلتتىق قوردىڭ جيناقتاۋشى پورتفەلىنىڭ 29%ء-ى دامىعان مەملەكەتتەردەگى وبليگاسيالاردا، 21%ء-ى دامۋشى ەلدەردىڭ وبليگاسيالارىندا، 30%ء-ى دامىعان ەلدەردەگى كومپانيالاردىڭ اكسيالارىندا، 10%ء-ى كورپوراتيۆتىك وبليگاسيالاردا، 5%ء-ى بالاما قۇرالداردا جاتىر.
دامىعان ەلدەردەگى وبليگاسيالار تۋرالى ايتساق، ۇلتتىق قور اقشاسىنىڭ 62،5%ء-ى اقش-تىڭ، 12،5%-ى ەۋرووداقتىڭ، 10%-ى ۇلىبريتانيانىڭ، 5%-ى جاپونيانىڭ، 5%-ى اۋستراليانىڭ، 5%-ى كانادانىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارىندا شوعىرلانعان.
ال ۇلتتىق قور قارجىسى ينۆەستيسيالانعان دامۋشى ەلدەردىڭ قاتارىندا لاتىن امەريكاسىنىڭ، شىعىس ەۋروپانىڭ، ازيا مەن افريكانىڭ الدىڭعى قاتارلى مەملەكتەتەرى بار.
ۇلتتىق قور اقشاسى سالىنعان كورپوراتيۆتىك وبليگاسيالار نەگىزىنەن بانك سەكتورى، اۋىل شارۋاشىلىعى، ەنەرگەتيكا جانە تەلەكوممۋنيكاسيا سالاسىن قامتيدى.
سونداي-اق ۇلتتىق قور ەل ىشىندە ساقتالاتىن التىن قۇيمالار مەن سىرتتا ساقتاۋلى تۇرعان التىن قۇيمالاردا جاتىر.

ق ر پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ جىل سايىنعى حالىققا جولداۋىندا جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا جانە وتاندىق ءونىمنىڭ كوبەيۋىنە ەرەكشە نازار اۋدار قاجەتتىگى تۋرالى ۇنەمى تاپسىرمالار جۇكتەيدى. بۇل باعىتتا ۇكىمەت «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارىن بىرىكتىرگەن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن دامىتۋعا ارنالعان كەشەندى باعدارلامانى ازىرلەپ، قابىلدادى. بۇل دۇرىس شەشىم. سەبەبى ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تىرەگى – بيزنەس. ەلدە بيزنەس دامىپ، كاسىپكەرلىك كەڭەيسە بوس جۇمىس ورىندارى اشىلادى، بۇعان قوسا بيۋدجەتتىڭ نەگىزگى جىرتىعىن جاماۋعا مۇمكىندىك بولادى، ياعني سالىق ءتۇسىمى كوبەيەدى.

جالپى كاسىپكەرلىك پەن شاعىن بيزنەستى دامىتۋ مەملەكەت جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتى باسەكەگە قابىلەتتى كاسىپورىندار قۇرۋ. ۇكىمەتتىڭ بيىلعى جاڭا باعدارلاما اياسىندا ءتيىمدى جوبالارعا قولداۋ كورسەتۋ كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار جاڭا جوبالاردى سۋبسيديالاۋ ءۇشىن بيۋدجەتتى ءبولۋ نەگىزىنەن وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىنداعى (شامامەن 50%) كاسىپورىندار اراسىندا جۇزەگە اسىرىلادى.

سونداي-اق بيۋدجەتكە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتۋ ءۇشىن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى جوبالاردى سۋبسيديالاۋ مەرزىمى 5 جىلدان 3 جىلعا دەيىن قىسقارتىلدى. شوب جوبالارىن سۋبسيديالاۋدىڭ سارالانعان ءادىسى قاراستىرىلعان، بۇل كەزەڭ-كەزەڭىمەن نارىقتىق جاعدايلارعا كوشىرۋدى كوزدەيدى. سۋبسيديالاۋعا جاتاتىن جەكەلەگەن قىزمەت سالالارى وڭتايلاندىرىلدى.

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، ەلىمىزدە 2024 جىلدىڭ 1 ساۋىرىندەگى جاعداي بويىنشا 2 184 363 تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى بار. جۇمىس ىستەپ تۇرعان شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 10 503-كە ارتقان. ال سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ نەگىزگى ۇلەسىن، ورتا ەسەپپەن 66،6%-ىن جەكە كاسىپكەرلەر قۇرايدى.

«جالپى كاسىپ اشام دەگەندەرگە ەلىمىزدە مۇمكىندىك كوپ. مەن وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ستول مەن ورىندىق شىعارا باستادىم. ءبىز جاسايتىن زاتتارعا سۇرانىس بار. ورىندىقتىڭ بارلىق قاجەتتى قۇرالدارىن ءوزىمىز دايىندايمىز. شىققان تاۋاردىڭ باسىم بولىگىن ينتەرنەت دۇكەن ارقىلى ساۋدالايمىز. قۇدايعا شۇكىر، ءوتىپ تۇر»، - دەيدى كاسىپكەر ايجۇلدىز جاناتحان.

كاسىپكەرلەر سانىنىڭ ارتۋىنا بىردەن-بىر سەبەپ – جىلدان-جىلعا كاسىپكەرلەرگە قولايلى باعدارلامالار رەسپۋبليكا دارەجەسىندە ەنگىزىلىپ جاتىر. ق ر پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ حالىققا جولداۋىنىڭ بىرىندە «قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كاسىپكەرلەردى قۋدالاۋىن ءبىرجولا توقتاتۋ كەرەك. مۇنداي ارەكەتتەرگە تىيىم سالىنعان. ءبىراق سوعان قاراماستان، ءالى دە جالعاسىپ جاتقانىن بىلەمىن. وسىنداي مالىمەتتەر كەيدە ادەيى تاراتىلىپ جاتادى، ءتىپتى ولار جالعان بولۋى دا مۇمكىن. قالاي دەسەك تە، بۇل – نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايتىن ماسەلە»، – دەپ اتاپ كورسەتتى. بۇنىڭ ءوزى كاسىپكەرلەرگە قولداۋ جاسالۋ باستى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اڭعارتادى.

بيىلعى جىلى كاسىپكەرلەردى قولداۋ جانە ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا

كاسىپكەرلەردى قولداۋ باعدارلامالار جۇمىسى دا ءوز جەمىسىن بەرىپ جاتىر. بيىلعى جىلدان باستاپ ەلىمىزدە كاسىپكەرلەردى قولداۋدىڭ قارجىلاي جانە قارجىلاي ەمەس قولداۋ شارالارى جۇزەگە اسۋدا. سەبەپ – قارجىلىق شارالاردىڭ ىشىندە نەسيەلەردى سۋبسيديالاۋعا سۇرانىستىڭ كوپتىگى. وسى ورايدا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جانە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالار 2022 جىلدان باستاپ «كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2021-2025» جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسىنا ەنىپ ۇلگەردى. جوبا قارجىلاي قولداۋ شارالارى بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسى بولىگىندە مەملەكەت نەسيەلەردى 13،75% سۋبسيديالايدى، ال كاسىپكەرلەر قالالاردا ونىڭ تەك 8%-ىن جانە اۋىلدىق جەرلەردە 7%-ىن عانا مەملەكەتكە قايتارادى.

ەكى مەملەكەتتىك باعدارلاما ىسكە اسىرىلعالى بەرى 95 مىڭ كاسىپكەرلىك جوبا 7 ترلن تەڭگەگە جۋىق سۋبسيديالاۋمەن قولداۋ تاپقان. كرەديتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا 1،4 ترلن تەڭگە كولەمىندە 57 مىڭنان اسا نەسيە كاسىپكەرلەرگە تاراتىلعان. سونىمەن قاتار بيىل «قىسقا نەسيەلەر» دەپ اتالاتىن شاعىن نەسيەلەۋ قۇرالى دا ىسكە قوسىلدى. وندا ينۆەستيسيالىق ماقساتتارعا 3 جىلعا 20 ملن تەڭگەگە دەيىن، ال اينالىم كاپيتالىن تولىقتىرۋعا 2 جىل مەرزىمگە 5 ملن تەڭگە بەرىلەدى. اتالمىش جوبا اياسىندا 255 ملرد تەڭگەگە 38 مىڭنان اسا جوباعا مەملەكەتتەن قولداۋ كورسەتىلگەن.

قارجىلاي قولداۋلاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى ۋاقىت وتە ارتىپ كەلەدى. قايتارىمسىز نەگىزدەگى مەملەكەتتىك گرانتتار بەرۋ دە تابىسقا كەنەلىپ وتىر. وتكەن 10 جىلدىق ارالىعىندا كاسىپكەرلەر ءۇشىن 17،6 ملرد تەڭگە سوماسىنا 5 600-دەن اسا گرانت ۇلەستىرىلگەن. جوعارىدا اتالعان باعدارلامالار ىسكە اسىرىلا باستالعالى بەرى 120 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ، بيۋدجەتكە 53 ترلن تەڭگەدەن اسا سوما سالىق تولەندى.

بيزنەستى دامىتۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى اۋىلدى اينالىپ وتپەدى. مىسال رەتىندە الساق، ءبىر جىلدا تەك «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنا 100 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن. رەسپۋبليكا قۇرامىنداعى اۋىل-اۋدانداردا 4 600-دەن استام ءوتىنىم ماقۇلدانىپ، 25 ملرد تەڭگە سوماسىندا نەسيە بەرىلگەن. ءتيىستى سالا ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە، 2029 جىلعا دەيىن باعدارلاما اۋقىمى كەڭەيىپ، اۋىلدىقتارعا 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن قارجى ءبولۋ جوسپارلانعان.

ق ر ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى، ى. التىنسارين اتىنداعى توسبەلگى يەگەرى، ق ر كومپوزيتورلار وداعىنىڭ مۇشەسى، بالالار كومپوزيتورى، مادەنيەت قايراتكەرى،  التىن ماحامبەتپەن سۇحبات

- التىن شاحزادا قىزى، قازاق ءان ونەرىندەگى بىردەن-بىر بالالار اندەرىنىڭ ناسيحاتتاۋشىسى، ءارى جاناشىرى رەتىندە جاۋاپ بەرىڭىزشى، كەلەشەك ەلدىڭ تىزگىنىن ۇستايتىن ازامات بولاتىن بۇگىنگى بالالاردىڭ بويىنا ۇلتتىق رۋحتى قالىپتاستىرا الاتىن پاتريوتتىق اندەر قانشالىقتى دەڭگەيدە جازىلۋدا؟

- پاتريوتتىق اندەر كوپ جازىلىپ جاتىر. ءبىراق، كوبىنە ول اندەر تەك مەملەكەتتىك داتالى كۇندەردە عانا ورىندالاتىندىقتان، كەڭىنەن تارالىپ جاتقان جوق. جالپى، پاتريوتتىق ءان دەگەنىمىز - ادام بويىندا وتانعا، ەلگە، تۋعان جەرگە دەگەن قۇرمەتىن اسقاقتاتا تۇسەتىن، رۋحتى كۇش بەرىپ، جىگەرلەندىرەتىن تۋىندى. قازىرگى تاڭدا، بالالار كومپوزيتورلارى قازاقستان، وتان، تۋعان ەل، تۋعان جەر تاقىرىبىنداعى اندەرىن جارىققا شىعارىپ جاتىر. اسىرەسە، وڭىرلىك اقىن-سازگەرلەردىڭ دە شىعارماشىلىعىنان پاتريوتتىق تۋىندىلار كوپتەپ ورىن الادى. ءبىراق، ناسيحاتتىڭ بولماۋى سالدارىنان، ول اندەر ءوز وڭىرلەرىنەن اسىپ كەتە الماي وتىر. نەگىزى، كەز كەلگەن تۋىندىنىڭ كەڭىنەن تارالۋى ءۇشىن، مىندەتتى تۇردە، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ قولداۋى قاجەت. ەلىمىزدىڭ تەلەراديولارىندا بالالارعا ارنالعان مۋزىكالىق حابارلار جوقتىڭ قاسى. ال، بالالار اندەرى، اسىرەسە، پاتريوتتىق اندەر جارىققا شىعىپ تارالۋى ءۇشىن، ارەكەت جاساپ وتىرعان، تەك سول اۆتورلاردىڭ ءوزى. ولار ءوز وڭىرلەرىندە وتەتىن ءتۇرلى بالالار ءان بايقاۋلارىندا، مەكتەپتەرى مەن بالاباقشالارداعى مەرەكەلىك ءىس-شارالاردا شاكىرتتەرىنە ورىنداتىپ، ءوز مۇمكىندىكتەرى جەتكەنىنشە بالالار رەپەرتۋارىن كەڭەيتۋ جولىندا ارەكەت ەتىپ كەلەدى. ءبىراق، ءوز وڭىرلەرىندە عانا تارالىپ، رەسپۋبليكاعا جەتپەگەن قانشاما جاپ-جاقسى تۋىندىلار بار. اندەردى تاراتۋ جولىندا الەۋمەتتىك جەلىنىڭ دە ءبىرشاما كومەگى بار. 

ق ر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن وتكەن بيىلعى «ءانشۋاق» قازاق تىلىندەگى بالالار اندەرى فەستيۆالىنىڭ تيك توكتاعى چەلەندجىندە گۇلايىم جوتايەۆانىڭ «تاۋەلسىز ەل-ۇرانى»، ۇشقىن جامالبەكتىڭ «وتان»، نۇرماش العاشبايەۆتىڭ «ەگەمەن ەل -قازاقستان» اتتى پاتريوتتىق اندەرى ورىندالۋى تۇرعىسىنان ەڭ جوعارى ورىندارعا يە بولدى.

جالپى، اۆتورلاردىڭ بالالارعا ارنالعان پاتريوتتىق اندەرىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن، وسىنداي ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ بەرىلەتىندەي بايقاۋلار جيىرەك ۇيىمداستىرىلۋ قاجەت.  ول بالالاردىڭ پاتريوتتىق اندەردى ورىنداۋعا دەگەن ىقىلاسىن، ىنتاسىن وياتادى.

- تاربيە قۇرالىنىڭ ءبىرى سانالاتىن بالالار ءانىن ناسيحاتتاۋ جولىندا قانداي كەلەلى ەڭبەكتەر جاساپ كەلەسىز؟

- ەلىمىزدىڭ بالالار اندەرىن جارىققا شىعارىپ، ناسيحاتتاۋ جولىندا «بالا بالاشا ءان سالسىن» دەگەن ۇرانىممەن جالاۋلاتىپ كەلە جاتقانىما شيرەك عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ءوتىپتى.  العاشقى تەليەۆيزيالىق جوبام - الماتى (يۋسا) تەلەارناسىندا 2002 جىلى جارىققا شىققان «ءانشى بولعىم كەلەدى» اتتى بالالارعا ارنالعان مۋزىكالىق ءان بايقاۋىم بولدى. وسكەلەڭ ۇرپاققا رۋحاني تاربيە بەرۋ، قازاق ءان ونەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىن وياتۋ ماقساتىندا اشىلعان تەلەجوبام - ونەرگە قول سوزعان بالالاردىڭ ءان مەكتەبى بولىپ قالىپتاستى. باعدارلاما فەستيۆال رەتىندە «31»، «ستۆ» تەلەارنالارىندا جالعاسىن تاۋىپ، ەفيردە ۇزدىكسىز ءجۇردى. ناتيجەسىندە بالالار اندەرىنە دەگەن سۇرانىستى قالىپتاستىردىم دەسەم دە بولادى. كوپتەگەن كومپوزيتورلارمەن، اقىندارمەن تىعىز شىعارماشىلىق  قارىم-قاتىناستا بولىپ، ۇلكەن ساحنالاردا كوپتەگەن ءتۇرلى تاقىرىپتىق بالالار اندەرىنىڭ تۇساۋى كەسىلىپ، جارىققا شىقتى. ا. دۇيسەنوۆ، ق. جانىبەكوۆ، ب. جۇمالين، د. سىزدىقوۆ، م. جاۋتىكوۆ، ە. الىكەي، ۆ. پيتەرسيەۆ سىندى تاعى دا باسقا كومپوزيتورلاردىڭ جۇزدەگەن اندەرى سول كەزدە جارىققا شىقتى. 2004-2013 جىلدار ارالىعىندا جىلىنا ءبىر رەت ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىپ كەلگەن «مەن باقىتتى بالامىن» بالالار ءان فەستيۆالىمنىڭ ساحناسىندا دا تەك قانا بالالار اندەرىن ناسيحاتتادىم. بالا مەن بەلگىلى ءانشىنىڭ قوس داۋىسپەن تەك بالالار اندەرىن شىرقايتىن ءان فەستيۆالىم ۇزدىكسىز ون جىل قاتارىنان كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى. ارينە، رەسپۋبليكا ارنالارىنان كورسەتۋگە ول كەزدەرى مۇمكىندىگىم بولا قويمادى، تەك «الماتى»، «ستۆ» ارنالارىنان  كورسەتىلىپ كەلدى. 

اقىن-سازگەرلەرگە بالالارعا ءان جازۋعا شابىت بەرە ءجۇرىپ، ءوزىم دە بالالار اندەرىنىڭ قاتارىنا ءبىراز اۆتورلىق تۋىندىلارىمدى قوستىم. 2012 جىلى «ءانشى بولعىم كەلەدى» تەليەۆيزيالىق بايقاۋىمنىڭ 10 جىلدىق مەرەيلى كەشىن «الماتى» ەسترادالىق-سيمفونيالىق وركەسترىمەن وتكىزىپ، كونسەرتتە  تانىمال انشىلەر مەن جاس ونەرپازدار مەنىڭ بالالار اندەرىمدى ورىندادى، ءارى سول كەشتە بالالارعا ارنالعان ءان جيناعىمنىڭ تۇساۋىن كەستىم.

2019-2021 جىلدارى «قازاق راديوسىندا»  تىكەلەي اۋە تولقىنىندا جۇرگىزگەن اۆتورلىق «بالاپان ساز» اقىن-سازگەرلەر اراسىنداعى بالالار اندەرى راديوبايقاۋىم دا وڭ ناتيجەسىن بەرىپ، 300-دەن اسا بالالار اندەرىنىڭ راديو جەلىسى ارقىلى تۇساۋى كەسىلدى. قازىرگى تاڭدا، راديوحاباردىڭ ناسيحاتىنىڭ جەمىسى رەتىندە كوپتەگەن اندەر بالالار رەپەرتۋارىنان كەڭىنەن ورىن الىپ وتىر. 2021 جىلى كوپ جىلعى ەڭبەگىمنىڭ قورىتىندىسى دەسەم دە بولادى، «بولاشاق مۋزىكانت-پەداگوگقا زاماناۋي بالالار اندەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن مەڭگەرتۋ» تاقىرىبى بويىنشا ماگيسترلىك ديسسەرتاسيامدى قورعادىم. «بالاپان ساز» راديوبايقاۋى - تاجىريبەلىك ءبولىمىنىڭ نەگىزىن قۇرادى.

بالالار اندەرى ناسيحاتىنىڭ ازدىعى بۇگىنگى كۇننىڭ دە وزەكتى ماسەلەسى. ءبىر عانا مەنىڭ ۇيىمداستىرىپ جۇرگەن جوبالارىمنىڭ اۋقىمى، تارالۋ اياسى تار. بالالار اندەرى-باستى تاربيە قۇرالى. ءان ماتىندەرى - تۋعان جەرگە، وتانعا، اتا-اناعا، تابيعاتقا، مەكتەپ، ۇستازعا، قورشاعان ورتاعا-تابيعاتقا دەگەن قۇرمەت، سۇيىسپەنشىلىككە باۋليدى. ءان ءسوزىن جاتتاعان بالا جۇرەگىنە جاقسىلىق ءنارى ءسىڭىپ، ءدانى ەگىلەدى. سول سەبەپتى، بالالار تەك جاس ەرەكشەلىكتەرىنە ساي سۇيكىمدى اندەردى ورىنداۋلارى ءتيىس. اۆتورلىق جوبالارىمنىڭ جەمىسى رەتىندە 2002-2021 جىلدار ارالىعىندا جارىققا شىققان قانشاما اۆتورلاردىڭ  بالالار اندەرى ناسيحاتتالماي وتىر. «بالاپان ساز» راديوبايقاۋىمدا ۇمىتىلىپ كەتكەن كوپتەگەن  بالالار اندەرىن تاۋىپ، قايتادان وڭدەتىپ، قايتا جاڭعىرتىق. جاڭا اندەر دە جازىلدى، جاڭا اۆتورلاردى دا تاپتىم. ەل ىشىندە بالالارعا ارناپ ءان جازىپ، ءوز كۇندەرىن وزدەرى كورىپ  جۇرگەن 40-قا جۋىق  مۋزىكانت-پەداگوگتاردىڭ باسىن قۇراپ، شىعارماشىلىق وداعىن قۇرىپ وتىرمىن.  

«بالاپان ساز» رەسپۋبليكالىق راديوبايقاۋىنىڭ زاماناۋي اۆتورلىق اندەردى تاراتۋدا ماڭىزدى ءرولى بولدى. اتالمىش باعدارلامانىڭ ءار سانىندا 7-8 جاڭا بالالار اندەرى جارىققا جول تارتىپ وتىردى. وكىنىشتىسى، راديو باسشىلىعىنىڭ باعدارلامانى جالعاستىرۋعا اسا قۇلىقتارى بولمادى. حاباردىڭ رەداكتورى، پروديۋسەرى، جۇرگىزۋشىسى، ادمينيستراتورى رەتىندە الىپ وتىرعان ماردىمسىز ازعانتاي جالاقىما «قارجى جەتىسپەيدى» دەگەن جەلەۋمەن، باعدارلاما ەفيردەگى جۇمىسىن توقتاتتى. ءسويتىپ، ەلىمىزدەگى بالالار اندەرىنىڭ جارشىسى بولىپ وتىرعان جالعىز حاباردىڭ تۇقىمىنا تۇز قۇيىلدى. ءبىراق، راديوبايقاۋ ءىزسىز قالماي، بايقاۋ قورجىنىنا كەلىپ تۇسكەن بالالار اندەرىنىڭ اراسىنان ىرىكتەلىپ، جيناقتالعان  «بالاپان ساز» زاماناۋي بالالار اندەرىنىڭ انتولوگياسىن  جارىققا شىعارىپ،  2023 جىلدىڭ 29-تامىزى كۇنى ى. التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ قولداۋىمەن تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ارينە، 22 اۆتوردىڭ 200-دەن اسا بالالار اندەرى جيناقتالعان كىتاپ اۆتورلاردىڭ ءوز قاراجاتتارىمەن 400 دانامەن عانا جارىققا شىقتى.  بۇل دا بولسا، جاسالعان ەڭبەكتىڭ، توككەن تەردىڭ  ناتيجەسى دەپ ايتا الامىن.

استاناعا الماتىدان 2020 جىلى قاڭتار ايىندا قونىس اۋداردىم. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن، 2021 جىلى «مەنىڭ ولكەم»، 2022 جىلى 1-ماۋسىمدا «بالاپان ساز» راديوبايقاۋىنىڭ ناتيجەسىندە تانىلعان ۇزدىك اندەرىنىڭ «گالا كونسەرتىن»، 2023 جىلى «التىن ماحانبەتوۆانىڭ «باقىتتى بالالىق شاق اۋەندەرى» اتتى ەكى شىعارماشىلىق كەشىمدى  وتكىزدىم. «استانا» ەسترادالىق-سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن وتكىزگەن ءان كەشىمدە تەك بالالارعا ارنالعان اندەرىم ورىندالدى.

2021-2022 جىلدارى ى. التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىندا «مۋزىكا» ءپانى بويىنشا اعا عىلىمي قىزمەتكەرى قىزمەتىندە بولدىم. اكادەميانىڭ قولداۋىمەن «مەنىڭ ولكەم» اتتى بالالار اندەرىمنىڭ وركەستر ورىنداۋىنا لايىقتالعان ءانجيناعىم  2021 جىلى جارىققا شىقتى.

2022 جىلى 1 ماۋسىمدا «باقىتتى بالالىق شاق رەترو اندەرى» ءان فەستيۆالىن، بيىل «بالالاردىڭ حالىقارالىق مەرەكەسىنە» وراي استانالىق بالالار كومپوزيتورلارى ق ر كومپوزيتورلار وداعىنىڭ مۇشەلەرى ءالىبي ءابدىنۇروۆتىڭ، گۇلايىم جوتايەۆانىڭ، دۋمان بايتلەۋوۆتىڭ، شولپان قورعانبەكتىڭ جانە ءوز اندەرىمنەن «بالاپان ساز» اتتى  اۆتورلىق بالالار اندەرى كەشىن وتكىزدىم.

رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ قولداۋىنسىز اندەردىڭ تارالۋ اياسى تار بولادى. «جالعىزدىڭ ءۇنى شىقپاس» دەگەندەي جالعىز ءوزىمنىڭ بالالار اندەرىن تاراتۋ جولىندا جاساپ جۇرگەن شىعارماشىلىق ەڭبەكتەرىمنىڭ  پارمەنى از.

 بيىلعى جىلدىڭ ەڭ باستى جاڭالىعى - ق ر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن «ءانشۋاق» رەسپۋبليكالىق قازاق تىلىندەگى بالالار اندەرى فەستيۆالى جاريالانىپ، اقپان مەن مامىر ارالىعىندا تيك-توك الەۋمەتتىك جەلىسىندە بالالار اندەرىنىڭ چەللەندجى ۇيىمداستىرىلدى. وسى ارالىقتا 10000-اسا جاس ونەرپازداردىڭ بەينەجازبالارى  تىركەلدى. ارنايى كوركەمدىك كەڭەستىڭ شەشىمىمەن تيك-توكتا ءجيى ورىندالعان 20 تۋىندى تانىمال اندەرى قاتارىنان ورىن الىپ، 1-ماۋسىم كۇنى ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارىندا، وڭىرلەرىندە اتالمىش 20 ءاندى ەلىمىزدىڭ بارلىق بالالارى شىرقادى. بالالار اندەرىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان جوبانىڭ ەكىنشى ماۋسىمى الداعى 1قىركۇيەكتەن باستاپ ءوز جالعاسىن تابادى. 

- ءوزىڭىز وتكىزەتىن بالالار كونسەرتتەرىندە «بالا بالانىڭ ءانىن ايتۋى كەرەك» دەگەن تالاپتارىڭىزدى قويىپ جاتاسىز؟ وسى تۋرالى ايتا كەتسەڭىز؟

- بىزدە ءقازىر ەرىنبەگەننىڭ ءبارى بالالار كونسەرتىن، بالالار بايقاۋلارىن ۇيىمداستىرىپ ءجۇر. ولاردىڭ باستى ماقساتتارى - اقشا تابۋ. كوپشىلىگى سولاي. ەلىمىزدەگى بالالار اندەرىنىڭ باس ناسيحاتشىسى رەتىندە - بارلىق جەردە مەن ءبىر تالاپتى قويامىن. بالا  ءوز دەڭگەيىندەگى، جاس ەرەكشەلىگىنە ساي ءاندى ورىنداۋى كەرەك. بالالار بايقاۋلارىندا ورىنداۋشىلارعا «داۋىس كورسەتۋ كەرەك»  دەگەن قاتە تالاپ بار.  مەنىڭ تالابىم بويىنشا-بالا وزىنە لايىقتى ءاندى مانەرىمەن، ءسوزىن ۇعىنىپ، نوتانى تازا الىپ، ادەمى، جەڭىل ورىنداپ بەرۋى ءتيىس. ەرەسەكتەردىڭ ماحاببات ءانىن، تويدىڭ حيت اندەرىن ورىنداپ، ەرەسەك انشىگە پاروديا جاساپ تۇرعان نەمەسە شەتەلدىك الەم جۇلدىزدارىنىڭ اندەرىن كۇرە تامىرى بىلەۋلەنىپ، تاماعىنا سالىپ، بارىنشا سول ادەم جۇلدىزىنا ەلىكتەپ جۇلقىنىپ تۇرعان بالا مەن ءۇشىن وتە سۇيكىمسىز اسەر بەرەدى.  ونداي بالالاردىڭ ونەر الەمىنەن ورىن العاندار سانى از. ويتكەنى، وزىندىك مەنىن جوعالتىپ، وزگەلەردىڭ وبرازىن قايتالاعان بالا ودان ارى قالاي دامۋ جولىن بىلمەي، توقىراۋعا ۇشىرايدى. ەسەيە كەلە، ول بالانىڭ انگە دەگەن ىقىلاسى مۇلدەم جويىلادى نەمەسە ۇنەمى اۋىر اندەردى ورىنداۋ سالدارىنان داۋىس جەلبەزەگىنە كۇش ءتۇسىپ، مۇلدەم داۋىسسىز قالادى. بالا ونەر جولىنداعى مەكتەپتەن ءوتىپ، بىرتە-بىرتە بيىككە كوتەرىلسە، ونىڭ جەمىسى الدەقايدا مول بولادى.

مەن، الدىما كەڭەس سۇراپ كەلگەن، ونەرگە قانات سوزعان بالالاردىڭ اتا-انالارىنا بالالارىن مۋزىكالىق مەكتەپتەرگە بەرىپ، ساۋاتتارىن كاسىبي تۇرعىدا اشۋ كەرەكتىگىن تۇسىندىرەمىن. سول كەڭەسىممەن، مەكتەپ تاربيەسىنەن وتكەن تالاي بالا ءقازىر ونەر الەمىندە ءوز ورىندارىن تاۋىپ وتىر. بالا ەرجەتكەندە، ونەر ادامى بولسىن دەگەن ماقساتتا ەمەس، قوسىمشا رۋحاني تاربيە الۋ باعىتىندا، ءارى جان-جاقتى ازامات بولىپ قالىپتاسۋى ءۇشىن كاسىبي تۇرعىدا ساۋاتتى بولعانى دۇرىس. ولاردىڭ اراسىنان ناعىز ونەر جولىن تاڭدايتىن بالا  وسە كەلە ۇلكەن ونەر الەمىنىڭ ەسىگىن سەنىمدى اشاتىن بولادى.

-  قازىرگى تاڭدا بالالار بايقاۋلارى كوپ ۇيىمداستىرىلادى جانە تويلاردا ءان ايتىپ اقشا تاباتىن ونەرلى بالالاردى دا كورىپ ءجۇرمىز. مامان رەتىندە وسىعان نە دەيسىز؟

- جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي قازىرگى تاڭدا وتكىزىلىپ جاتقان بالالار بايقاۋلارى وتە كوپ. ەرىنبەگەننىڭ ءبارى ۇيىمداستىرعىش بولىپ كەتتى. كوپشىلىگى كوممەرسيالىق جوبا بولعاندىقتان تاربيە جاعى مۇلدەم قاراستىرىلمايدى. قاتىسۋشىلارعا ءۇش ورىندى تەڭدەي ءبولىپ بەرەتىن اقىلى بالالار بايقاۋلارىنا تىيىم سالاتىن كەز كەلدى. 4-5 جاسار  بالالارعا ءان  ورىنداپ قاتىرماسا دا، قولدارىنا كۋبوك ۇستاتىپ، موينىنا مەدالون تاعىپ، العىسحات بەرىپ، الدەن  ماقتانگەرشىلىككە تاربيەلەپ جاتىرمىز. بۇل مۇلدەم دۇرىس ەمەس.  ءبىز بالا كۇنىمىزدە ءان سالعانىمىزعا قۋاناتىن ەدىك. ءقازىر بالا اتتاعان قادامىنا العىس حات سۇرايدى. ءبىزدىڭ كوپ ۇستازداردىڭ، اتا-انالاردىڭ ەڭ ۇلكەن قاتەلىگى - بالالارعا ەرەسەكتەر  اندەرىن ورىنداۋعا جول بەرىپ، سانا-سەزىمدەرىن ەرتە ەسەيتىپ جىبەرۋلەرىندە.

 مەنىڭ بالالارعا تەك قانا بالالار ءانىن ايتقىزۋىمنىڭ باستى سەبەبى – بالانى بالالىققا ورالتۋ. بالا بالاشا ويلاپ، بالاشا قۋانا ءبىلۋى كەرەك. ال،  شەت ەلدىڭ نەمەسە  ەرەسەكتەردىڭ تانىمال اندەرىن شىرقاپ داعدىلانعان جاس ونەرپازداردىڭ بالالار اندەرىن  ورىنداۋعا ىقىلاستارى جوق. ونىڭ باستى سەبەبى، ولاردا تۇرعان جوق. ول ۇستازدىڭ دۇرىس باعىت-باعدار بەرە الماۋىندا. ولار اتا-انانىڭ سۇراۋى بويىنشا دەپ، بالالارعا توي اندەرىن ۇيرەتەدى. بۇل ەكى جاقتى قاتەلىك. تانىمال حيت اندەرمەن اۋىزدانعان بالا، توي-تومالاققا شىعىپ، اقشا تابا باستايدى. ونىڭ بار ويى - ەندىگى جەردە انگە ەمەس، بولاشاقتا ءانشى بولىپ، جۇلدىز بولىپ، اقشا تاپسامعا تىرەلەدى. قازىرگى تاڭدا، ءانشى بولعىسى كەلەتىن بالا كوپ. نەگە؟ ويتكەنى، انشىلىككە ولار ونەر رەتىندە ەمەس، تابىس كوزى رەتىندە قارايدى. ءقازىر، تەلەارنا، راديو، الەۋمەتتىك جەلى، ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى، ءتىپتى، قوعامدىق كولىكتە، جەكە كولىكتە وسى توي اندەرى كۇندىز-تۇنى ناسيحاتتالىپ كەلەدى. بالا بۇل اندەردى ۇستازسىز دا جاتقا بىلەدى. تىڭداي-تىڭداي ەرىكسىز ادام جادىندا ساقتالىپ قالىپ جاتقان بۇل اندەردەن قاشىپ كەتۋ مۇمكىن ەمەس. ءبىراق، ءبارى ۇستاز قولىندا. بالاعا ءوز جاسىنا لايىقتى ءاندى عانا ورىنداتۋ كەرەك. ويتكەنى، بولاشاقتا جاپ-جاقسى ءانشى بولادى-اۋ دەگەن تالانتتى بالا، ەسەيە كەلە بارىنان ايرىلىپ قالادى. سول سەبەپتە، ۇستازدار قاۋىمى «بۇلاق  كوزىن دۇرىس اشىپ، دۇرىس ارناعا بۇرا بىلۋلەرى» كەرەك.

- بالالار اندەرىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ۇستىمىزدەگى جىلى وتكىزىلگەن «ءانشۋاق» رەسپۋبليكالىق بالالار اندەرى فەستيۆالى ءالى دە جالعاسىن تاپپاق. وعان نەشە جاستاعى ونەرلى بالالار قاتىسا الادى؟

- 2024 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ، ق ر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ  «ءانشۋاق» قازاق تىلىندەگى رەسپۋبليكالىق بالالار اندەرى فەستيۆالى ەكىنشى ماۋسىمىن باستايدى. فەستيۆالدىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى ىرىكتەۋ كەزەڭى - 2025 جىلدىڭ مامىر ايىنا دەيىن جۇرەدى. تالاپ بويىنشا تەك قانا بالالار اندەرى، پاتريوتتىق اندەر  ورىندالۋى ءتيىس. 5 جاستان باستاپ مەكتەپ جاسىنداعى بالالار قاتىسا الادى. قاتىسۋ ءۇشىن ءان ورىنداعان بەينەجازباسىن تيك-توكقا #ءانشۋاق حەشتەگى بويىنشا تىركەيدى. اقىن-سازگەرلەر ءۇشىن دە اندەرىن ناسيحاتتاۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بولاتىن جوبا.

- قازىرگى حيت بولىپ جاتقان قازاق اندەرىنە كوڭىلىڭىز تولا ما؟ جالپى ءان اۆتورلارى جاڭا تۋىندى جازاردا نەنى ەسكەرۋلەرى كەرەك دەپ سانايسىز؟

- بۇرىڭعى قازاق كومپوزيتورلارىنىڭ اندەرىندە ۇلتتىق رەڭك، تازا قازاقي اۋەن ايقىن بايقالىپ تۇراتىن. بۇگىنگى اندەردىڭ اۋەندەرىندە وزگەلەرگە ەلىكتەۋشىلىك باسىم. قازىرگى حيت دەگەن اندەردىڭ كوبىسىنىڭ اۋەنى ۇرلانعان. سوزدەرى قازاقشا، ونىڭ ءوزىن  وزدەرى شيمايلاي سالعان، اۋەنى بولگاردىڭ، لاتىشتىڭ، تۇرىكتىڭ، ءۇندىنىڭ، الدە ارابتىڭ با – ايتەۋىر وزگە ۇلتتىڭ اندەرىنەن قۇرالعان ءانسىماقتار قازاق ءانىنىڭ قايماعىن ءىرىتىپ جاتىر. ءبىزدىڭ تانىمال كومپوزيتورمىز دەپ جۇرگەندەردىڭ كوبى، ءان قۇراستىرۋدىڭ مايتالمان شەبەرلەرى بولىپ العان. ولار حيت بولادى-اۋ دەگەن اندەردىڭ ءيىسىن جازباي تانىپ، ارانجيروۆكاسىن ارلەپ، سوزدەرىن ساندەپ، ءار جەردەن العاندارىن بىرىكتىرىپ ءان دەپ شىعارىپ  ءجۇر. ولارى راس، ول اندەر «حيت» بولىپ، قازاق تويىنىڭ كوركىن قىزدىرۋدا. ءقازىر، توي-دۋمانداردا اپا-اتالارىمىزدىڭ وزدەرى جاڭاعى اندەرگە ەستەرى كەتىپ بيلەپ جاتادى. بالا تۇرماق، مازمۇندى، ءمانى بار، ليريكالىق اندەر تىڭدايتىن جاستاعى ۇلكەندەرىمىزدىڭ دە  ساناسىن «كىرمە اندەر» جايلاپ الدى. ءبىر سوراقىسى، بۇل اندەر ەندى ساحنا تورىنەن ويىپ ورىن الىپ جاتقانى! تەلەارنا، راديو قۇرالدارى رەيتينگ كوتەرۋدىڭ قۇرالدارى رەتىندە وسىنداي ءدۇبارا اندەردىڭ جارىققا شىعۋىنا جول بەرىپ وتىر. ارينە، سەزىمگە تولى، اۋەنى جۇرەكتى باۋرايتىن ناعىز قازاق اندەرىن جازىپ جۇرگەن اۆتورلارىمىز دا جەتەدى. ءبىراق، ءبىزدىڭ تىڭدارماننىڭ ساناسىن جەڭىل اندەر جاۋلاپ الۋىنا بايلانىستى، ناعىز قازاق اندەرى تاسادا قالىپ وتىر.

- ۇزاق جىلدار بويى مۋزىكالىق مەكتەپتى باسقارعان سازگەر-پەداگوگسىز. بۇگىندە ەل الدىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن قانداي شاكىرتتەرىڭىزبەن ماقتانىپ مارقايىپ جۇرەسىز؟

- 2007-2017 جىلدارى الماتى قالاسىنداعى ر.گليەر اتىنداعى بالالار مۋزىكا مەكتەبىن، 2017-2019 جىلدارى №6 وقۋشىلار ۇيىندە باسشى قىزمەتىندە بولدىم. باسشى بولا ءجۇرىپ، جاس ونەرپازداردى ونەرگە باۋلۋ جولىنداعى ۇستازدىق قىزمەتىن قوسا اتقاردىم. شاكىرتتەرىم تۇگەل دەرلىك – مۋزىكا مەكتەبىنىڭ تۇلەكتەرى. ءبىر عانا اسپاپپەن شەكتەلمەي، بىرنەشە اسپاپتى مەڭگەرىپ شىققاندارى بار. الدى قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتوريانى، تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىن، سوڭى چايكوۆسكيي اتىنداعى مۋزىكا كوللەدجىن، ج. ەلەبەكوۆ اتىنداعى ەسترادا-سيرك كوللەدجىن ءتامامداپ جاتىر. 

مەنىڭ اۆتورلىق «ءانشى بولعىم كەلەدى» تەليەۆيزيالىق بايقاۋىم جاس ونەرپازداردىڭ ءان مەكتەبى بولدى دەپ ۇلكەن سەنىممەن ايتا الامىن. مەكتەپ دەيتىنىم-بالالارعا قايتا-قايتا قاتىسىپ، كورەرمەن الدىندا ونەرلەرىن شىڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەدىم. بايقاۋىمنىڭ العاشقى قاتىسۋشىلارى - تانىمال ءانشى قايرات نۇرتاس، دومينو توبىنداعى شولپان تولەگەنوۆا، جىگەر اۋىپبايەۆ، ءابدىجاپپار ءالقوجا، ال، ءتول شاكىرتتەرىم – بايقاۋىمنىڭ العاشقى جۇرگىزۋشىسى، ءارى انشى-ونەرپازى «كەلىنجان» سەريالىنداعى سارا امانگەلدى، تانىمال اقىن سالتانات قايىربەك، بەلگىلى رەجيسسەر ايدانا الامان، «ءمارمار» ونەر ستۋدياسىنىڭ ديرەكتورى، انشى-جەتىگەنشى نازگۇل ابيبەك،  ءقازىر كوپتەگەن فيلمدەردە باستى رولدەردى سومداپ جۇرگەن كينواكتەر جاسۇلان كوپبەرگەن، «كەشيۋ»  توبىنىڭ ءانشىسى بالاۋسا ەرعالينا، انشى-اكتريسا ايگەرىم مەرگەنباي (C.C.TAY).  اكتەر ءالي تۇرسىنحان جانە ت.ب.

مەنىڭ  تەليەۆيزيالىق ءان جوبالارىم قازاق ەسترادا الەمىنە قادام باسقان كوپتەگەن جاس انشىلەردىڭ دە ونەرگە شىڭدالۋ فابريكاسى بولدى. ولاردىڭ قاتارىندا نۇربولات ابدۋللين، ارمان جيەنالييەۆ، ايبات جانعالييەۆ، اكتەر المات اسانوۆتار بار. باسقا دا ونەر جولىنا ەندى قادام باسقان، بولاشاقتارىنان ءۇمىت كۇتەتىن شاكىرتتەرىم بار.

- ۋاقىت تاۋىپ، سۇحبات بەرگەنىڭىزگە كوپتەن-كوپ راحمەت!

اۆتورى: مارا كەلەس