الەمدەگى ەڭ ءقاۋىپتى ماماندىقتاردىڭ ءبىرى – ءورت ءسوندىرۋشى قىزمەتى. جىلجىمالى ساتىعا كوتەرىلۋ، گازقاعاردى قولدانۋ، قالىڭ تۇتىندە قورعانۋ، جۇگىرۋ، سەكىرۋ، اۋىر زاتتاردى كوتەرۋدى ۇيرەنۋ اسا قيىن جۇمىستاردىڭ ءبىرى. بۇدان دا اسا قيىنى جانە ەڭ ماڭىزدىسى - ءار ساتتە بىرەۋدىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءوز ءومىرىن قاتەرگە تىگۋگە دايىن بولۋ. قۇتقارۋشىلار شارشاۋدىڭ نە ەكەنىن، «مۇمكىن ەمەس» دەگەن سوزدەردى بىلمەيدى. كەز-كەلگەن ۋاقىتتا، كەز-كەلگەن اۋا رايىندا، ىستىقتا، قاتتى ايازدا ءوزىنىڭ جەكە كوڭىل-كۇيىنە قاراماستان ادامداردى قيىن جاعدايدان قۇتقارۋ ءۇشىن وتقا دا، سۋعا دا تۇسەدى. قۇتقارۋشىلار وتە مەيىرىمدى ءارى اسا جاۋاپتى ادامدار. ول جۇرەكتىلىك پەن باتىلدىقتى قاتار الىپ جۇرەدى. ءورت سوندىرۋشىلەر كۇن سايىن ءولىم مەن ءومىردىڭ اراسىندا ارپالىسىپ جۇرەدى. سەبەبى، بۇل ءىس ءسال ءمۇلت كەتۋدى كەشىرمەيدى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسى ءبىر قيىن دا، قىزىقتى ماماندىقتى ءومىرىنىڭ مانىنە اينالدىرعان ادامدار بار. ولاردىڭ ءومىرى مەن ەڭبەگى تالايلارعا ۇلگى. ويتكەنى ولار وزدەرى تاڭداعان ماماندىقتى شىن سۇيەدى، ءارى وزدەرى ەڭبەك ەتەتىن سالاعا جان-تاندەرىمەن بەرىلگەن. مۇنداي ماماندار ءۇشىن اتاق-ابىروي مەن تابىس تا ءبىرىنشى ورىندا ەمەس، ماڭىزدىسى – كاسىپتەرىنە دەگەن ادالدىق. وسىنداي جاۋاپكەرشىلىگى مول ماماندىقتى اتقارىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ءبىرى – كوكشەتەۋ قالاسىنداعى № 1 مامانداندىرىلعان ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمءىنىڭ اعا ينجەنەرى ەربول كلۋشيەۆ. ەربول ءورت ءسوندىرۋ سالاسىندا 20 جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.
- ءوزىڭىز تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز؟
- مەن 1983 جىلى دۇنيەگە كەلگەنمىن. وسى اقمولا وبلىسىنىڭ تۋماسىممىن. 2002 -2004 جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسپۋبليكالىق ۇلانىنداازاماتتىق بورىشىمدى وتەدىم. 2004 جىلى كوكشەتاۋ قالاسىنداعى №1 مامانداندىرىلعان ءورت ءسوندىرۋ بولىمىنە جۇرگىزۋشى بولىپ ججۇمىسقا ورنالاستىم. وسىلاي مەنىڭ ءورت ءسوندىرۋ قىزمەتىم باستالدى دەسەم بولادى. سوڭعى 5 جىل بولدى اعا ينجەنەر قىزمەتىندەمىن. كەيىن كەلە كوكشەتاۋ تەحنيكالىق ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ الدىم.ۇيلەنگەنمىن، 2 قىزىم بار.
– ەڭ العاشقى ورتپەن ارپالىسقان كەزىڭىز ەسىڭىزدە مە؟
– ەسىمدە. بۇنداي جاعداي ءاربىر ءورت ءسوندىرۋشىنىڭ باسىندا بولعان شىعار، ءسىرا… ءبىز ءورت سوندىرۋشىلەر كۇندە باتىلدىققا بارامىز. ويتكەنى كەز كەلگەن ءورت وقيعاسى ءقاۋىپتى. سول ءۇشىن دە ءورت – ءتىلسىز جاۋ دەپ اتالادى. ارينە مەن جالعىز ەمەسپىن. ءبىراق سەن ءوزىڭ ءۇشىن ەمەس باسقالار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك العان كەزدە بارلىعىن ۇمىتاسىڭ.
جۇمىس ءوتىلىڭىز - 20 جىل، از ۋاقىت ەمەس. وسى ۋاقىتتا قانشا ءورت سوندىرگەنىڭىز ەسىڭىزدە مە؟
- 2004 جىلدان بەرى ءورت ءسوندىرۋ قىزمەتىندە ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقاندىقتان ناقتى سانىن ايتۋ قيىن. ءبىر اۋىسىمدا ءتۇرلى ساندا ءورت بولىپ تۇراتىن. ونىڭ ءقازىر ناقتى سانى ەسىمە تۇسپەۋ تۇر. سوندىقتان ءورتتىڭ ءبىرىن ەكىنشىسىنەن ەرەكشە بولعان ەدى دەپ بولە-جارا ايتا المايمىن.
– وقىس جاعداي كەزىندە كوزسىز باتىلدىققا بارعان ءساتىڭىز بولدى ما؟
-ارينە، ونداي جاعدايلار وتە كوپ بولادى. مەن 20 جىل ءورت ءسوندىرۋ سالاسىندا ەڭەك ەتىپ ءجۇرمىن. 20 جىلدىق قىزمەت بارىسىندا كوپتەگەن ءتۇرلى جاعدايلار بولدى — كىشىگىرىم تۇرمىستىق ورتتەردەن باستاپ اۋىر ورتتەرگە دەيىن. ءاربىر ءورت وقيعاسىندا قۇتقارۋشىنىڭ ارەكەتى ماڭىزدى. ەرەكشەلەنەتىن ەرەكشە نارسە جوق، ويتكەنى ءبىز ءۇشىن كۇن سايىن جاڭا سىناق جانە ادامدارعا كومەكتەسۋگە مۇمكىندىگىمىز بار.
- تۇرعىن ۇيلەردەن شىققان ءورتتى سوندىرۋدە قانداي قيىندىقتار بار؟
- ەگەر ول بىرنەشە قاباتتى ءۇي بولسا، وندا ەڭ قيىنى ءورت بولعان جەرگە جەتۋ كوپ ۋاقىتتا قيىندىق تۋدىرىپ جاتادى. تۇرعىندار اۋلاعا كولىكتەرىن قويىپ تاستاعاننان كەيىن دىتتەگەن جەرىمىزگە جەتە الماي قينالامىز. ايتالىق، ءورت ءسوندىرۋ كولىگى وتە العانىمەن ساتىسى بار كولىكتىڭ جەتۋى مۇمكىن بولماي جاتادى. ول جوعارى قاباتتاعى ادامداردى قۇتقارۋ ءۇشىن اسا قاجەتتى تەحنيكا ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
– كوبى بۇل ماماندىققا بارۋعا داۋالامايدى. ال ءسىز ءوز ماماندىعىڭىزدان باقىت تابا الدىڭىز با؟
– شىنى كەرەك، وسى ماماندىقپەن قىزمەت ەتۋ ماعان كوپتەگەن مۇمكىندىكتەر سىيلادى. ءورت ءسوندىرۋشى بولۋ فيزيكالىق تۇرعىدان عانا ەمەس، اقىل-وي جاعىنان دا قيىن. 20 جىلدىق قىزمەتىمدە مەن ءارتۇرلى توتەنشە جاعدايلارمەن كۇرەسۋدى ۇيرەندىم، مۇندا كۇش پەن توزىمدىلىك قانا ەمەس، سونىمەن قاتار سالقىنقاندىلىق، تەز شەشىم قابىلداۋ قابىلەتى دە ماڭىزدى. ءورت ءسوندىرۋشى رەتىندە جۇمىس ىستەۋ ءارقاشان تاۋەكەل مەن جاۋاپكەرشىلىك بولىپ تابىلادى، ويتكەنى ادامداردىڭ ءومىرى مەن ولاردىڭ مۇلكىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءسىزدىڭ ارەكەتتەرىڭىزگە بايلانىستى. مەن ءورت ءسوندىرۋ سالاسىنا جۇمىسقا ورنالاسىپ، دوس-جاراڭ، جاقسى ارىپتەستەر تاپتىم، وتباسىلى بولدىم. مەن ءۇشىن بۇدان اسقان باقىت جوق. سول ءۇشىن دە ماماندىعىمنان باقىت تابا الدىم دەپ ايتا الامىن.
– ءسىز ءۇشىن ەڭ ۇلكەن قۇرمەت نە؟
- مەن ءۇشىن ەڭ جاقسى سىيلىق — بۇل مەنىڭ تۋىستارىمنىڭ جانە اينالامداعى ادامداردىڭ دەنى ساۋ ءارى باقىتتى عۇمىر كەشۋى. ارينە، قىزمەت ەتكەن جىلدارى ءارتۇرلى ماراپاتتارعا يە بولدى، ءبىراق ءوز جۇمىسىمنىڭ ادامدار ءومىرءىن ساقتاۋعا جانە ادامدارعا تىنىشتىق اكەلۋگە كومەكتەسەتىنىن كورۋدەن ماڭىزدى ەشتەڭە جوق.
– ءسىزدىڭ ماماندىقتا اسقان جاۋاپكەرشىلىك پەن وجەتتىلىك قاجەت. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا ءورت ءسوندىرۋشىنىڭ بويىندا تاعى باسقا قانداي قاسيەتتەر بولۋى كەرەك؟
– ارينە، ەڭ باستى كەرەك ەكى قاسيەت ول – جوعارى جاۋاپكەرشىلىك پەن وجەتتىلىك. وسىنداي قىزمەتتە جۇرگەن سوڭ، ءتۇرلى جاعدايلار ورىن الىپ جاتادى. سونداي ساتتەردە پسيحولوگيالىق جانە فيزيكالىق تۇرعىدا مىقتى بولۋ دا ءاربىر ءورت ءسوندىرۋشىنىڭ مىندەتى. ءورت ءسوندىرۋشى ءبىرىنشى كەزەكتە ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى جانە كەز كەلگەن ۋاقىتتا ادامدارعا كومەك قولىن سوزاتىن جاناشىر ازامات بولۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. جالپى، بۇل سالاعا كەلگەن ءاربىر قىزمەتكەر ءوز قىزمەتىن جاقسى ءبىلۋى ءتيىس. ويتكەنى، بىزگە ەڭ الدىمەن شاپشاڭدىق پەن باتىلدىق قاجەت. كەز كەلگەن ۋاقىتتا قۇرال- سايماندارىمىز ساقاداي ساي بولۋى مىندەتتى. ول ءۇشىن كۇندەلىكتى دايىندىق جاتتىعۋلارى بولىپ تۇرادى. نەگىزىندە ءبىزدىڭ كوماندانىڭ كۇشى ەڭ الدىمەن – بىرلىك پەن سەنىمدە. وعان قوسا، قايسارلىق پەن قىراعىلىقتا.
– كەي كەزدەرى ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ ەڭبەگى تاسادا، ەلەنبەي قالىپ قويىپ جاتادى. جالپى سونداي ساتتەردە ىشتەي رەنىش بولماي ما؟
– نەگىزگى ءىسىمىز ادام ءومىرىن امان الىپ قالۋ مەن ءورتتى اۋىزدىقتاۋ بولعان سوڭ، ءبىزدىڭ جۇمىس ماقتاۋ-ماراپاتتى كوزدەۋ ماقساتىندا جاسالمايدى. سول ءۇشىن ەشقانداي رەنىش تە، وكىنىش تە بولمايدى. ءبىز جۇمىسىمىز ءۇشىن ەشقاشان ماراپات كۇتپەيمىز. ءبىزدىڭ ماراپاتىمىز – ادامداردى قۇتقارىپ، ورتتەن امان الىپ شىعۋ.
- ءتىلسىز جاۋ قۇربانىن تاڭداپ جاتپايدى. ءورت سوندىرۋگە اتتانىپ بارا جاتقاندا قورقىنىش سەزىمى بولا ما؟
- ارينە، قورقىنىش سەزىمى ءارقاشان بولادى. بارلىق ۋاقىتتا ءار نارسەدەن قاۋىپتەنەسىڭ. ويتكەنى، ءورت كەزىندە ءتۇرلى جاعداي بولىپ قالۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءتيىستى ارەكەت جاسار الدىندا بارلىق تاۋەكەلدى شۇعىل ارادا وي ەلەگىنەن وتكىزىپ، قانداي قاتەر ءتونۋى مۇمكىن ەكەنىن باعامداپ العان ءجون. الدى-ارتىنا قاراماي ەشكىم ورتكە قويىپ كەتپەيدى. ءتىپتى، جۇمىسقا جاڭا الىنعان جاس مامانداردىڭ وزىنە ويلانباستان وپىق جەپ قالماۋى ءۇشىن ءار قادامىن ابايلاپ باسۋ ۇيرەتىلەدى. كەز كەلگەن ادامدا قورقىنىش سەزىمى بولادى. اقىماقتاردا عانا قورقىنىش بولمايتىن شىعار.
– ورتەنگەن عيمارات ىشىندەگى جاننىڭ نەمەسە ءسىزدىڭ ءومىرىڭىز، ياعني قوس تاڭداۋ تۇرسا قايسىسىن تاڭدار ەدىڭىز؟
ء-ورت ءسوندىرۋشى قۇتقارۋشى بولعاندىقتان، ءوز ومىرىمىزدەن وزگەنىڭ ءومىرىن ءار قاشان جوعارى قويامىز. ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىءمىز - ادام ءومىرى مەن مۇلكىن قۇتقارۋ، سونداي-اق ءورتتى جويۋ. ءبىز ءوز جۇمىسىندا ءتۇرلى ەكسترەمالدى جاعدايلارعا تاپ بولامىز. ونداي كەزدە جاقسى فيزيكالىق دايىندىق، جوعارى سترەسسكە توزىمدىلىك، سونداي-اق ءارتۇرلى ارنايى قۇرىلعىلار مەن اۆاريالىق-قۇتقارۋ جابدىقتارىن پايدالانۋ داعدىلارى قاجەت.
- ءورت ءسوندىرۋ ماماندىعىنىڭ قانداي باسىمدىعى بار؟
- ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز وتە قىزىقتى. ءورت بولىپ جاتقان جەرگە كەلىپ، قىزىل جالىنمەن ارپالاسۋ ءساتىن كورگەن كەزدە قۇلشىنىسىڭ ويانادى، ءبارى قىزىق كورىنەدى. جىلدام ءارى تەز شەشىم قابىلداپ ۇيرەنەسىڭ. باسقا ماماندىقتا ءوزىمدى ەلەستەتە المايمىن. سوندىقتان ءورت ءسوندىرۋشى قىزمەتىن ەشتەڭەمەن سالىستىرا المايمىن. جالپى ادامدارعا كومەكتەسۋ، ولاردى قۇتقارۋ كەرەمەت ەمەس پە؟! ودان ارتىق قانداي باسىمدىلىق كەرەك؟!
– سۇحباتىڭىز ءۇشىن راقمەت!
