ۆاليۋتا باعامى
  • USD -

    486.9
  • EUR -

    560
  • RUB -

    6.15
«ايبوز» ۇلتتىق ادەبي سىيلىعىنىڭ جەڭىمپازدارى ماراپاتتالدى
www.gov.kz 02 جەلتوقسان 2024
«ايبوز» ۇلتتىق ادەبي سىيلىعىنىڭ جەڭىمپازدارى ماراپاتتالدى

الماتىدا «ايبوز» ۇلتتىق ادەبي سىيلىعىنىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋ ءراسىمى ءوتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ۇيىمداستىرعان بايقاۋ بيىل ءۇشىنشى رەت وتكىزىلدى.

لاۋرەاتتاردى قۇتتىقتاعان مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالايەۆا قازاق ادەبيەتىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەستەرى ءۇشىن جازۋشىلارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

– «ايبوز» ادەبي سىيلىعى – ءسوز ونەرىنىڭ مايتالماندارىن دارىپتەيتىن، ولاردىڭ شىعارماشىلىعىن ەلگە تانىتاتىن ەرەكشە سىيلىق، – دەدى مينيستر.

سونداي-اق، ول مەملەكەت تاراپىنان رۋحانيات سالاسىنا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ، ۇدايى قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

– جىل سايىن جازۋشىلار وداعى الماتى قالاسى اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ الماتىلىق 400 قالامگەرگە، استانا قالاسى اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ استانالىق 80 قالامگەرگە قالا اكىمدەرىنىڭ گرانتتارى تابىستالۋدا. مينيسترلىك كىتاپ سالاسىندا دا جۇيەلى جۇمىستى جالعاستىرىپ كەلەدى. ماسەلەن، بيىل قوعامدىق ماڭىزى بار ادەبيەتتەردى ساتىپ الۋ باعدارلاماسىنا بويىنشا 52 اۆتورعا قالاماقى تولەندى. جاڭا كىتاپتار الداعى جىلى كوپشىلىك وقىرمانعا جول تارتادى. ال قايتا باسىپ شىعارۋ باعدارلاماسى بويىنشا 2023 جىل 134 كىتاپ جارىق كورسە، بيىل جىل سوڭىنا دەيىن 189 جاڭا كىتاپ ەل كىتاپحانالارىنا تاراتىلماق، – دەدى ايدا بالايەۆا.

بيىل مينيسترلىك قازاقستان جازۋشىلار وداعىمەن «ستراتەگيالىق ءارىپتeستىك» ورناتۋ بويىنشا ءۇش جاڭا جوبانى جۇزگە اسىردى:

جاس قالامگەرلەر «قازاقستاننىڭ ادەبي-تانىمدىق پانوراماسى» جوباسى نەگىزىندە ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنە بارىپ، جاڭا شىعارمالار جازدى. جىل سوڭىنا دەيىن قازاق ادەبيەتىنە جيىرما جاڭا تۋىندى قوسىلىپ، ءار جاس قالامگەر 4 ملن تەڭگە كولەمىندە قالاماقى الادى؛جاس قالامگەرلەرگە ارنالعان «جازۋشىلاردىڭ شەبەرلىك مەكتەبى» ۇيىمداستىرىلىپ، وتاندىق جانە شەتەلدىك بەدەلدى قالامگەرلەردىڭ دارىستەرى مەن شەبەرلىك سىنىپتارى ءوتتى؛«تمد ەلدەرىنىڭ ارحيۆتەرىندەگى قازاقستاندىق جازۋشىلاردىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارى» جوباسى ۇيىمداستىرىلدى.

2024 جىلى ءىلياس جانسۇگىروۆ، بەيىمبەت مايلين، ساكەن سەيفۋللين، ءابىش كەكىلبايەۆ، فاريزا وڭعارسىنوۆا، گەرولد بەلگەر سەكىلدى ءبىرقاتار قالامگەرلەردىڭ مەرەيتويلىق داتالارى كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتىلدى.

سونىمەن قاتار، مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قازاقستاندا جاڭا مەرەكە – 23 ءساۋىر ۇلتتىق كىتاپ كۇنى بەلگىلەندى. وسىعان وراي مينيسترلىك «ۇلتتىق كىتاپ» بايقاۋىن جاريالادى.

مينيستر ادەبيەت سالاسىن قولداۋعا ارنالعان ءبىرقاتار ماڭىزدى باستامالارعا نازار اۋداردى. «ايبوز» سىيلىعىنان بولەك، جاس قالامگەرلەرگە ارنالعان پرەزيدەنتتىك ارناۋلى ادەبي سىيلىق، مادەنيەتارالىق جانە ەتنوسارالىق بىرلىكتى نىعايتۋعا ارنالعان ادەبيەت سالاسىنداعى سىيلىق، «دارىن» سەكىلدى ءبىرقاتار سىلىقتار مەن بايقاۋلار ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى.

بيىل مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ جانىنان جاس جازۋشىلارعا ارنالعان «القا» ادەبي كلۋبى قۇرىلدى. جاس جازۋشىلار ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ 130 جىلدىعى جانە بەردىبەك سوقپاقبايەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان ادەبي تۋر وتكىزدى.

– مەملەكەت باسشىسى 2025 جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» دەپ جاريالاعانى بەلگىلى. وسى ورايدا، دارىندى اۆتورلارعا قولداۋ كورسەتىپ، قوعامداعى ەڭبەك ماماندىقتارىنىڭ ماڭىزىن اشۋ ماقساتتىندا جاس قالامگەرلەرگە ارنالعان «ەرلىك پەن ەڭبەك داستانى» بايقاۋى جاريالانعانىن دا ايتا كەتكىم كەلەدى. مۇنىڭ ءبارى ۇلت ادەبيەتىن، قالامگەرلەر قاۋىمىن قولداۋعا باعىتتالعان كەشەندى جۇمىستاردىڭ ايقىن كورىنىسى دەپ بىلەمىز، – دەپ تۇيىندەدى ايدا بالايەۆا.

2024 جىلى «ايبوز» سىيلىعىنا 7 نوميناسيا بويىنشا 176 شىعارما اۆتورلارى ءوتىنىم بەردى: «ۇزدىك پروزا» – 57، «ۇزدىك پوەزيا» – 37، «ۇزدىك دراماتۋرگيا» – 16، «ۇزدىك ادەبي سىن» – 13، «ۇزدىك ادەبي اۋدارما» – 14، «ۇزدىك بالالار ادەبيەتى» – 31 جانە «ۇزدىك كوميكس» – 8 ءوتىنىم.

جاسىرىن داۋىس بەرۋ ناتيجەسى بويىنشا، تاۋەلسىز قازىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن «ماحامبەتتىڭ ءولىم جازاسى» رومانىنىڭ اۆتورى بەكەت قاراشين «ۇزدىك پروزا» نوميناسياسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى، «ۇزدىك پوەزيا» نوميناسياسىندا – «ايكوركەم» باللاداسىنىڭ اۆتورى مارالتاي رايىمبەك ۇلى جەڭىمپاز بولدى. «ۇزدىك دراماتۋرگيا» نوميناسياسىندا ەڭ كوپ داۋىس دۋمان رامازاننىڭ «ازىرەت سۇلتان» پەساسىنا بەرىلدى. «ۇزدىك ادەبي اۋدارما» نوميناسياسى بويىنشا راۋزا مۇسابايەۆا «تاڭ جۇلدىزى» جۇمىسىمەن جەڭىمپاز اتاندى. «ۇزدىك بالالار ادەبيەتى» نوميناسياسىندا توكەن الجانتەگىنىڭ «قىزىقتىڭ ءبارى اۋىلدا» شىعارماسى ۇزدىك دەپ تانىلدى. ال «ۇزدىك ادەبي سىن» نوميناسياسىندا جۇسىپبەك قورعاسبەكتىڭ «سايتاننىڭ ويىنى» ەڭبەگى ماراپاتقا يە بولدى. «ۇزدىك كوميكس» اۆتورى بولىپ جاقسىلىق سابيتوۆ «جوشى حان» جۇمىسىمەن تانىلدى.

ۇلتتىق ادەبي سىيلىقتىڭ جالپى جۇلدە قورى 35 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى.

«ايبوز» – قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى قۇرعان ۇلتتىق ادەبي سىيلىق، ول وتاندىق جازۋشىلاردى قولداۋ جانە ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا بەرىلەدى.

 

RELATED NEWS
نۇرعيسا تىلەندييەۆ: ۇلت رۋحىنىڭ مۇزبالاعى
01 ءساۋىر 2025
نۇرعيسا تىلەندييەۆ: ۇلت رۋحىنىڭ مۇزبالاعى

بيىل قازاق مۋزىكاسىنىڭ جارىق جۇلدىزى، ۇلى كومپوزيتور، ديريجەر، دومبىراشى نۇرعيسا تىلەندييەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولدى. بۇل مەرەيتوي – قازاق مادەنيەتى ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزعا يە وقيعا. قازاق مۋزىكاسىنىڭ ابىزى، كومپوزيتور، ديريجەر، دومبىراشى نۇرعيسا تىلەندييەۆتىڭ قازاق رۋحانياتىنا قوسقان سۇبەلى ۇلەسى زور.

ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىق باستاۋى
نۇرعيسا اتاباي ۇلى تىلەندييەۆ 1925 جىلى 1 ساۋىردە الماتى وبلىسى، ىلە اۋدانى، شيلىكەمەر اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. دومبىرا تارتۋدى اكەسىنەن ۇيرەنگەن ول، كەيىننەن احمەت جۇبانوۆتىڭ نازارىنا ىلىگىپ، مۋزىكا الەمىنە قادام باستى. احمەت جۇبانوۆ جاس نۇرعيسانى مۋزىكا مەكتەبىندە، كەيىننەن كونسەرۆاتوريادا ءبىلىم الۋعا باعىتتادى.

سوعىس جىلدارى
جاس نۇرعيسا 1943 جىلى ءوز ەركىمەن مايدانعا اتتانىپ، كۋرسك شايقاسىنان بەرلينگە دەيىنگى ۇرىستارعا قاتىسقان. سوعىستاعى ەرلىگى ءۇشىن "ەرلىگى ءۇشىن"، "بەرليندى العانى ءۇشىن" جانە "ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىسى ءۇشىن" مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان.

مۋزىكالىق مۇرا

نۇرعيسا تىلەندييەۆتىڭ شىعارماشىلىعى قازاق مۋزىكاسىنىڭ التىن قورىنا ەنگەن. ول 500-دەن استام مۋزىكالىق تۋىندىنىڭ اۆتورى، ولاردىڭ ىشىندە:

«اققۋ» كۇيى – نازىكتىك پەن تازالىقتىڭ سيمۆولى؛
«كوش كەرۋەنى» – حالىقتىڭ كوشپەلى ءومىرىن بەينەلەيتىن شىعارما؛
«سارجايلاۋ» – تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشتى جەتكىزەتىن ءان.
سونىمەن قاتار، كومپوزيتور «قىز جىبەك»، «مەنىڭ اتىم قوجا» فيلمدەرىنە مۋزىكا جازىپ، قازاق كينوسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوستى.

«وتىرار سازى» وركەسترى 

1981 جىلى نۇرعيسا تىلەندييەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان "وتىرار سازى" فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق وركەسترى قازاقتىڭ ۇلتتىق اسپاپتارىن ناسيحاتتاۋدا ۇلكەن ءرول اتقاردى. وركەستردىڭ رەپەرتۋارىندا حالىق كۇيلەرىمەن قاتار، كومپوزيتوردىڭ ءوز شىعارمالارى دا ورىندالدى.

جەكە ءومىرى 

نۇرعيسا تىلەندييەۆتىڭ جارى داريعا تىلەندىكەلىنىمەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ، وتباسىلىق ومىرىندە دە ونەگەلى تۇلعا بولعان. ولاردىڭ ماحابباتى مەن سىيلاستىعى كوپتەگەن شىعارمالارىنا شابىت بەرگەن.

مۇراسى جانە ەسكە الۋ

نۇرعيسا تىلەندييەۆتىڭ ەسىمى قازاق مۋزىكاسىنىڭ سيمۆولىنا اينالدى. ونىڭ قۇرمەتىنە الماتى قالاسىندا مەموريالدى مۋزەي اشىلىپ، شىعارماشىلىق مۇراسى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسۋدا.

 
دجەننيفەر لوپەس استاناعا كونسەرت بەرۋگە كەلەدى
08 ءساۋىر 2025
دجەننيفەر لوپەس استاناعا كونسەرت بەرۋگە كەلەدى

امەريكالىق سۋپەرجۇلدىز دجەننيفەر لوپەس ءوزىنىڭ Up All Night الەمدىك تۋرنەسى اياسىندا وسى جازدا قازاقستاننىڭ استاناسىندا ونەر كورسەتەدى. بۇل تۋرالى تۋردىڭ رەسمي پاراقشاسىندا جاريالاندى، دەپ حابارلايدى Ulys.

الەمدىك جۇلدىز قازاقستاندا العاش رەت كونسەرت بەرەدى، ول 1 تامىزدا ەلوردالىق «استانا ارەنا» سپورت كەشەنىنىڭ ساحناسىندا وتەدى.

"وسى جازدا بىرنەشە تاڭداۋلى شوۋدا ونەر كورسەتەمىن. ساحناعا قايتا ورالىپ، بارىڭىزبەن جۇزدەسۋدى اسىعا كۇتەمىن. تىم كوپ ۋاقىت ءوتتى. بۇل كەرەمەت جاز بولادى"، - دەپ جازدى ءانشى 7 ساۋىردە.

اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايتىن فيلم تۇسىرىلۋدە
30 قىركۇيەك 2025
اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايتىن فيلم تۇسىرىلۋدە

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنە قاراستى ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «JBF company» كومپانياسى سەمەي قالاسىندا، شىڭعىستاۋ وڭىرىندە، الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا  «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى بەينەفيلم تۇسىرۋدە.

دەرەكتى فيلم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت پەتەربۋرگتەگى يليا بوراگانسكيي باسپاسىندا باسىلعان العاشقى شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋىنە ارنالادى. ۇلى اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايدى.

قازىرگى ادامدار بۇرىنعى ۋاقىتتىڭ، اباي زامانىنىڭ ناقتى، دەرەكتى بەينەسىن، سول كەزدەگى ادامداردىڭ الپەتىن، كيىم ۇلگىسىن كوز الدارىنا ەلەستەتۋى قيىن. كوپشىلىكتىڭ ول ۋاقىت تۋرالى تۇسىنىگى تەاتر مەن كينوفيلمدەردەگى بۋتافورلىق كيىمدەر مەن زاتتار ارقىلى قالىپتاسقان. الايدا اباي ۋاقىتىنداعى قازاق تىرشىلىگى، قازاقتاردىڭ بەت-الپەتى، كيىم كيىسى، ءۇي - جايى، بۇيىمدارى تاڭبالانعان مىڭداعان فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. بۇلار رەسەي، تۇركيا، ۇلىبريتانيا ارحيۆتەرىندە، جەكەلەگەن مۋزەيلەر مەن البومداردا جيناقتالعانى بەلگىلى. ءبىرازى ورتالىق مۋزەي قورىندا بار. مىنە، دەرەكتى فيلمدە وسى سۋرەتتەردە پايدالانىلادى. قىسقاشا تۇسىنىكتەمە بەرسەك، اباي زامانىنان، قورشاعان ورتادان اقپار بەرەتىن تاڭداما فوتوسۋرەتتەر ناقتى دراماتۋرگيا بويىنشا ورنالاستىرىلىپ، قۇراستىرىلادى. سودان سوڭ ول سۋرەتتەرگە 3D، VFX تاسىلدەرىن رەتىنە قاراي پايدالانا وتىرىپ، رەلەف، قيمىل  قوزعالىس جۇكتەلەدى. شىعارماشىلىق توپ ابايدىڭ العاشقى كىتابىن جارىققا شىعارعان كاكىتاي جولىمەن ءجۇرىپ وتەدى.

اباي دۇنيەدەن وتكەن سوڭ، تۇراعۇل اباي ۇلى مەن كاكىتاي ىسقاق ۇلىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ەل ىشىندەگى ابايدىڭ قاعاز بەتىنە تۇسكەن شىعارمالارى جيناقتالا باستايدى. ابايدىڭ شاكىرتتەرى كوكباي، ءۋايىس، بەيسەمباي سياقتىلاردىڭ اۋزىنان نەگىزگى ولەڭدەر جازىلىپ الىنادى. جيناقتالعان، جۇيەلەنگەن شىعارمالاردى مۇرسەيىت بىكە ۇلى مەن تۇراعۇل كوشىرىپ، قاعاز بەتىنە تۇسىرەدى. بۇل ۋاقىتتا احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «قازاق» گازەتىنە اباي تۋرالى «قازاقتىڭ باس اقىنى» دەگەن ماقالاسى جارىق كورەدى. اباي شىعارمالارىن جيانقتاپ، باسپاعا بەرۋ ىسىنە ءاليحان بوكەيحانوۆ ۇلكەن اتسالىسادى. دايىن بولعان قولجازبانى الىپ، كاكىتاي سەمەيگە اتتاندى. وسىلايشا ابايدىڭ تۇڭعىش كىتابىنىڭ تاريحى باستالادى. كىتاپتى باستىرۋ ىسىندە كوپتەگەن قيىندىقتار مەن كەدەرگىلەر كەزدەسەدى. قاراجات ماسەلەسى شەشىلمەيدى... سەمەيگە كەتكەن كاكىتاي ومبى، قازاندى ارالاپ، سانكت پەتەربۋرگكە بارىپ، ءبىر جىلدان سوڭ ەلگە ءبىر-اق ورالادى. ابايدىڭ كىتابى 3 جىلدان سوڭ، 1909 جىلى سەمەيگە جەتەدى. ەل اۋزىنداعى اڭگىمەدە، كاكىتاي كىتاپ قولىنا تيگەندە ەشقايدا بارماي، اۋەلى كىتاپتىڭ شىعۋىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتكەن بەكبايدى قۇشاقتاپ، «وشكەنىم – جاندى... اباي اعام ءتىرىلدى...» - دەپ جىلاپتى دەيدى. سول ۋاقىتتاعى مۇسىلمان ادەبيەتتەرىن شىعاراتىن يليا بوراگانسكيي ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ وتىنىشىمەن كىتاپقا اتاقتى تيۋركولوگ مەليورانسكييدى جاۋاپتى رەداكتور ەتىپ بەكىتكەن دەيدى. مەليورانسكيي سەمەيدەگى ءانياردىڭ ۇيىنە كىتاپتىڭ دايىن بولعان پاراقتارىن پوشتامەن جىبەرىپ تۇرعان، ول ونى ەلگە جىبەرگەن، كاكىتاي شىڭعىستاۋدا وتىرىپ، قاتە تۇستارىن جوندەگەن دەيدى. ەستەلىك كوپ، الىپ-قاشپا اڭگىمەدە جەتەدى. ەڭ باستىسى بۇل فيلم ۇلى ابايدىڭ العاشقى كىتابىنىڭ جارىققا شىعۋى جايىن جان-جاقتى باياندايدى.