Valúta baǵamy
  • USD -

    511.3
  • EUR -

    595.5
  • RUB -

    6.61
AES: Qansha maman qajet bolady
Foto: ashyq kózden 19 tamyz 2024
AES: Qansha maman qajet bolady

«Bizde atom elektr stansıasynyń úzdiksiz jumys isteýin, ony qaýipsiz paıdalanýdy qamtamasyz ete alatyn mamandar bar ma? Eger olardy oqytý josparda bar bolsa, qaıda oqymaq?» degen saýaldy QR Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń bas dırektory Erlan Batyrbekovke qoıdyq.

– Tek QR Ulttyq ıadrolyq ortalyǵyn ǵana mysalǵa ala otyryp, onyń irgetasyn qalaý kezindegi negizgi mindetterdiń biri Qazaqstan Respýblıkasynda atom energetıkasyn damytý úshin ǵylymı-tehnıkalyq, tehnologıalyq jáne kadrlyq baza qurý bolǵandyǵyn atap kórsetýge bolady. Ulttyq ıadrolyq ortalyq atom salasy úshin kadr daıarlaý máselesine kóp kóńil bóledi. Biz óz qyzmetimiz barysynda kóptegen joǵary bilikti ǵylymı kadr daıarladyq. Kásiporynda óńirlik ýnıversıtetterdiń bitirtip shyǵaratyn kafedralarynyń fılıaldary jumys isteıdi. Qyzmetkerler úshin óz qabiletin júzege asyrý úshin barlyq qajetti jaǵdaı jasalǵan, kadr daıarlaý jáne qaıta daıarlaý, dısertasıany óndiristen qol úzbeı qorǵaý jumysy jolǵa qoıylǵan. Kásiporyn basshylyǵy men qyzmetkerleri PhD dısertasıa qorǵaý jónindegi 3 dısertasıalyq keńestiń turaqty quramyna kiredi.

Osylaısha, AES jobasyn pysyqtaýdy, salý jumystaryn, paıdalanýdy jáne paıdalanýdan shyǵarýdy ǵylymı súıemeldeý máselesi boıynsha, jalpy alǵanda, qajetti kadrmen qamtamasyz etilgenbiz desek te bolady.

Jalpy álemdik tájirıbege sáıkes AES jumysyn qamtamasyz etetin personaldy jasaqtaý úshin 2 energoblokty AES-ti paıdalaný kezinde orta eseppen joǵary jáne arnaýly orta bilimi bar 2000 adamǵa deıingi personal qajet. Osy personaldyń salystyrmaly túrdegi az bóligi «ıadrolyq» mamandyqtar boıynsha daıyndyqtan ótken tar sheńberli, ıaǵnı belgili bir salanyń mamandary bolyp sanalady, bular – ıadrolyq reaktor men reaktorǵa qatysy bar negizgi jabdyqtardyń jumysyn basqaryp, baqylaıtyn adamdar. Qalǵandary – jalpy beıindegi mamandar, ıaǵnı energetıkter, hımıkter, ınjenerler, elektrıkter jáne t.b. Qalaı bolǵanda da, AES salý týraly sheshim qabyldaý kezinde kadr daıarlaýdyń arnaıy jospary iske asyrylady jáne AES salý týraly sheshim qabyldaýdan bastap, paıdalanýǵa berilgenge deıingi ýaqyt ishinde, al bul shamamen 10 jyl, qajetti personal tıisti oqytýdan ótkiziledi.

Qazirgi ýaqytta Úkimet Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha tehnıkalyq jáne ınjenerlik saladaǵy ǵylymı jáne bilim berý negizin keńeıtý boıynsha naqty jumysqa kirisip te ketti jáne sheteldik tehnıkalyq JOO fılıaldaryn ashý, tehnıkalyq mamandyqtarǵa arnalǵan granttardy ulǵaıtý jáne t. b. týraly naqty sheshim qabyldaý satysyna shyqty.

RELATED NEWS
Jel jáne sý elektr stansalarynyń ekonomıkalyq jáne ekologıalyq tıimdiligi qandaı
08 sáýir 2024
Jel jáne sý elektr stansalarynyń ekonomıkalyq jáne ekologıalyq tıimdiligi qandaı

Búginde elimizdiń aýmaǵynda jalpy qýaty 1 409 MVt bolatyn 59 jel elektr stansıasy jumys isteıdi. Olar elimizdiń túrli óńirlerinde, atap aıtqanda Almaty, Aqmola, Jambyl, Túrkistan, Qostanaı, Aqtóbe, Mańǵystaý jáne Jetisý oblystarynda ornalasqan. Jel elektr stansıalarynyń dál osy oblystarda ornalasýy atalǵan aımaqtardaǵy jeldiń úlken áleýetiniń bolýymen baılanysty ekendigi sózsiz.

Energetıka mınıstrligi Jańartylatyn energıa kózderi departamentiniń bas sarapshysy Nurjan Djakanov respýblıka aýmaǵynda salynatyn bir jel elektr stansıasynyń quny kóptegen faktorǵa baılanysty ekendigin aıtady.

«JES qurylysynyń quny ornalasatyn jeri, ınfraqurylymǵa qoljetimdilik, topografıa jáne geologıa, logıstıka syndy kóptegen faktorǵa baılanysty ekendigi túsinikti. Degenmen, álemdik tájirıbege súıener bolsaq, qýattylyǵy 1 MVt bolatyn stansanyń quny ortasha eseppen 1 mıllıon AQSH dollaryn quraıdy. 2023 jyldyń qorytyndysynda elimizdegi barlyq jel elektr stansıasy 3 824,99 mln kVt-saǵ elektr energıasyn óndirdi. Qazaqstandaǵy jańartylatyn energetıka sektory elektr energıasyn óndirýdiń jyl saıynǵy ósimin kórsetip otyr. Jalpy, ótken jyldyń qorytyndysynda jańartylatyn energetıkanyń úlesine elimizde óndirilgen barlyq elektr energıasynyń shamamen 6 paıyzy tıesili bolǵanyn atap ótýge bolady», - dedi ol.

Mınıstrlik bas sarapshysynyń dereginshe, 2018 jyldan bastap jańartylatyn energıa kózderi jobalaryn iske asyrý úshin irikteý aýksıondyq tetik boıynsha ótedi. Sonyń arqasynda JEK jobalaryn irikteý prosesi ashyq ári túsinikti bola tústi. Sondaı-aq sońǵy tutynýshylarǵa tarıfterdiń áserin barynsha azaıtýǵa múmkindik berdi. Osylaısha 2023 jylǵy saýda-sattyq qorytyndysynda JEK jobalary boıynsha eń tómengi baǵa belgilendi. Iaǵnı, 1 kVt/saǵat úshin  10,38 teńgeni qurady.

«2027 jylǵa deıin elektr energıasyn biryńǵaı satyp alýshymen jasalǵan sharttarǵa sáıkes, elimizdiń túrli óńirinde qýaty 470 MVt bolatyn 12 jel elektr stansıasyn iske qosý josparlaǵan. Budan basqa, ótken jylǵy aýksıondyq saýda-sattyq qorytyndysy boıynsha jalpy qýaty 410 MVt bolatyn taǵy 7 JES jobasy irikteldi. Olardyń ishinde qýattylyǵy 1 GVt bolatyn iri jobalardyń birin Jetisý oblysynda, Jońǵar qaqpasynda salý kózdelgen. Qazirgi ýaqytta elektr stansıasy salynatyn alańynda jel ólsheý jumystary júrgizilip jatyr. Qurylystyń bastalýy 2025 jylǵa, al 1-kezeńdi iske qosý 2029 jylǵa josparlanǵan. Tolyq paıdalanýǵa berý merzimi - 2030 jyl», - dedi Nurjan Djakanov.

Sonymen qatar ol elimizdiń aýmaǵynda jumys istep turǵan sý elektr stansıalaryna qatysty málimettermen de bólisti.

«Qazirgi ýaqytta elimizde jalpy qýaty 269,605 MVt bolatyn 39 shaǵyn elektr stansıasy jumys isteıdi. Olar negizinen Almaty, Túrkistan oblystarynda jáne Jetisý oblysynda ornalasqan. 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha atalǵan gıdroelektrostansıalar 993,87 mln kVt/saǵat óndirdi», - dedi bas sarapshy.

Onyń aıtýynsha, 2023 jyldyń qorytyndysynda qýattylyǵy 257 MVt bolatyn 26 GES iriktelip alyndy. Bul stansıalar 2028-2029 jyldary paıdalanýǵa berilmek. Jalpy, elimizde gıdroelektrostansıalar úshin shekti aýksıondyq baǵa 1 kVt/saǵat úshin 41,23 teńgeni quraıdy.

«Jel jáne sý elektr stansıalarynyń, jalpy jańartylatyn energetıka sektorynyń birqatar artyqshylyǵy bar. Onyń ishinde ekologıalyq jáne ekonomıkalyq ta. Máselen, JEK negizindegi elektr stansıalary parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn nemese elektr energıasyn óndirýmen baılanysty basqa lastaýshy zattardy shyǵarmaıdy. Bul aıtarlyqtaı ekologıalyq áser beredi. Sonymen qatar, qurylys pen ornatýdan keıin elektr stansıalarynyń operasıalyq shyǵyndary tómen bolady. Jańa jumys oryndaryn ashýǵa septigin tıgizedi. Munan bólek, or ornalasqan aımaqtarǵa ınvestısıa da tartady», - dedi Nurjan Djakanov.

Foto: yandex.kz

Arabtar Qazaqstanda jel elektr stansıasyn salady
12 mamyr 2025
Arabtar Qazaqstanda jel elektr stansıasyn salady

Qazaqstan men Birikken Arab Ámirlikteri Jambyl oblysynda «jasyl» energetıka salasyndaǵy iri jobany iske asyrady, dep habarlaıdy Ulys.

Búgin Senatta Qazaqstan men BAÁ arasynda Jambyl oblysynda qýaty 1 gıgavatt bolatyn jel elektr stansıasy men 300 megavatttyq energıa jınaqtaý júıesin salý jónindegi kelisimdi ratıfıkasıalaý týraly zań jobasy talqylandy.

Energetıka vıse-mınıstri Suńǵat Esimhanovtyń aıtýynsha, Qazaqstan jobany halyqaralyq Masdar kompanıasymen birlesip júzege asyrady. Elektr stansıasy jylyna 3,4 mıllıard kılovatt-saǵatqa deıin elektr energıasyn óndiredi. Bul kómirqyshqyl gazy shyǵaryndylaryn 2 mln tonnaǵa deıin azaıtýǵa múmkindik beredi. Al qýaty 300 megavatt bolatyn energıa jınaqtaý júıesi elektr qýatyna suranys joǵary kezeńderde turaqty energıamen qamtamasyz etpek.

«Joba aıasynda 1,4 mıllıard AQSH dollary kóleminde tikeleı ınvestısıa tartý kózdelip otyr. Qurylys kezinde myńǵa jýyq ýaqytsha jumys orny qurylsa, joba paıdalanýǵa berilgennen keıin 100-ge tarta turaqty jumys orny ashylady. Qazaqstandyq mamandar jańa tehnologıalarǵa qol jetkizip, biliktiligin arttyra alady. Sondaı-aq, joba aıasynda uzyndyǵy 425 shaqyrymdyq joǵary kerneýli elektr jetkizý jelileri salynady. Bul elimizdiń soltústigi men ońtústigin baılanystyratyn energetıkalyq ınfraqurylymdy nyǵaıtady», - dep atap ótti Energetıka mınıstrligi.

Jobany júzege asyrý barysynda ınvestorlar qazaqstandyq taýarlar men qyzmetterdi paıdalanbaq.

«Joba halyqaralyq ekologıalyq jáne áleýmettik standarttarǵa tolyq saı keledi. Buǵan qosa Qazaqstannyń klımattyq maqsattaryna qol jetkizýge mańyzdy úles qosady», – dedi Esimhanov.

Keseldiń kóbi kómirden kelip jatqanyn qashan túsinip, moıyndaımyz - Damır Aspan
29 qyrkúıek 2024
Keseldiń kóbi kómirden kelip jatqanyn qashan túsinip, moıyndaımyz - Damır Aspan
Fransıada 56 AES bar. Bul týraly bloger Damır Aspan jelidegi paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy Ulys.
"Astanadaǵy Qyzylorda oblysy ónimderiniń jármeńkesi qyzyp tur-aý. Sapaly ónimderi de, alar jurt ta, aqyldasatyn dúnıe de kóp eken. Mysaly, Syr óńiriniń sońǵy jyldary elektr energıasyn tutynýdyń ósýi baıqalady. Aımaqta turǵyn úıler, áleýmettik jáne ónerkásiptik nysandardyń kóptep ashylýymen baılanysty árıne. Biraq, jelidegi tok qýatynyń shamamen 20% tómendeýine ákelgeni de bar. Qoldanystaǵy jylý-elektr ortalyqtarymen (tes) salystyrǵanda áldeqaıda artyq bolatyn atom elektr stansıasy máseleni sheshe alar edi. Biraq, biraz jurt aıqyn pikirdi qabyldaǵysy kelmeıdi ǵoı, moıyndamaı. AES-ten bas tartqan Germanıany alǵa tartyp jaǵadan alady)) Ok, jaqsy delik, al basqa elder she? Dál qazir álemniń 40 elinde 200-den astam atom reaktory jumys istep tur. Energıany ýrannan alatyn AQSH, Fransıa, Qytaı, Shveısarıa, Belgıa aqymaq emes shyǵar? Fransıa demekshi, "jerimiz baıtaq, bizdiń elge 5 Fransıa syıady" dep jaıshylyqta keýde soǵatyndar da osy ózderiń emes pe?! Taǵy bir mysal, Óskemen, Temirtaý qalalarynda boldyńyzdar ma osy? Úırenisken halqy bolmasa, syrttan kelgen adamǵa aýasymen tynystaýdyń ózi qıyn. Elimizde osyndaı 10-ǵa jýyq qalanyń aýasy las eken, bul jaqtardaǵy zaýyt-fabrıkalardan shyǵyp jatqan kúkirt oksıdiniń konsentrasıasy óte joǵary. Sonyń kesirinen jergilikti jurt túrli aýrýlarǵa ushyraıdy. Atyraýda da osy jaǵdaı baıqalady. Jas analar she, keler urpaqqa budan keler qaýip joq dep oılaısyz ba? AES áli salynbady, onda bul máseleler qaıdan kelip jatyr, keseldiń kóbi kómirden kelip jatqanyn qashan túsinip, moıyndaımyz? Bul jaǵyn qarastyrdyńyzdar ma? Qysqasy, referendýmǵa baryp durys tańdaý jasańyz, ol 6 qazan kúni, al oǵan deıin kúrish alýǵa jármeńkege kelińiz", - deıdi Damır Aspan.
Biz týraly
ulys.kz — aqparattyq, saraptamalyq jáne tanymdyq baǵyttaǵy materıaldardy beredi.
 
Mýltımedıalyq joba zaman talabyna saı jasalǵan. Qazaqstannyń aqparattyq naryǵyn sapaly
kontentpen qamtamasyz etýge úles qosýǵa baǵyttalǵan. Mundaǵy saraptamalyq, tanymdyq
maqalalar san salany qamtıdy. Geostrategıa, geoekonomıka, geosaıasat, halyqaralyq
qatynastar men eldiń ishki-syrtqy saıasaty, ekonomıka, jahanda bolyp jatqan tektonıkalyq
ózgerister men trend taqyryptar ulttyq múdde turǵysynan tereń taldanyp qazaq
oqyrmandaryna jetkiziledi. Ortalyq Azıa men Túrki álemine erekshe kóńil bólinedi.