Búgin Ulttyq basylym kúni. Osyǵan oraı Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva áleýmettik jelidegi paraqshasynda qazaqstandyqtardy quttyqtady, dep habarlaıdy Ulys.

«Qazaq baspasóziniń taǵylymǵa toly tarıhynda bul kúnniń mańyzy bólek. Sebebi dál osy kúni Álıhan Bókeıhanuly, Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatuly sekildi ult zıalylarynyń esimimen ushtasyp jatqan «Qazaq» gazetiniń alǵashqy sany jaryq kórdi. Sondyqtan, ótken jyly Úkimet qaýlysymen 2 aqpan – Ulttyq basylym kúni bolyp bekitilýiniń ózindik sımvoldyq máni bar dep bilemiz. Ult múddesin qorǵaýda ulttyq-saıası minberge aınalǵan «Qazaq» gazeti bolashaqqa degen uly murat jolynda barsha halyqtyń basyn biriktirdi. Ulttyq birlik pen yntymaqtyń eren úlgisin kórsetip, qazaq qoǵamynnyń rýhanı kemeldenýine aıryqsha yqpal etti. Memleket basshysy «Otandyq baspasóz elimizdiń tutastyǵy men tatýlyǵyn nyǵaıtý jolynda eleýli ról atqarady» dep atap ótkenindeı, baspasóz qashan da ulttyń úni, memlekettigimizdiń tuǵyry ispetti», - dedi A. Balaeva.

Sondaı-aq mınıstr Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi merzimdi basylymdarǵa udaıy qoldaý kórsetip kele jatqanyn jetkizdi.

«1991 jyly elimizde tek 10 respýblıkalyq gazet pen jýrnal jaryq kórip, 21 tele jáne radıoarna efırge shyqsa, 2024 jylǵy qańtardaǵy esep boıynsha Qazaqstanda 5 804 BAQ tirkelgen, onyń 3 985 – i merzimdi baspasóz basylymy, 212-i telearna, 90-y radıo, 1 222-i aqparattyq agenttikter jáne jelilik basylymdar.Gazet-jýrnaldarǵa jazylý isi de ońtaılandyrylyp, "Qazposhta" jáne Kaspi Bank qosymshalary arqyly onlaın-jazylý jumystary júıelendi. Ótken jyly aımaqtardaǵy merzimdi basylymdarynyń jumys deńgeıin arttyrý maqsatynda uıymdastyrylǵan óńirlik BAQ forýmy bıyl da jalǵasyn tabady. Álemde bolyp jatqan jańa trendterge qaramastan, merzimdi basylymdardyń jóni bólek, mańyzy erekshe. Sol sebepti, ulttyq medıany damytý, básekege qabiletti buqaralyq aqparat quraldaryn qalyptastyrý, jýrnalıserdiń mártebesin arttyrý – negizgi maqsattarymyzdyń biri. Aldaǵy ýaqytta osy baǵytta bárimiz birlese jumys isteı beremiz dep oılaımyn», - dep tolyqtyrdy mınıstr.

Elordada «Taza Qazaqstan: Astana – tazalyq pen tártiptiń úlgisi» atty aýqymdy ekologıalyq aksıasy ótip jatyr. Bul apta «Kıeli meken» uranymen ótip, tarıh jáne mádenıet eskertkishteriniń aýmaǵyn abattandyrýǵa arnalǵan. Mádenıet uıymdary qyzmetkerleriniń, máslıhat depýtattarynyń, oqýshylar men stýdentterdiń, sportshylardyń, «Jas sarbaz» qozǵalysynyń stýdentteriniń, Aýǵan soǵysy ardagerleriniń, memlekettik mekeme qyzmetkerleriniń jáne t.b. birlesken kúsh-jigerimen ótip jatyr, dep habarlaıdy elorda ákimdiginiń resmı saıty.

Ekologıalyq aksıa aıasynda mádenı mura nysandarynyń qasbetterin, eskertkishter men irgeles aýmaqtardy retke keltirý boıynsha tazalyq jumystary júrgizilýde.

Sáýirdiń 19-y tańǵy ýaqyttan bastap mádenıet uıymdarynyń qyzmetkerleri men «Jas sarbaz» patrıottyq qozǵalysynyń stýdentteri Saryarqa dańǵylynda ornalasqan Keńes Odaǵynyń batyry, aty ańyzǵa aınalǵan ushqysh Talǵat Begeldınovtiń eskertkishine jáne aınalasyna tazalyq jumystaryn júrgizdi.

«Jas sarbaz» balalar men jasóspirimder áskerı-patrıottyq qozǵalysynyń Astana qalasy boıynsha fılıalynyń tóraǵasy Asqat Nalshybektiń aıtýynsha, ekoaksıa óskeleń urpaqtyń boıyna jaqyndaryna degen qamqorlyq, qurmet sezimin qalyptastyrýdyń úlgisi bolyp sanalady. Barlyǵy 50-den astam jas sarbaz jaýyngeri qatysýda.

«Biz bul aksıany qalamyzdyń barsha turǵyndaryna úndeý retinde ótkizip jatyrmyz. Biz jastardy, eriktilerdi jáne barlyq múddeli adamdardy Astanamyzdyń aýlalary men kóshelerin qoqystan tazartýǵa jáne ekologıalyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa shaqyramyz. Jumys erteń de jalǵasady, ár apta belgili bir taqyrypqa arnalady», - dedi Asqat Nalshybek.

«Kıeli meken» aptalyǵy bastalǵaly 40-tan astam eskertkish tazartyldy. Elordada barlyǵy 117 eskertkish bolsa, onyń 46-sy – memleket qorǵaýynda.

Aıta ketý kerek, Astanada aýqymdy ekologıalyq naýqan jalǵasýda. Ol bes aptaǵa sozylady, olardyń árqaısysy belgili bir taqyrypqa arnalǵan. Bul apta «Kıeli meken» dep atalady.

«Jasyl aımaq» dep atalatyn úshinshi apta aǵash otyrǵyzý men kóshetterdi ákteýge arnalady.

4 mamyrǵa deıingi ýaqyt – «Ónegeli urpaq» dep atalady. Bul aptalyq ardagerler turatyn aýlalar men qarttar úıiniń aýmaǵyn tazalaýǵa jáne abattandyrýǵa arnalǵan.

«Móldir bulaq» dep atalatyn sońǵy besinshi aptada ózen-kólderdiń mańaıy qoqystan tazartylady.

Sonymen qatar atalǵan aıasynda Astanada vandalızmge qarsy baǵyttalǵan «Toqta, vandal!» aksıasy ótti.

İs-sharanyń ótýine Saryarqa aýdany ákimdigi, qalalyq Polısıa departamentiniń Esirtki qylmysyna qarsy kúres basqarmasy, elordalyq máslıhat depýtattary, úkimettik emes uıym ókilderi jáne «Astana jastary» jastar resýrstyq ortalyǵynyń volonterleri uıytqy boldy. Aksıa qala múlkin qorǵaýǵa, qoǵamdyq oryndarda tártipti saqtaýǵa baǵyttalǵan. Bótenniń múlkin qasaqana búldirý ákimshilik jaýapkershilikke ákep soǵady. Vandalızm jasaǵandar jazasyz qalmaıdy.

«Vandalızm qoǵamnyń múlikke zıany tıgizýi ǵana emes, sonymen qatar turǵyndardyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyna qaýip tóndiretinin eskergen jón. Bul aksıa qoǵamdyq múliktiń búlinýine jol bermeýdi, sondaı-aq azamattardyń sanasy men jaýapkershiligin attyrýdy nasıhattaıdy. Jalpy árbir azamat qala tazalyǵyna nemquraıly qaramaýy qajet. Ásirese jastar vandalızm áreketteriniń aldyn alyp, taza ári qaýipsiz orta qalyptastyrýǵa atsalysqany durys», - dedi elordanyń Jastar saıasaty basqarmasynyń basshysy Samat Ibraev.

«Toqtal, vandal!» aksıasy qalada dástúrli túrde volonterlerdiń qatysýymen ótedi. Onyń aıasynda qoǵamdyq oryndarda reıd ótkiziledi. Bul týraly Astana qalasy Polısıa departamentiniń esirtki qylmysyna qarsy kúres basqarmasynyń bólim bastyǵy, polısıa podpolkovnıgi Sergeı Ilınyh keńirek tarqatty.

«Saıabaqtar, aýlalar, kóshelerdegi múlikti búldiretin buzaqylyq áreketterdiń aldyn alý boıynsha turaqty negizde bas qalada reıd ótkizilip, aldyn alý boıynsha jumystar júrgiziledi. Onyń barysynda sondaı-aq esirtkini jasyryn, búrkemelep nasıhattaýǵa tyrysatyn kóshe jarnamalary joıylady. Nashaqorlardyń kóbeıe túsýine esirtkini taratýshy men satýshylardyń, nasıhattaýshylardyń úlesi mol. Olar bılbord, pılon sıaqty jarnama qurylǵylaryn da, graffıtı syzbalardy da astyrtyn paıdalanyp, «un, «tuz», «kir jýý untaǵyn» satamyz» dep jalǵan jarnama beretini anyqtalyp otyr. Atalmysh áreketter úshin jarnama berýshiler 2019 jyldan beri Qylmystyq kodekstiń 299-1-baby boıynsha 3 jyldan 6 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylady. Sońǵy kezderi oǵan jasópirimder tarapynan qyzyǵýshylyq baıqalady. Sondyqtar osyndaı reıd ne aksıa barysynda jastarǵa túsindirý jumystary júrgiziledi. Olarǵa esirtki qylmystary úshin qylmystyq jaýapkershilik 14 jastan bastalatynyn eskertemiz», - dedi S.Ilınyh.

«Toqta, vandal!» aksıasy aldaǵy ýaqytta qalanyń basqa da aýdandarynda ótkiziledi dep josparlanǵan. Oǵan mektep oqýshylary, stýdentter jáne qalanyń ózge belsendi jastary tartylady.