پرەزيدەنت سۋ باسقان اۋماقتاردى تىكۇشاقپەن ارالاپ شىققاننان كەيىن اۋدان ورتالىعىنداعى قاجىم جۇمالييەۆ اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيا بازاسىندا ورنالاسقان ەۆاكۋاسيالىق پۋنكتكە باردى. بۇل تۋرالى اقوردا حابارلادى.
مەملەكەت باسشىسى گۋمانيتارلىق كومەكتى تاراتاتىن پۋنكتتىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ، سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى جاقىن ماڭداعى اۋىلداردان كوشىرىلگەن تۇرعىندارمەن كەزدەستى.
قاسىم-جومارت توقايەۆ تۇرعىندارمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا مۇنداي كولەمدەگى تاسقىننىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعانىنا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا، وسىعان ۇقساس جاعداي 1994 جىلى بولعان. ءبىراق بيىلعى تاسقىن ودان دا اسىپ ءتۇستى.
پرەزيدەنت شىعىنداردى وتەۋ ءۇشىن مەملەكەت بارلىق قاجەتتى شارانى قابىلدايتىنىن ايتتى.
– حال-جاعدايلارىڭىزدى ءبىلۋ ءۇشىن ارنايى كەلىپ وتىرمىن. بۇل – بۇرىن-سوڭدى بولماعان ۇلكەن تابيعي اپات. سوندىقتان ءبارىمىز ءبىر ەل، ءبىر حالىق بولىپ ارەكەت ەتۋىمىز كەرەك. مەملەكەت، ۇكىمەت بارشاڭىزعا قول ۇشىن بەرەدى. ماتەريالدىق، قارجىلىق كومەك كورسەتەدى. وعان ەش الاڭداماڭىزدار. ءبارى دۇرىس بولادى، – دەدى پرەزيدەنت.
كەزدەسۋدە جەرگىلىكتى تۇرعىندار جاقسىباي جانە قالدىعايتى وزەندەرىنە كوپىر سالىپ بەرۋدى، سونداي-اق اۋىل ماڭىنداعى بوگەتتەردى جاڭعىرتۋدى سۇرادى.
مەملەكەت باسشىسى اتالعان ماسەلە بويىنشا ۇكىمەتكە ءتيىستى تاپسىرما بەرەتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار قارعىن سۋدى حالىقتىڭ يگىلىگىنە پايدالانۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بۇدان بولەك، مەملەكەت باسشىسى بقو-داعى سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى جەدەل شتابتىڭ وتىرىسىن وتكىزدى.
– ءقازىر ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ ءبارى بەلسەندى تۇردە جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءبىرقاتار ايماقتى قارعىن سۋ باسىپ قالدى. كەيبىر جەردە تاسقىن سۋ كوتەرىلىپ جاتىر. بۇل – تابيعي اپات. قىسقاسى، الدىمىزدا تۇرعان جۇمىس وتە اۋقىمدى. ءبارىمىز ءبىر ەل، ءبىر ۇجىم بولىپ وسى اپاتتى ەڭسەرۋىمىز كەرەك. باسقا جول جوق. تاسقىن سۋدىڭ سالدارىن جويۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قولعا الىندى. قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى اتقارىلۋدا. مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا وبلىستاردىڭ اكىمدەرى جۇمىسقا بەلسەندى كىرىستى، – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى سۋ تاسقىنىنا قاتىستى جاعداي ءالى دە وتە كۇردەلى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، مۇنداي كولەمدەگى تاسقىننىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعانىنا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا، وسىعان ۇقساس جاعداي 1994 جىلى بولعان. الايدا قازىرگى سۋ تاسقىنى ودان الدەقايدا اۋقىمدى.
– مەن زارداپ شەككەن اۋدانداردى ارالاپ شىقتىم. اپاتتىڭ اۋقىمىن، شىعىندى كورىپ وتىرمىن. قانشاما دۇنيە-مۇلىك، ەلەكتر جەلىلەرى سۋدىڭ استىندا قالدى. جولدار مەن كوپىرلەر شايىلىپ كەتتى. بارلىق نەگىزگى ماسەلە شەشىلگەننەن كەيىنگى ەڭ باستى مىندەت – قايتا قالپىنا كەلتىرۋ. ۇكىمەتكە جاڭا تيپتەگى ۇيلەر سالۋ نەمەسە بۇرىننان بار ۇيلەردى رەكونسترۋكسيالاۋ جونىندە ارنايى جوسپار ازىرلەۋدى تاپسىردىم. بۇل ماسەلەنى وڭتايلى شەشەمىز دەپ ويلايمىن. احۋالدىڭ اۋىر ەكەنىن بۇعان دەيىن دە ايتتىم. ۇكىمەتتىڭ، رەسپۋبليكالىق شتابتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وبلىس اكىمدەرى بۇل مىندەتتى دۇرىس اتقارادى دەپ سانايمىن، – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى وبلىستاعى اۋا رايى بولجامىنىڭ قولايسىزدىعىن اتاپ ءوتىپ، سۋ تاسقىنى جاعدايىنىڭ ۋشىعۋىنا دايىن بولۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
– بۇل – تابيعي قۇبىلىس ەكەنىن ءبارىمىز تۇسىنەمىز. قاردىڭ ەرۋى جانە توڭنىڭ قالىڭ بولۋى سالدارىنان توپىراقتاعى ىلعال مولشەرى جوعارى بولدى. سودان كەيىن كۇن كۇرت جىلىنىپ، جاۋىن-شاشىن جيىلەدى. وكىنىشكە قاراي، بيىل وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى قاباتتاسىپ كەتتى. بۇدان ساباق الۋىمىز كەرەك. سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە جىل سايىنعى دايىندىق جۇمىستارى جاز-كۇز مەزگىلدەرىندە باستالىپ، ءۇش باعىتتا جۇرگىزىلۋى قاجەت. ەڭ الدىمەن، بۇل – بولجام، ساراپتاما جاساۋ سيپاتىنداعى شارالار. گيدرومەتەورولوگيالىق قىزمەت بولجام دەرەكتەرىن مۇقيات تالداپ، الداعى سۋ تاسقىنى كەزىندەگى جاعدايدىڭ ءوربۋ سەنارييلەرىن دايىنداۋعا ءتيىس، – دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى سۋ تاسقىنىنىڭ كەرى اسەرىن الدىن الا ەسكەرتۋگە جانە جويۋعا باعىتتالعان ۇيىمداستىرۋ-الدىن الۋ، ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق، سونداي-اق شۇعىل شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
– ەلىمىزدە ءتيىستى سالا ماماندارىنىڭ تاپشىلىعى پروبلەماعا اينالىپ وتىر. اتالعان جاعداي وسى تۇيتكىلدى انىق كورسەتتى. كەزىندە ءبىلىم سالاسىنداعى بۇل باعىتتى ەلەۋسىز قالدىردىق. ەندى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرىپ، گيدروتەحنيك، يرريگاتور، جالپى سۋ سالاسىنا بايلانىستى مامانداردى تەز ارادا دايارلاۋىمىز كەرەك، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ۇكىمەتكە، ۋاكىلەتتى ورگاندارعا، وبلىستاردىڭ اكىمدەرىنە قىسقا مەرزىمدە جاڭا تۇرعىن ءۇي سالۋ جانە ۇيلەردى جوندەۋ، كوممۋنالدىق، الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى تەز ارادا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن شارالار قابىلداۋ، كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-تۇلىك پەن اسا قاجەتتى تاۋارلاردىڭ باعاسىن باقىلاۋ جونىندە ءبىرقاتار تاپسىرما بەردى.
بۇدان بولەك، مەملەكەت باسشىسى مالدىڭ جاپپاي قىرىلۋىنا بايلانىستى ۋشىعا تۇسكەن ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا ارنايى توقتالدى.
قاسىم-جومارت توقايەۆ بولاشاقتا سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارىنا ايرىقشا ءمان بەرۋدى تاپسىردى.
– كوكتەم مەزگىلىندە قار شىعارۋ، وزەندەردىڭ ءقاۋىپتى ۋچاسكەلەرىندەگى مۇزدى جارۋ، قارعىن سۋ جۇرەتىن ارنالار جاساۋ جانە باسقا دا قاجەتتى شارالار الدىن الا جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. جاز-كۇز ماۋسىمىندا وزەندەردىڭ ارنالارىن ۋاقىتىلى تازالاۋدى، تابانىن تەرەڭدەتۋدى جانە ساعالارىن كەڭەيتۋدى، اۆتوموبيل مەن تەمىرجولداردىڭ بويىنداعى قولدانىستاعى سۋ وتكەلدەرىنىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ، جاڭاسىن سالۋ قاجەت. قورعانىس بوگەتتەرى مەن سۋ جۇرەتىن كانالدار سالۋ كەرەك. بۇل مىندەت رەسپۋبليكالىق شتابقا جانە ۇكىمەتكە جۇكتەلەدى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت سۋى مول وزەندەردىڭ ارناسىن رەتتەۋ ءۇشىن سۋ قويمالارىن سالۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. سونىڭ ارقاسىندا كوكتەم-جاز مەزگىلىندە شارۋاشىلىق ءۇشىن قاجەتتى سۋ قورىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بولادى.
– تابيعي جانە تەحنوگەندى اپاتتاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا باقىلاۋ جۇرگىزۋ قۇقىعىن بەرۋ كەرەك. مۇنى زاڭ جۇزىندە بەكىتۋ قاجەت، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇدان بولەك، پرەزيدەنت مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ توتەنشە جاعداي كەزىندەگى ءبىرىڭعاي ارەكەت ەتۋ الگوريتمىن ازىرلەۋ قاجەت دەپ سانايدى. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل قۇجاتتا توتەنشە جاعداي رەجيمىن جاريالاۋدان باستاپ، كەلتىرىلگەن شىعىندى وتەۋگە جانە دۇنيە-مۇلىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە دەيىنگى بارلىق قۇزىرلى ورگاننىڭ مىندەتتەرى مەن ءىس-قيمىلى ناقتى قامتىلۋى كەرەك.
جيىن بارىسىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ناريمان تورەعالييەۆ، پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمبايەۆ، توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى شىڭعىس ءارىنوۆ، سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ، «قازگيدرومەت» رمك باس ديرەكتورى دانارا الىمبايەۆا بايانداما جاسادى.
