قازاقستان بەدەلدى حالىقارالىق سايلاۋ ۇيىمداردىڭ بەلسەندى مۇشەسى بولعاندىقتان حالىقارالىق سايلاۋ تالاپتارىمەن تىكەلەي بايلانىستا جۇمىس جاسايدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بەدەلدى الەمدىك ۇيىمداردىڭ ۇسىنىس، پىكىرلەرىن ۇنەمى نازاردا ۇستاپ وتىرادى.
ەلدەگى بارلىق دەرلىك سايلاۋلار ق ر ۇلتتىق زاڭناماسىنا جانە جالپىعا بىردەي ادام قۇقىقتارى دەكلاراسياسىنا (1948 ج.)، حالىقارالىق ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى پاكتىگە (1966 ج.)، ەقىۇ كوپەنگاگەن كەڭەسىنىڭ قۇجاتىنا (1990 ج.) ەنگىزىلگەن دەموكراتيالىق سايلاۋدىڭ جالپىعا بىردەي تانىمال پرينسيپتەرىنە سايكەس ءوتىپ كەلەدى. بۇل اينىماس قاعيدا دەۋگە بولادى.
حالىقارالىق ۇيىم تالاپتارىنىڭ ىشىندە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ ساياۋعا قاتىسۋ قۇقىعىنىڭ ساقتالۋى. سوڭعى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە قاراعاندا، قازاقستاندا 700 مىڭنان اسا مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار تۇرادى. ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ حالىقارالىق ۇيىمنىڭ باستى تالاپتارىنىڭ ءبىرى بولىپ كەلەدى. ق ر وسك وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى جىل وتكەن سايىن ساپالى ءارى جان-جاقتى ەتۋگە شارالار قابىلداۋدا.
مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2018 جىلدىڭ 29 ماۋسىمىندا سايلاۋ تاجىريبەسىندە العاش رەت «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى.
اتاپ ايتقاندا:
–ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار جاساۋىن قاراستىرادى؛
–داۋىس بەرەتىن بولمەنى جابدىقتاۋ كەزىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار بولىپ تابىلاتىن سايلاۋشىلارعا كەدەرگىسىز قولجەتىملىك پەن وندا داۋىس بەرۋ قامتاماسىز ەتۋ قاراستىرىلعان؛
–جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار سايلاۋ كوميسسيالارىنا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارىنا جاردەمدەسۋگە مىندەتتى ەكەنى قاراستىرىلعان. بۇل مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرۋداعى العاشقى ناقتى قادام بولدى دەپ شەگەلەپ ايتۋعا بولادى.
سوڭعى وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قاۋلىسىمەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبى قۇرىلىپ، ونىڭ جاڭا قۇرامىن بەكىتىلدى. جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا 19 ادام، ونىڭ ىشىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى تۇلعالار قوعامدىق بىرلەسىكتەرىنىڭ 17ء-ى وكىلى كىردى.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ۇسىنعان دەرەكتەرگە سايكەس، سوڭعى ۋاقىتتا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ 92 پايىزى پاندۋستارمەن، 82،3 پايىزى عيماراتقا كىرە بەرىستەگى تاكتيلدى بەلگىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
بۇعان قوسا قازاقستانداعى سايلاۋ ناۋقانىنا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ دا بەلسەندى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوساتىن قوعامدىق ۇيىمدار بار. ولاردىڭ اتقارىپ وتىرعان جۇمىستارى دا اۋقىمدى. «ەركىندىك قاناتى» قوعامدىق قورى مۇگەدەكتىگى بار جانداردىڭ سايلاۋ قۇقىعىنىڭ جۇزەگە اسۋ ماسەلەلەرى وسى ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتەگى قوعامدىق جانە ساياسي ومىرگە قاتىسۋىنا ات سالىسىپ ءجۇر.
