ۆاليۋتا باعامى
  • USD -

    511.5
  • EUR -

    595
  • RUB -

    6.55
ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا جاڭا قارارى: ماجىلىسىمەندەر نە دەيدى
17 قاڭتار 2024
ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا جاڭا قارارى: ماجىلىسىمەندەر نە دەيدى

17 قاڭتاردا ەۋروپالىق پارلامەنت دەپۋتاتتارى «ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا ستراتەگياسى: سەرىكتەستىكتى نىعايتۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى قارارىن قابىلداۋعا داۋىس بەردى.
 
ءتيىستى مامانداردىڭ ايتۋىنشا، قۇجات «جاھاندىق جانە وڭىرلىك گەوساياسي وزگەرىستەر كونتەكستىندە ەۋروپالىق وداق پەن ورتالىق ازيانىڭ نەعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاستىعىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن پروبلەمالارىن قاراستىرۋ» ماقساتىندا ازىرلەنگەن.

بۇل قارار تۋرالى ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتتارى نە دەيدى؟ وسى رەتتە Ulys ءوز وقىرماندارىنا بىرنەشە دەپۋتاتتىڭ پىكىرىن جيناقتاپ بەرگەندى ءجون سانايدى.

پارلامەنت دەپۋتاتى ايگۇل قۇسپان حالىقارالىق ماڭىزدى قارارعا قاتىستى مىناداي پىكىر ايتتى.

«قۇجاتتا ەۋروپالىق پارلامەنتشىلەر ەو ەلدەرىن «گەوستراتەگيالىق ماڭىزدىلىعىن» ەسكەرە وتىرىپ، ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋعا شاقىرادى. ەۋروپالىق پارلامەنت وا ەلدەرىمەن پارلامەنتارالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا جاردەمدەسۋگە دايىن ەكەندىگىن ءبىلدىردى. پارلامەنتتەر جەلىسى بويىنشا قازاقستان مەن ەۋرووداق اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق بەلسەندى دامىپ كەلەدى.

اتاپ ايتقاندا، ەو سىرتقى ىستەر كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى، ەۋروپالىق حالىق پارتياسىنىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى ديەۆيد ماكالليستەر باستاعان دەلەگاسياسى قازاقستانعا 2023 جىلعى تامىزدا كەلدى.

سىم-دەگى كەزدەسۋ بارىسىندا ەۋروپالىق ارىپتەسىم قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ساياسي ديالوگتىڭ وزەكتى جاي-كۇيىنە جوعارى باعا بەردى، سونداي-اق ەكىجاقتى جانە وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارى بويىنشا قارقىندى ءوزارا ءىس-قيمىلدى قۇپتادى. «قازاقستان ەۋرووداقتىڭ ايماقتاعى سەنىمدى جانە تۇراقتى سەرىكتەسى، كەڭ ازياعا قاقپا اشاتىن ءرول اتقارادى. ورتالىق ازيا ەۋروپا ءۇشىن ماڭىزدى. ال ەۋروپا ورتالىق ازيا ءۇشىن ماڭىزدى»، - دەدى سول كەزدە ەۋروپالىق ساياساتكەر...

ەۋروپالىق دەپۋتاتتار دايىنداعان جاڭا بايانداما ەۋروپارلامەنتتىڭ قازاقستان مەن ەۋرووداق اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ كەڭ سپەكترىن دامىتۋدا اسا ماڭىزدى ءرول اتقارا الاتىنىن، سونداي-اق ەلىمىزدىڭ ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرىن قولداي الاتىنىن كورسەتتى»، - دەپ جازدى ايگۇل قۇسپان.

ال تاعى ءبىر ءماجىلىس دەپۋتاتى ايدوس سارىم بۇل قاراردىڭ بۇرىنعىعا قاراعاندا وزگەشە ەكەنىن تىلگە تيەك ەتەدى.

«وتكەن جىلدارداعى ۇقساس قۇجاتتارمەن سالىستىرعاندا، 2024 جىلعى ورتالىق ازيا بويىنشا ەو قارارى ءوزىنىڭ سيپاتىمەن ەرەكشەلەنەدى.
مۇندا العاش رەت ورتالىق ازيا كەلەسىدەي ءوڭىر رەتىندە قاراستىرىلادى: 1) ءوزىنىڭ وڭىرلىك بىرەگەيلىگىن – قازىرگى زامانعى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك قاتىناستاردىڭ جەكەلەگەن ماسەلەلەرى بويىنشا تاۋەلسىز ۇستانىمدارىن ويداعىداي قالىپتاستىرعان؛ 2) ساۋدادا، ينۆەستيسيالاردا، بيزنەستە جانە يننوۆاسيالاردا وڭىرلىك مۇمكىندىكتەردى بىرىكتىرگەن.
ەۋروپالىق پارلامەنت ەۋروپالىق وداق پەن ورتالىق ازيا ءۇشىن جاھاندىق جانە وڭىرلىك سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەردىڭ ۇقساستىعىن مويىندايدى، بۇل ۇزاق مەرزىمدى، قۇرىلىمدىق جانە ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋعىزادى.
وسىعان بايلانىستى ەۋروپانىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگانى ەۋروپالىق وداقتى «گەوستراتەگيالىق ماڭىزدىلىعىن» ەسكەرە وتىرىپ، ورتالىق ازيامەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋعا جانە ساياسات پەن ەكونوميكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ارقىلى ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى ىلگەرىلەتۋگە شاقىرادى»، - دەيدى ايدوس سارىم.

دەپۋتات ءوز ءسوزىن ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ قاجەتتىلىگىنە قاتىستى ەۋروپالىق پارلامەنتشىلەردىڭ ۇندەۋىن تەك قانا قۇپتاۋعا بولاتىندىعىن سوزىندە انىق ايتا كەلە بىلاي دەيدى.
«...سونىمەن بىرگە، ءبىز «ساياسي قۋدالاۋ» جانە «ساياسي تۇتقىندار» دەپ اتالاتىن ماسەلە بويىنشا كەلىسپەيتىنىمىز انىق.
قازاقستان زاڭناماسىندا وعان سايكەس ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى قانداي دا ءبىر ساياسي كوزقاراستارى ءۇشىن قۋدالاناتىن بىردە-بىر جارلىق، بىردە-بىر زاڭ جانە نورماتيۆتىك قۇجات جوق. ەلدە كونستيتۋسيامەن سەنزۋراعا تىيىم سالىنادى.
كەرىسىنشە، رەفورمالار ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جۇيەسىن، وي ءبىلدىرۋ مەن جينالىس بوستاندىعىن نىعايتتى. پارلامەنت بەلسەندى ساياسي پىكىرتالاستار مەن حالقىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا پوليارلىق پىكىر ءبىلدىرۋ الاڭىنا اينالۋدا. زاڭ ۇستەمدىگى قاعيداتى - سوت جۇيەسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن كاسىبيلىگى دايەكتى تۇردە نىعايتىلۋدا.
قازاقستاننىڭ الدىندا تۇرعان باستى مىندەت-زاڭ ۇستەمدىگى مادەنيەتىن نىعايتۋ. زاڭ مەن ءتارتىپتىڭ ديكتاتۋراسى زاڭنىڭ بارلىعىنا بىردەي قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك – ەشكىم بۇدان تىس قالماۋى كەرەك. قازاقستان وسىعان ۇمتىلادى جانە وسى باعىتتا كۇن سايىن جۇمىس ىستەيدى»،- دەيدى ا.سارىم.

RELATED NEWS
گەرمانيا قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى - پرەزيدەنت
16 قىركۇيەك 2024
گەرمانيا قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى - پرەزيدەنت

مەملەكەت باسشىسى گەرمانيا فەدەرالدىق كانسلەرى ولاف شولسپەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى، دەپ حابارلايدى اقوردا.

قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن ولاف شولس رەسمي دەلەگاسيا مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوز وتكىزدى.

پرەزيدەنت كانسلەردىڭ ەلىمىزگە جاساعان العاشقى رەسمي ساپارىنىڭ ءمانى زور ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، بۇگىنگى كەزدەسۋ قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ كوپقىرلى ىنتىماقتاستىعىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

– ءبىز جاڭا عانا شاعىن قۇرامدا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋ ماسەلەسىن تالقىلادىق. ساۋدا-ەكونوميكا، ينۆەستيسيا سالالارىنداعى ىقپالداستىقتى تەرەڭدەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇدان بولەك، وزەكتى حالىقارالىق ماسەلەلەر تۋرالى ءسوز قوزعادىق. اتاپ ايتقاندا، قازىرگى گەوساياسي احۋالعا، جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە جانە ايماقتىق دامۋعا، كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى پىكىر الماستىق. سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى ىقپالداستىق ماسەلەسىن قاراستىردىق. ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستار ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك رۋحىندا دامىپ كەلەدى. بۇگىنگى كەلىسسوزدەر ونىڭ اياسىن كەڭەيتە تۇسۋگە ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن، – دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، گەرمانيا قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى جانە ەكونوميكامىزعا ينۆەستيسيا سالعان جەتەكشى ەلدەردىڭ ساناتىنا كىرەدى.

– بىلتىر ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى 1،5 ەسەدەي ءوسىپ، 4 ميلليارد دوللارعا جۋىقتادى. بيىل دا وڭ ديناميكا بايقالىپ وتىر. سوڭعى جەتى ايدا ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمى 2،3 ميلليارد دوللاردان استى. 2005 جىلدان بەرى گەرمانيادان شامامەن 6،7 ميلليارد دوللار كولەمىندە تىكەلەي ينۆەستيسيا تارتىلدى. بۇل قارجىنىڭ 90 پايىزى شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورعا تيەسىلى ەكەنى قۋانتادى. بۇگىندە قازاقستاندا نەمىس كاپيتالىنىڭ ۇلەسى بار مىڭنان استام كومپانيا جۇمىس ىستەيدى،– دەدى پرەزيدەنت.

ءوز كەزەگىندە گەرمانيانىڭ فەدەرالدىق كانسلەرى قازاق جەرىندە كورسەتىلگەن سىي-قۇرمەت ءۇشىن قاسىم-جومارت توقايەۆقا العىس ايتىپ، ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى.

– ءسىزدىڭ ەلىڭىزگە تىكەلەي ينۆەستيسيا سالۋ جانە ساۋدا اينالىمىنىڭ كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق بايلانىستارىمىزدى جاقسارتۋعا بارلىق جاعدايدى جاسايمىز. ارينە، ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى بارلىق سالادا دامىتقىمىز كەلەدى. ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى سەرىكتەستىگىمىز دايەكتى تۇردە العا جىلجىپ كەلە جاتقانىنا ءدان ريزامىز. ەكى ەل اراسىندا سەنىمدى ءارى جۇيەلى ىنتىماقتاستىق ورناعان. بۇل – بۇكىل الەمگە جاقسى ۇلگى. سونداي-اق ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان حالىقارالىق سىن-قاتەرلەر توڭىرەگىندە جان-جاقتى پىكىر الماسقانىمىزعا قۋانىشتىمىز، – دەدى ولاف شولس.

تاراپتار ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا، اسىرەسە، ەنەرگەتيكا، «جاسىل» ترانسفورماسيا، تاۋ-كەن ونەركاسىبى، كولىك-لوگيستيكا، كليماتتى قورعاۋ، ەكولوگيا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى ىقپالداستىقتى كۇشەيتۋگە مۇددەلى ەكەنىن راستادى. سونداي-اق قازاق-گەرمان مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستارىن نىعايتۋ پەرسپەكتيۆاسى قاراستىرىلدى.

كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن فەدەرالدىق كانسلەر ولاف شولس قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرلەسكەن دەكلاراسيا قابىلدادى.

سونىمەن قاتار رەسمي دەلەگاسيا مۇشەلەرى مىناداي قۇجاتتارعا قول قويدى:

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى مەن دويچە بۋندەسبانك اراسىنداعى ورتالىق بانكتەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ تەحنيكالىق ماسەلەلەرى جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم؛

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ فەدەرالدىق سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى اراسىنداعى د.سەرىكبايەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنان قازاقستان-نەمىس عىلىم جانە تەحنولوگيالار ينستيتۋتىن قۇرۋ جونىندەگى نيەت تۋرالى مەموراندۋم؛

3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى، «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اكسيونەرلىك قوعامى مەن «ۆوزروجدەنيە» قازاقستاندىق نەمىستەر بىرلەستىگى» قوعامدىق قورى جانە گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ فەدەرالدىق سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى اراسىنداعى قازاق-نەمىس مەكتەبىن قۇرۋ نيەتى تۋرالى مەموراندۋم.

ەۋروپاداعى سۋ تاسقىنى: فرانسۋزدار جارىقسىز قالدى
21 قازان 2024
ەۋروپاداعى سۋ تاسقىنى: فرانسۋزدار جارىقسىز قالدى

يتاليانىڭ بارلىق ايماعىندا سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى ەسكەرتۋ جاريالاندى، ال فرانسيانىڭ حالقى جارىقسىز قالدىردى، دەپ حابارلايدى Euronews.

يتالياداعى تولاسسىز جاۋىن ەلدە لاي تاسقىندارىن تۋدىردى. ەڭ قاتتى زارداپ شەككەن ايماق — ەميليا-رومانيا. بولونيادا تابيعات اپات سالدارىنان ءبىر بالا قايتىس بولدى، ونى تاسقىن سۋ اۆتوكولىكپەن بىرگە اعىزىپ اكەتكەن.

ال فرانسيانىڭ ورتالىق بولىگىندەگى سۋ تاسقىندارى ۇلكەن شىعىن اكەلىپ، ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوشىردى. فرانسيا بيلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا كەيبىر ايماقتارىندا 48 ساعات ىشىندە 700 مم جاۋىن-شاشىن جاۋعان، بۇل پاريجدەگى جىلدىق نورمادان دا كوپ.

فرانسيانىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ءپاريجدىڭ زارداپ شەككەن ايماقتارعا قوسىمشا 1500 قۇتقارۋشى جىبەرگەنىن حابارلادى.

ورتالىق ەۋروپا سۋ استىندا قالدى
17 قىركۇيەك 2024
ورتالىق ەۋروپا سۋ استىندا قالدى

ورتالىق ەۋروپا ەلدەرىندە قاتتى داۋىل، نوسەر جاڭبىر سالدارىنان چەحيا، پولشا اۆستريانىڭ اۋماعىن سۋ باسىپ، رۋمىنيانىڭ اۋىلدارى تۇتاستاي سۋعا كەتكەن، دەپ حابارلايدى BBC.

قازىرگە دەيىن 16 ادامنىڭ دەنەسى تابىلعان.

 پولشا ەو-دان كومەك سۇراماق. تۋسك ۇكىمەتى توتەنشە جاعداي جاريالادى.

ەلدە مىڭداعان ادامدار ەۆاكۋاسيالاندى. كوپتەگەن جولداردى سۋ باسىپ، پوەزدار ءجۇرىسىن توقتتاتتى.

دۋناي وزەنى تاسىپ، سلوۆاكيانىڭ كونە قالاسى براتيسلاۆا سۋعا كەتتى. جەرگىلىكتى باق-تىڭ حابارلاۋىنشا، سۋدىڭ بيىكتىگى 9 مەترگە جەتكەن، الدا بۇدان دا ارى كوتەرىلەدى دەيدى.

دۋنايدىڭ تومەنگى اعىسىندا ورنالاسقان ۆەنگريا الداعى كۇندەرى بولاتىن سۋ تاسقىنىنا دايىندالىپ جاتىر. دۋنايدىڭ جاعاسىنداعى 500 شاقىرىمداي اۋماقتى سۋ باسۋ ءقاۋپى بار. وزەن تاۋلىك سايىن ءبىر مەترگە بيىكتەۋدە.

بۋداپەشت مەرياسى ميلليون قاپشىققا قۇم تولتىرىپ سۋ تاسقىنىنان قورعاۋ شارالارىن جاسادى. ۆەنگريانىڭ پرەمەر-مينيسترى ۆيكتور وربان بۇكىل شەتەلدىك ساپارلارىن كەيىنگە شەگەردى. چەحيانىڭ ەسەنيك قالاسىنا وتكەن بەيسەنبىدەن بەرى ورتاشا ايلىق نورمادان 5 ەسە كوپ جاۋىن-شاشىن جاۋدى. اۆستريانىڭ سانكت-پولتەن  قالاسىنا 4 كۇندە 1950 جىلدىڭ كۇزىنەن بەرى جاۋماعان كوپ جاڭبىر جاۋدى. رۋمىنيانىڭ شىعىسىنداعى اۋىلدار تۇتاستاي سۋعا كەتتى.

 

ءبىز تۋرالى
ulys.kz — اقپاراتتىق، ساراپتامالىق جانە تانىمدىق باعىتتاعى ماتەريالداردى بەرەدى.
 
مۋلتيمەديالىق جوبا زامان تالابىنا ساي جاسالعان. قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق نارىعىن ساپالى
كونتەنتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋعا باعىتتالعان. مۇنداعى ساراپتامالىق، تانىمدىق
ماقالالار سان سالانى قامتيدى. گەوستراتەگيا، گەوەكونوميكا، گەوساياسات، حالىقارالىق
قاتىناستار مەن ەلدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتى، ەكونوميكا، جاھاندا بولىپ جاتقان تەكتونيكالىق
وزگەرىستەر مەن ترەند تاقىرىپتار ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان تەرەڭ تالدانىپ قازاق
وقىرماندارىنا جەتكىزىلەدى. ورتالىق ازيا مەن تۇركى الەمىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.