وتكەن جىلدىڭ 11 جەلتوقسانىنان باستاپ، ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى West Oil Software قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەرەۋىلى جالعاسۋدا. كەشە ءبىز West Oil Software –دىڭ نارازى جۇمىسكەرلەرىن جۇمىسسىز جۇرگەن جەتىبايلىقتار باسۋعا دايىن ەكەنىن حابارلاعان بولاتىنبىز. بۇل تۋرالى جاس الاش باسىلىمىندا تولىقىراق جازىلعان.
كومپانيا باسشىلىعىنىڭ قارسىلىعى مەن قمگ تۇسىنىكتەمەلەرى ناتيجە بەرگەن جوق، ەرەۋىلشىلەردىڭ تاراپىنان نارازىلىق جالعاسۋدا. ناتيجەسىندە WOS-تا 24 اقپانعا دەيىن جۇمىسقا ورالماعان بارلىق قىزمەتكەرلەردى جۇمىستان شىعاراتىنىن مالىمدەدى. ولاردىڭ ورىندارىنا ءوڭىردىڭ قاراقيا جانە باسقا دا اۋداندارىندا جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار قابىلداناتىن بولادى.
2023 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ ورتاسىندا «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرى ءوز باسشىلىعىنا ءۇش تالاپ قويعانىن مالىمدەدى:
«ءبىز، ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى WestOil-دىڭ قىزمەتكەرلەرى بۇعان دەيىن زاڭ اياسىندا ءوز تالاپتارىمىزدى قويعانبىز، ول ورىندالماي قالدى. وسى تالاپتارىمىزدىڭ ورىنداماۋىنا بايلانىستى، ءبىز كونستيتۋسيالىق قۇقىعىمىزدى پايدالانا وتىرىپ، سوڭعى شارالارعا باردىق، اتاپ ايتقاندا، 11 جەلتوقساندا كوشەگە شىقتىق»، - دەپ مالىمدەگەن بولاتىن سول كەزدە WOS قىزمەتكەرلەرىنىڭ وكىلدەرى.
مۇنايشىلار ۇندەۋىنىڭ بەينەجازباسى الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن باق-تا كەڭىنەن تاراپ كەتتى. الايدا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكسياسىندا ءۇش تالاپتىڭ ەكەۋى ەڭبەك داۋىنا نەگىز بولىپ تابىلمايتىنىن، «بۇل تۋرالى ەڭبەك اربيتراجىنىڭ وتىرىسىندا ەسكەرتىلگەنىن» ءتۇسىندىردى.
«قىزمەتكەرلەر تالاپتارىنىڭ بىرەۋى قاناعاتتاندىرىلدى، سوندىقتان قىزمەتكەرلەردىڭ ەرەۋىل وتكىزۋ تۋرالى شەشىمى ەڭبەك زاڭناماسىنا سايكەس نەگىزسىز. ۆەدومستۆو باسشىسى اتالعان كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تالاپتارىنا قاتىستى ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ نورمالارىن ءتۇسىندىردى. بۇل تالاپتار داۋدى شەشۋ جانە كەلەلى ماسەلەلەردى شەشۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان تاتۋلاسۋ كوميسسياسى مەن ەڭبەك اربيتراجىنىڭ وتىرىسىندا قارالدى. سونىمەن، ءۇش تالاپتىڭ ءبىرى – اۆتوكولىك پەن ارنايى تەحنيكالاردى جاڭارتۋ «قازمۇنايگاز» جانە «مۇناي كولىك كورپورەيشەن» كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرنەشە رەت تالقىلاندى. 16 قاراشاداعى ەڭبەك اربيتراجىنىڭ وتىرىسىندا كوپشىلىك داۋىسپەن «قازمۇنايگاز» كومپانياسى ۇسىنعان باعدارلاما بويىنشا كولىك تەحنيكاسىن جاڭارتۋ تۋرالى تالاپتى قاناعاتتاندىرۋ تۋرالى حاتتامالىق شەشىم قابىلداندى، - دەپ مالىمدەدى شەنەۋنىكتەر.
سونىمەن بىرگە، ولاردىڭ ايتۋىنشا، «مۇناي كولىك كورپورەيشەن» كومپانياسىنىڭ شتاتىنا اۋىسۋ جانە «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرىنە قمگ ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ءبىرىڭعاي ەڭبەكاقى جۇيەسىن (بەج) ەنگىزۋ تالاپتارى قاراستىرىلماعان، سەبەبى بۇل ماسەلەلەر ەڭبەك داۋىنىڭ نەگىزى ەمەس جانە ولاردى شەشۋ جۇمىس بەرۋشى «West Oil Software» جشس-نىڭ قۇزىرەتىنە كىرمەيدى.
«بۇل ەكى تالاپ ەڭبەك زاڭناماسى بويىنشا ەڭبەك داۋى ەمەس. بۇل ماسەلە بويىنشا ەڭبەك مينيسترلىگىنىڭ ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرمە حاتى بار. سونىمەن بىرگە، «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرىمەن، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە «قازمۇنايگاز» وكىلدەرىمەن بىرنەشە رەت ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ۇجىمدىق داۋ رەتتەلدى دەپ سانالادى، سەبەبى ءبىر تالاپ ورىندالدى، ال قالعان ەكەۋى ەڭبەك ەمەس. وسىعان بايلانىستى قىزمەتكەرلەردىڭ ەرەۋىلدى وتتكىزۋ تۋرالى شەشىمى ەڭبەك زاڭناماسىنا سايكەس نەگىزسىز»، - دەدى ەڭبەك ينسپەكسياسى.
سونداي-اق، شەنەۋنىكتەردىڭ ايتۋىنشا، بۇل كاسىپورىنداردا ەرەۋىلدەرگە ەڭبەك زاڭناماسىمەن تىيىم سالىنعان، سەبەبى ولار «ممگ» اق ءقاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەرىنىڭ (ۇزدىكسىز سيكلدى كاسىپورىن) جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى، ونىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ وندىرىستىك پروسەسس ءۇشىن ورنى تولماس سالدارعا الىپ كەلۋى مۇمكىن. جۇمىس بەرۋشى ەرەۋىلدى زاڭسىز دەپ تانۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى، سايكەسىنشە سوت قۇقىقتىق باعاسىن بەرەدى. ەرەۋىل زاڭسىز دەپ تانىلعان جاعدايدا، قاتىسۋشىلارعا قولدانىستاعى زاڭنامادا كوزدەلگەن جاۋاپكەرشىلىك شارالارى قولدانىلۋى مۇمكىن.
ال جۇمىس بەرۋشى بولسا سوتقا جۇگىندى: 11 جەلتوقساندا قاراقيا اۋداندىق سوتى مىناداي تۇجىرىمدارعا كەلدى:
«قىزمەتكەرلەر جۇمىس بەرۋشىگە ەرەۋىلدىڭ قانشاعا سوزىلاتىنى تۋرالى ەسكەرتپەگەن جانە ورىندالۋى ءتيىس ەڭ از تالاپتاردى ۇسىنباعان. سونىمەن بىرگە، «West Oil Software» جشس-نىڭ جەتىباي تەحنولوگيالىق كولىك باسقارماسى جۇمىسىنىڭ توقتاتىلۋى اۋىر جانە ءقاۋىپتى سالدارمەن بايلانىستى ءقاۋىپتى وندىرىستىك نىسانعا جاتادى. سوت شەشىمىمەن تالاپكەردىڭ تالابى قاناعاتتاندىرىلىپ، «West Oil Software» ج ش س قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەرەۋىلى زاڭسىز دەپ تانىلدى».
24 قاڭتاردا ماڭعىستاۋ وبلىستىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ىستەر بويىنشا سوت القاسى جۇمىسشىلاردىڭ ەرەۋىلىن زاڭسىز دەپ تانىپ، WOS قىزمەتكەرلەرىنىڭ اپەللياسيالىق شاعىمىن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىردى.
سونىمەن بىرگە، 20 جەلتوقساندا «West Oil Software» جشس-دا «OTK» ج ش س مەن WOS اراسىندا 2027 جىلعا دەيىن قولدانىستاعى ۇزاق مەرزىمدى شارتتىڭ بار ەكەنىن ايتتى:
«كومپانيا ەرەۋىلگە شىققان قىزمەتكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن نەمەسە قاتىسۋىنسىز ءوز مىندەتتەمەلەرىن تولىق كولەمدە ورىنداۋعا نيەتتى. ەرەۋىلگە بايلانىستى مۇناي ۇڭعىمالارىندا اپاتتىڭ ورىن الۋ ءقاۋپى بار، بۇل قورشاعان ورتاعا جانە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرۋى مۇمكىن، سونداي-اق تاپسىرىس بەرۋشىگە دە ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق زيان كەلتىرۋى مۇمكىن. ەرەۋىلگە بايلانىستى كومپانيا كەلىسىمشارت تالاپتارىن ورىنداماعانى ءۇشىن كۇن سايىن 23 ميلليون تەڭگەدەن استام شىعىنعا ۇشىراپ وتىر».
ال، WOS باسشىلىعى كومپانيانىڭ ۇجىمدىق شارت پەن ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن تولىقتاي ورىندايتىنىن اتاپ ءوتتى. كومپانيا قىزمەتكەرلەردى باسقا مۇناي سەرۆيستىك كومپانيالارىنىڭ جالاقىسىمەن سالىستىرعاندا كوبىرەك جالاقىمەن قامتاماسىز ەتەدى.
2017 جىلى قمگ ەنەرگيا تاسىمالداعىش باعاسىنىڭ تومەندەۋى جانە ءوڭىردىڭ كەن ورىندارىنداعى مۇناي قورىنىڭ ازايۋى اياسىندا ءوزىنىڭ ەنشىلەس كومپانيالارىن قايتا قۇرۋدى جۇرگىزگەن. بىرنەشە مىڭ قىزمەتكەرمەن ەڭبەك شارتىن بۇزۋ تۋرالى كەلىسىم وسىلاي پايدا بولعان. بۇل نەگىزىنەن سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەتىن پەرسونالعا قاتىستى. قىزمەتكەرلەر جۇمىستان كەتۋگە كەلىسسە بەس جىلدىق جالاقىسىنىڭ جارتىسىن وتەماقى رەتىندە تولەۋ ۇسىنىلعان («5/50» باعدارلاماسى).
قمگ دەرەكتەرى بويىنشا سول كەزدە 3969 ادام جۇمىس بەرۋشىنىڭ شارتتارىمەن كەلىسىپ، اقشاسىن العان. ءبىر قىزمەتكەرگە ورتا ەسەپپەن 11 ميلليون تەڭگەدەن شىعىپ، باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا بارلىعى 44 ميللياردقا جۋىق قارجى جۇمسالعان. مۇنىمەن قوسا، 2333 ادام بىردەن جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. سونىڭ ىشىندە «West Oil Software»-گە دە ادامدار جۇمىسقا ورنالاسقان.
ادامدار ميلليونداعان وتەماقى الىپ، جاڭا جۇمىسقا ورنالاسىپ، بىرنەشە جىلدان كەيىن كەنەتتەن بارلىعىن 2017 جىلعا دەيىنگى قالپىنا قايتارعىسى كەلگەن بولىپ تۇر. بۇل رەتتە، ولار اقشانى قايتارۋ تۋرالى اڭگىمە قوزعاماعان.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت، وڭىردە جۇمىسسىز تۇرعىندارعا مۇناي سالاسىندا جۇمىس ورىندارىن ۇسىناتىن كەزەك بار. ال ەگەر قمگ باسشىلىعى ەرەۋىلگە شىققانداردىڭ شارتىنا كونىپ، ولاردى ءوزىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورىندارىنا جۇمىسقا قابىلداسا، وندا ول جۇمىسقا كەزەكتە تۇرعانداردى اۆتوماتتى تۇردە جىلجىتقان بولار ەدى.
جۇرتشىلىق ءبىراز ۋاقىتتان بەرى ەرەۋىلگە شىققان قىزمەتكەرلەردىڭ WOS باسشىلىعىنىڭ ۋاجدەرىن تىڭداۋدان باس تارتقانىن باقىلاپ وتىردى. جۇمىسقا قايتا كەلۋگە شاقىرۋلار، زاڭنامانى ءتۇسىندىرۋ - بارلىق حابارلامالار ەلەنبەدى. اقىرىندا، 21 اقپاندا West Oil Software باسشىلىعى ەرەۋىلگە قاتىسۋشىلارعا ارنالعان ۇندەۋدى تاراتتى:
«2023 جىلعى 11 جەلتوقساننان بەرى نەگىزىنەن جۇرگىزۋشى ماماندىعى بويىنشا جۇمىس جاسايتىن قىزمەتكەرلەردىڭ ەرەۋىلى جالعاسۋدا.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، قاراقيا اۋداندىق سوتى ەرەۋىلدى زاڭسىز دەپ تانۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان بولاتىن. 2024 جىلعى 24 قاڭتاردا ماڭعىستاۋ وبلىستىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ىستەر جونىندەگى اپەللياسيالىق القاسىنىڭ قاۋلىسىمەن قاراقيا اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمى وزگەرىسسىز قالدى. كومپانيا سوتتىڭ شىعارعان شەشىمىن ەرەۋىلگە قاتىسقان بارلىق قىزمەتكەرلەردىڭ نازارىنا جەتكىزدى. ماڭعىستاۋ وبلىستىق سوتىنىڭ قاۋلىسى جاريا ەتىلگەن ساتتەن باستاپ شەشىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. كومپانيادا وسى ارەكەتتەردىڭ ناتيجەسىندە كومپانيا كۇن سايىن 900 ميلليون تەڭگەدەن استام شىعىنعا ۇشىراپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. مۇنىمەن قوسا، تاپسىرىس بەرۋشى تاراپىنان «Westoil Software» ج ش س وزىنە قابىلدانعان شارتتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداماۋى جانە تاپسىرىس بەرۋشىگە تاۋلىگىنە 23 ميلليون تەڭگەگە دەيىن شىعىن كەلتىرۋى تۋرالى سوتقا دەيىنگى شاعىمدار قويىلدى، بۇل تالاپ كۇن سايىن ارتىپ كەلەدى.
وسىعان قاراماستان، بىرنەشە اي بويى «Westoil Software» ج ش س ەرەۋىلگە شىققان قىزمەتكەرلەرمەن تاتۋلاسۋ جانە قۇقىقتىق سالاداعى جاعدايدى شەشۋ جونىندە جان-جاقتى شارالار قابىلداۋدا. بۇگىنگى تاڭدا 94 قىزمەتكەر ءوز ەركىمەن جۇمىسقا قايتا ورالدى، ولارعا ەشقانداي جازا قولدانىلعان جوق.
كومپانيا باسشىلىعى بىرنەشە رەت قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەك مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ جانە جۇمىسقا ورالۋ تۋرالى ءوتىنىش جاسادى. بۇگىن «Westoil Software» ج ش س وكىلدەرى قىزمەتكەرلەردى ەرەۋىلدى توقتاتۋعا جانە جۇمىس ورىندارىنا شىعۋعا شاقىردى.
سونىمەن قاتار، كۇن سايىن ءوسىپ كەلە جاتقان شىعىندارعا، سونداي-اق تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ تالاپتارىنا بايلانىستى باسشىلىق ەرەۋىلگە قاتىسۋشىلارعا كومپانيانىڭ قارجىلىق جاعدايى سىن كوتەرمەيتىندىگىن جانە وسى جىلدىڭ 24 اقپانىنان كەيىن قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسقا شىعۋىن كۇتۋ مۇمكىن ەمەستىگىن حابارلادى.
كومپانيادا جۇمىسقا قايتا ورالىپ، ءوز مىندەمەلەرىن اتقارۋعا شەشىم قابىلداعان قىزمەتكەرلەرگە ەشقانداي جازا قولدانىلمايتىنى اتاپ ءوتىلدى. سونداي-اق، قىزمەتكەرلەر كورسەتىلگەن مەرزىمدە جۇمىسقا شىقپاعان جاعدايدا، كومپانيا ەرەۋىلگە قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىمەن زاڭناماعا سايكەس ەڭبەك شارتىن بۇزۋعا جانە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قاراقيا جانە باسقا دا اۋداندارىندا جۇمىسقا ورنالاسۋعا كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار اراسىنان مامانداردى جۇمىسقا قابىلداۋعا ءماجبۇر بولاتىنى ايتىلادى.
تۋرا سول كۇنى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ماڭعىستاۋ وبلىسى قاراقيا اۋدانى جەتىباي اۋلىنىڭ تۇرعىندارى جازعان كەزەكتى بەينەجازبا پايدا بولدى. ءبىر توپ جۇمىسسىز ازاماتتار ءوز تالاپتارىن قويدى، ولار ەرەۋىلدەرىن جالعاستىرىپ جاتقان كومپانيا قىزمەتكرەلەرىنىڭ ورنىنا «West Oil Software» جشس-نە جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى تالاپ ەتۋدە.
«ءبىز قاراقيا اۋدانىنىڭ اكىمدىگى مەن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا اۋىر جاعدايىمىزعا نازار اۋدارۋ ءۇشىن جۇگىنەمىز. اۋىلىمىزدىڭ جۇمىسسىز تۇرعىندارىن «West Oil Software» جشس-دەگى اشىق جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتۋدى تالاپ ەتەمىز»، - دەلىنگەن ۇندەۋدە.
بۇل ورايدا، ەرەۋىلشىلەردىڭ وزدەرى «ۇركىتۋدەن قورىقپايتىندارىن جانە ءوز تالاپتارىن ورىنداۋدى جالعاستىراتىندارىن» مالىمدەدى. اقتاۋلىق تانىمال بلوگەر ازامات سارسەنبايەۆ ءوزىنىڭ Facebook پاراقشاسىندا «ەرەۋىلشىلەر اقىلعا كەلىپ، جۇمىسقا كىرىسكەنى ءجون» دەپ جازدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى EcoJer قاۋىمداستىعىنىڭ وڭىرلىك ەكولوگيالىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى قاجىمۇرات حايرۋشيەۆ «جۇمىسقا ورنالاسقىسى كەلەتىندەر جەتكىلىكتى ەكەنىن» اتاپ ءوتتى.
«Energy Monitor» Telegram ارناسىنىڭ اۆتورى نۇرجان جۇماۋلوۆ «ەرەۋىل ارقىلى بوپسالاۋعا جول بەرىلمەيتىندىگى» تۋرالى مالىمدەدى.
«نەلىكتەن رەداكسيامىز ەرەۋىلگە شىققانداردىڭ جاعىندا ەمەس، كەرىسىنشە سىندارلى ديالوگتى قولدايدى. «باتىستان» شىقپاعاندىقتان، بالكىم، شىنىمەن دە پىكىر ايتۋعا قۇقىمىز جوق شىعار، ءبىراق ءبىز ۋنيتارلى مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. ءبىز ماسەلەنىڭ تاريحىمەن جاقسى تانىسپىز (ممگ-نى جەكەشەلەندىرۋ، قمگ-نىڭ 50%-ىن كەرى ساتۋ، پاۆلودار محز-ىن بولەك ساتۋ، انس كومپانيالار توبىن قمگ-عا $330 ميلليونعا ساتۋ، قوماقتى سىياقىعا قىزمەتكەرلەردى بوساتۋ جانە ت.ب.).
«West Oil Software» جەكە كومپانياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قمگ كومپانيالار توبىنا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىنشا نەگىزگى تالابىمەن (بەج جۇيەسى بويىنشا جالاقى الۋ ماقساتىندا) 80 كۇننەن بەرى ەرەۋىلدە. بىزگە 80 كۇن جالاقىسىز وتباسىن قالاي اسىراۋعا بولاتىنىن ءتۇسىنۋ وتە قيىن، ونىڭ ۇستىنە نەسيەلەر دە بار»، - دەپ جازادى اۆتور.
جۇماعۇلوۆ ەرەۋىلشىلەرگە رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك (جاڭاوزەن) كولەمدە جاپپاي قولداۋ كورسەتىلمەگەنىن اتاپ ءوتتى. 300-350 قىزمەتكەردىڭ 90-نان استامى جۇمىسقا ورالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قالعاندارى، «وكىنىشكە وراي، بولۋى مۇمكىن ەمەس عاجايىپتى كۇتۋدە».
«ءبىراق عاجايىپ بولمايدى، سەبەبى ەگەر پرەسەدەنت ورىن العان بولسا، ەرتەڭ ونداعان جەكە كومپانيالاردىڭ قىزمەتكەرلەرى قمگ شتاتىنا قوسىلۋدى سۇرايدى. بۇرعىلاۋ، كەزبي، بەرالي وپەرەيتينگ جانە ت.ب. قىزمەتكەرلەرىنىڭ قمگ شتاتىنا قوسىلۋعا قالاي سۇرانعانىنا ءبىز بۇعان دەيىن دە كۋا بولعانبىز. ءبىراق بارلىعىنا دا كەلىسىم بەرۋدەن باس تارتىلعان بولاتىن.
ءيا، مۇناي وڭىرلەردە وندىرىلەدى، ءبىراق ول ەلىمىزدىڭ كونستيتۋسياسى بويىنشا بۇكىل قازاقستان حالقىنا ورتاق. وڭتۇستىكتىڭ تۇرعىندارى، مىسالى، جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن باسقا وڭىرلەرگە بارادى. ەموسياعا بەرىلمەي، پاراساتتىلىق ۇستەمدىك الۋى ءتيىس»، – دەيدى نۇرلان جۇماعۇلوۆ.
