Valúta baǵamy
  • USD -

    511.5
  • EUR -

    595
  • RUB -

    6.55
Sýdy únemdeý mádenıetimizdiń bir bólshegine aınalýy tıis
26 naýryz 2024
Sýdy únemdeý mádenıetimizdiń bir bólshegine aınalýy tıis

Ǵalamdyq jylyný jer betindegi tushshy sý tapshylyǵyn ulǵaıtyp, adamdardyń taza sýǵa qoljetimdilik qaýpin ulǵaıta túsýde. Uzaqqa barmaı-aq Qazaqstanda da tushshy sý qory azaıyp, turǵyndar aýyz sý tapshylyǵymen betpe-bet kelip jatyr. Qazirdiń ózinde elde qýańshylyq problemasy jyl saıyn órshı túsýde. 

Sebebi jeriniń basym bóligi jazyq, qurǵaq Qazaqstan transshekaralyq ózen sýyna táýeldi.

SÝDYŃ DA SURAÝY BAR

Eldiń ońtústigi Aýǵanstan, Ózbekstan arqyly aǵatyn Syrdarıa sýyna, Qyrǵyzstannan aǵatyn ózen-kól sýyna qarap otyr. Sý kelmese eldiń ońtústigin qýanshylyq jaılamaq. Onyń ústine Aýǵanstandaǵy Kósh-Tepa sý qoımasy qurylysynyń qarqyndy júrýi Ortalyq Azıadaǵy sý daǵdarysyn  odan ári kúsheıtip, tapshylyqty arttyrra túspek. Eldiń shyǵysy da Qytaıdan aǵatyn Ertis ózenine qarap otyr. Jyl ótken saıyn qara Ertistiń sýy taıazdanyp, ózen mańyn jaılaǵan eldi-meken turǵyndarynyń úreıin kúsheıte túsýde.

Bul másele Qazaqstannyń bolashaǵy úshin asa mańyzdy ekenin el basyndaǵylar da óte jaqsy túsinedi. QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev túrli halyqaralyq ekologıalyq, jahandyq jylynýdy toqtatý baǵyttarynda transshekaralyq ózen sýyn ózara tıimdi paıdalaný qajettigi týraly túrli usynystar, pikirlerdi aıtyp júr. Bul baǵytta Qazaqstanda tıisti qujattar qabyldanyp, tıisti jumystar da atqarylyp jatyr.

Atap aıtsaq, bıyl jyl basynda Májilis «Halyqaralyq sý aǵyndaryn keme júrmeıtin paıdalaný túrleriniń quqyǵy týraly konvensıany ratıfıkasıalaý týraly» Zańdy qabyldandy. Bul Konvensıany Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasy 1997 jylǵy 21 mamyrda qabyldaǵan jáne ol 2014 jylǵy 17 tamyzdan bastap kúshine endi. Qazirgi kezde Konvensıaǵa 37 memleket qosylǵan. Bul qujatqa Qazaqstanmen shekaralas tek Ózbekstan ǵana qosylǵan. Sondyqtan transshekaralyq sýdy ózara tıimdi paıdalanýda túıindi máseleler jeterlik... Bizge qazirgi keregi sýdy únemdep paıdalanyp úırený jáne onyń ózimizdiń tól mádenıetimizdiń bir bóligi retinde qalyptastyrý.

SÝDY ÚNEMDEÝ - ÝAQYT TALABY

Jalpy sýdy únemdep paıdalanýdy japondyq jáne Izraıl tehnologıalary álemde ozyq bolyp sanalady. Izraıldiń egistikti tamshylatyp sýar tehnologıasy sýdy qnemdeýde kóp jaǵynan ozyq tehologıa ekenin kópshilik biledi. Al japondyqtar bolsa únemdeý boıynsha bire­geı tehnologıalaryn únemi jetil­dirýden bir sharshaǵan emes. Máselen, japondyq Toto kompanıasy adam dýshqa túskende sý az mólsherde quıylsa da mol aqqandaı áser beretin quralyn jasap shyǵardy. Mun­daı santehnıkalyq quraldy paııdalanǵan kezde sýdy 35 paıyzǵa únemdeýge múmkindik týǵan. Sonymen qatar osyn­daı ádispen sý únemdeıtin zamanaýı ýnıtazdar da jasaldy. Bunymen álemniń ozyq elderi toqtap qalyp jatqan joq.

QAZAQSTANDA QALAI?

Qazaq Úkimeti jyl basynda Sý resýrstaryn basqarý júıesin damytýdyń 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynyń jobasy qabyldady. Atalǵan joba aıasynda 20 jańa sý qoımasyn salý jáne 15 jumys istep turǵan sý qoımasyn rekonstrýksıalaý, sondaı-aq 14 myń shaqyrymnan astam ırrıgasıalyq kanaldar men gıdrotehnıkalyq qurylystardy jańǵyrtý kózdelip otyr. Fermerlerdi sý únemdeý tehnologıalaryn qoldanýǵa yntalandyrý úshin sýarý júıelerin qurýǵa, sondaı-aq tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý jabdyqtaryn satyp alýǵa arnalǵan shyǵyndardy sýbsıdıalaý úlesi 50%-dan 80%-ǵa deıin ulǵaıtylatyn bolady. Biz endi ǵana «sýdyń da suraýy bar» degen uly qaǵıdanyń mánin endi ǵana túsinip jatqandaımyz.

Jaqynda QR Úkimet basshysy Oljas Bektenov eldiń ońtústigine saparmen baryp, sýdy únemdeýdiń jáne sýdy tıimdi paıdalaný mádenıetin qalyptastyrýdyń asa mańyzdy ekenin shegelep aıtqandaı boldy.

«Elde sý tapshylyǵy bar. Tek bizde ǵana emes, kórshi elderde de bul jaǵdaı óte ózekti bolyp tur. Sondyqtan kórshi eldermen kelissózder júrgizilip jatyr. Eń bastysy sý únemdeýimiz kerek. Sý únemdeý mádenıetin qalyptastyrýymyz qajet. Barlyq mekeme sol jumystarǵa atsalysýy tıis», - dedi Oljas Bektenov.

Mamandardyń esebi boıynsha, bir adam táýligine shamamen 500 lıtrge deıin sý jumsaıdy eken. Bul óte kóp kórsetkish...
Sondyqtan da kúndelikti ómirde sýdy únemdeý ei joq degende mynadaı qarapaıym qaǵıdalardy ustanýymyz kerek: 

  •  qajetsiz sýdy bosqa aǵyzbaý;
  • tis jýǵan kezde kran sýyn aǵyzyp qoımaý
  • ydysty jabyq rakvınada jýý; 
  • kir jýǵan kezde kir jýǵysh mashınany tolyq toltyrý;
  • ydysty qolmen jýǵan kezde ydys jýýǵa arnalǵan quraldy paıdalaný;
  • vanany sýǵa toltyryp jıi shomylmaý

Osy sıaqty qarapaıym ǵana kúndelikti daǵydylar arqyly da sýdy únemdeý mádenıetin qalyptastyrýǵa bolady.

RELATED NEWS
Kóz tımesin, kólik buıyrdy! Ermektiń 10 mıllıony jaıly hıkaıa
18 sáýir 2025
Kóz tımesin, kólik buıyrdy! Ermektiń 10 mıllıony jaıly hıkaıa

Adamnyń peshenesine jazylǵan baqtyń qaı kúni, qaı sátte, qaı jerden tógilip túsetinin kim bilgen? Bireý ómir boıy tyrysady da, eshteńe shyqpaıdy. Bireý shaı iship otyryp, shynaıy jeńimpaz atanady.

Astanalyq Ermek Baımbetov — dál sondaılardyń biri. Jańa kólik emes, jańa úmitke ıe bolǵan azamat. Onyń baǵy — ǵalamtordyń ar jaǵynan kelgen. Al baqyt — qoıý, kúreń shaı ústinde kútip turǵan.

Bir kúni Ermek "Sátti juldyzdyń" jarnamasyn kóredi. Bireýler mundaıǵa selt etpeıdi. "Báribir jolym bolmaıdy" deıdi. Al Ermek... táýekel etti. Eki bılet satyp aldy. Bar bolǵany — eki bılet! Biri — jaı qaǵaz. Ekinshisi — 10 mıllıon teńgelik altyn qujat bolyp shyqty.

"Keshki shaı ústinde otyr edik. Qońyraý shalyndy. «Siz kólik utyp aldyńyz», deıdi. Á degende alaıaqtar shyǵar dep oıladym. Biraq bılet nómirin aıtty, telefon nómirin aıtty. Saıttan qarap edim — shynymen de men ekenmin..." – deıdi ózi.

Keıde sene salý qıyn. Ásirese qazaq senim men kúmánniń arasynda júredi. Al Ermektiń qýanyshy — keıinirek keldi. Bastapqyda – tosyn, keıin – tushshymdy. Ol kólikti emes, onyń ornyna beriletin 10 mıllıon teńgeni tańdady. Qaıda jumsamaq? Bir bóligi — ákesiniń emine, qalǵany — nesıege.

Kim ne dese de, bul — bir adamnyń ǵana emes, bir áýlettiń jeńisi.

Sátti juldyz – sátti kúnniń habarshysy ma?

«Sátti juldyz» ulttyq lotereıasy — sońǵy on jylda myńdaǵan adamnyń úmitine ushqyn bergen uıym. Elimizdiń túkpir-túkpirindegi 200-den astam saýda núktesinde armandar bıletpen satylyp jatyr desek, asyra aıtqandyq bolmas.

Jeńimpaz kóp. Eń úlken júlde — 150 mıllıon teńge. Qyzylordadan shyqqan qatysýshy utyp alǵan. Bul endi qarapaıym baılyq emes, bir óńirdiń jańalyǵy.

Al alda ne kútip tur? Taǵy da páter, taǵy da kólik!

Qazaq "kóp qorqytady, tereń batyrady" deıdi. Kóptiń ishinen dara shyǵý ońaı emes. Biraq kelesi múmkindikter de daıyn tur:

20 sáýir — páter oınatylady («TeleBingo» oıyny);

30 sáýir — avtokólik oınatylady («6/49» oıyny);

Djekpot qazirdiń ózinde 572 mıllıon teńge bolyp tur! Sandardyń ózi sóılep tur.

Mine, osynyń biri — «LotoNabor Kvartıra». 5 bıletten turatyn bul jınaq — páterge aparar bes qadam. Ár bılet — óz aldyna bir múmkindik.

Utys jeksenbi, 20 sáýirde, saǵat 10:00-de, «31 arnada» tikeleı efırde ótedi. Kózben kórip, kóńilmen utýdyń joly osy.

Jeńis jeke emes, qoǵamǵa ortaq

Jeńiske jetken ár teńgeniń 10 paıyzy — qazaq sportyna ketedi. Taǵy 10 paıyzy — «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qoryna aýdarylady. Demek, bireýdiń baǵy — elge qaıyrly. Oıyn oınasań da, oımen oınar kezeń bul.

Ermektiń joly boldy. Keleside kim biledi — baǵyńyz sizge buıyryp qalýy da ǵajap emes. Qaırattan týǵan qaısarlyq pen úmittiń arasy keıde bar bolǵany eki bılet qana.

 

marıaldyń aqysy tólengen.

 

ÓMİRDİ ÓZGERTKEN JEŃİS
30 shilde 2025
ÓMİRDİ ÓZGERTKEN JEŃİS

Keıbir kúnder bar. Tańmen talasa turyp, keshke deıin kúıbeń tirlikpen ótip ketedi. Al keı kúnder bar – ómirdiń betalysyn basqa arnaǵa burady. 20 shilde sondaı kún boldy. Sebebi dál sol kúni TeleBingo oıynynyń efırinde bir emes, eki birdeı taǵdyr ózgerdi. Biri – astanalyq Ǵalymjan, ekinshisi – Túrkistan oblysynyń turǵyny, Vera esimdi úı sharýasyndaǵy áıel.

Bul – jaı ǵana jeńis emes. Bul – júrekke úmit, kózge qýanysh, ómirge ózgeris syılaǵan sát.

6 842 242 teńge. Bir sátte kelgen jeńildik

Munaı men gazdyń arasynda júrip, kúnde eńbek etip júrgen Ǵalymjan – elorda turǵyny. TeleBingo, LOTO 6/49 jáne 5/36 sekildi lotereıalardyń burynnan qatysýshysy. Bul joly da sáttilik qasynan tabyldy. Týra 6 842 242 teńge. Bul – tek aqsha emes, bul – erkin tynys, jeńil dem, bolashaqqa degen senim.

"Úlken qyzyǵýshylyqpen qatysamyn. Biraq jaýapkershilikti de umytpaımyn. Árıne, mundaı jeńis qýanysh pen jeńildik sezimin ákeledi", – deıdi Ǵalymjan. Úılengen, eki balanyń ákesi. Bul aqsha – tek ózine emes, otbasynyń bolashaǵyna salynǵan ınvestısıa. Qaryz jabylady, kúndelikti shyǵyn retteledi.

Jeńis – eńbekpen úıleskende ǵana shynaıy baqytqa aınalady.

Tólebı aýdany. Úı sharýasyndaǵy áıel. 15 mıllıon teńge.

Veranyń oqıǵasy tipti kınoǵa suranyp turǵandaı. Jáı ǵana áıel. Jáı ǵana ana. Úsh balanyń anasy. Joldasynyń súıenishi. Ájesiniń kútýshisi. Alǵashqy lotereıa bıletin úsh aı buryn ǵana satyp alǵan. Buryn-sońdy mundaıǵa qatyspaǵan. Biraq ishteı bir úmitpen satyp alǵan. Sol úmit aqtaldy.

Teledıdardan páter utysy jaıly estigende, sene almady. Ulttyq lotereıanyń call-ortalyǵyna ózi habarlasyp, tekserip kórdi. Sosyn ǵana Shymkenttegi "Sátti Juldyz" keńsesine baryp, utysyn rásimdedi. Biraq páter emes, 15 000 000 teńge aqshalaı syılyqty tańdady. Sebebi ómirdiń jospary keıde páterden de keń.

"Negizi meniń jolym boldy. Al ári qaraı ne bolaryn ómir ózi kórsetedi", – deıdi Vera kúlimdep. Bul kúlki – ishki senimniń, júrek qýanyshynyń beınesi.

Lotereıa – úmittiń ekinshi aty

Keıde biz lotereıany tek sáttilik oıyny dep qabyldaımyz. Biraq árbir bılet – bir taǵdyr. Árbir tıraj – jańa taraý. TeleBingo, LOTO 6/49, 5/36 – bul sandar ǵana emes. Bul – qarapaıym adamdardyń erekshe oqıǵalary. Bul – elimizdiń túkpir-túkpirindegi úmit sáýlesi.

"Jeńimpazdarymyzdy shyn júrekten quttyqtaımyn! Biz árqashan lotereıa qatysýshylaryna qýanysh pen jaqsy emosıalar syılaýǵa daıynbyz. Árbir jeńis – bul jaı ǵana sáttilik emes, shabyt beretin jáne armandarǵa senim uıalatatyn shynaıy oqıǵa", – dedi "Sátti Juldyz" Ulttyq lotereıasynyń prezıdenti Marıa Lytkına.

Bul sózdiń astarynda – júzdegen, myńdaǵan taǵdyrdyń úni jatyr.

29 shilde. Taǵy bir múmkindik.

Jeńis esigin qaqqan sát – qaıta aınalyp soǵýy múmkin. Ol úshin bir ǵana bılet jetkilikti. 29 shildede "Sátti Juldyzdyń" YouTube arnasynda tikeleı efırde LOTO 6/49 qatysýshylary arasynda otbasylyq krosover utysy ótedi. Qatysý úshin 3 000 teńgelik bılet satyp alý jetkilikti. Bıletter saýda núktelerinde jáne sz.kz saıtynda qoljetimdi.

Bul tek temir men dóńgelek emes. Bul – otbasyǵa arnalǵan jańa saıahat. Jańa betburys.

Bir bılet – bir ómir

Ǵalymjan men Veranyń hıkaıasy – lotereıanyń jaı oıyn emes ekenin dáleldeıdi. Bul – senim men shabyttyń, úmit pen bolashaqtyń toǵysqan tusy. Keıde tek bir bılet – ómirdiń baǵytyn túbegeıli ózgertip jiberedi.

Ulys.kz oqyrmandaryna aıtarymyz: sáttilik kútpegen sátte keledi. Biraq oǵan daıyn bolý – óz qolyńyzda.

Al sizdiń bıletińiz daıyn ba?

 

Páter utyp alǵan adam kim?
28 sáýir 2025
Páter utyp alǵan adam kim?

Telefon shyryldady. «Siz páter utyp aldyńyz» dedi. «Alaıaqtyq emes pe?» dep oılady. Eki kún boıy senbedi. Úshinshi kúni ǵana Almatydaǵy bas keńsege kirgende baryp kóz jetkizdi. Shyn eken. Qaǵaz júzinde emes, ómirde.

Bul – Vasılııdiń hıkaıasy. Ol – qarapaıym eńbek adamy. Elimizdiń óndiris oryndarynda jıyrma jyldan beri vahtalyq ádispen jumys istep keledi. Almatyda turady. Alys jol, aýyr jumys, uzaq aýysym – bári úırenshikti. Biraq myna jańalyq oǵan múlde úırenshikti emes.

– Lotereıaǵa shamamen eki jyldan beri qatysyp júrmin, – deıdi ol. – Aptasyna kemi eki ret bılet alamyn.

Sáti túsken kún – dál osy apta. Qolyna tıgen – baspana. Biraq bul qýanysh bastapqyda kúmánmen kelgen.

– Basynda shyn aıtsam, senbedim. «Skam shyǵar» dep oıladym. Qazir kim kóringen telefon shalyp, aldap-arbaıdy ǵoı. Biraq birneshe márte habarlasty. Keıin ózim kelip kórdim. Mine, sol kezde ǵana ras ekenin túsindim, – deıdi Vasılıı.

Jeńimpazben sóılesip otyrǵanda onyń sózderinde bir zańdylyq baıqaldy: úmit úzilmegen. Ol senip kelgen. Seniminiń syry – sabyr men turaqtylyq.

– Buǵan deıin de úmitimdi úzbeı, bılet alyp júrdim. Qazir senimim tipti kúsheıdi. Odan ári de qatysa berem, – deıdi.

Bir qyzyǵy, Vasılıı jeńisi týraly eshkimge aıtpaǵan. Qazir de aıtqysy joq. «Tynysh ómir súrgiń kelse, kópke jarıa etpe» deıdi. Onyń bul sózi búgingi qoǵamnyń bir kórinisi ispetti.

– Ashyq aıtyp, jarıa etken durys emes dep oılamaımyn. Kúnde bireý habarlasyp, mazany alady. Sol úshin eshkimge aıtpadym, – deıdi ol.

Lotereıaǵa kelsek, Vasılıı kóbine TeleBingo men 5/36 bıletterin satyp alady. Bastapqyda sandardy ózi tańdaıtyn. Tipti nýmerologıany zerttep kórgen. Biraq sońǵy ýaqytta bárin avtomatqa tapsyrǵan. Utqan nómir de avtomatty túrde tańdalǵan.

– Buryn iri saýda dúkenderinen qaǵaz bılet alatynmyn. Sońǵy alty aıda onlaınǵa kóshtim. Yńǵaıly ári jyldam, – deıdi.

Sóz sońynda ol barlyq qatysýshylarǵa qarapaıym, biraq senimdi keńes berdi:

– Úmit úzbeńizder. Bálkim, bir kúni siz de utyp qalarsyz. Eshteńe de beker emes.

Tanymal qoǵam qaıratkeri aıtqandaı, «Baqyt – daıyn turǵan qaqpa. Biraq ony ashý úshin senimniń kilti kerek». Vasılıı sol kiltti tapty. Endi jańa ómirdiń esigin ashty.

Kelesi kezek – Krosover!

30 sáýir kúni saǵat 22:00-de ótetin kezekti tırajda basty júlde – 282 819 500 teńgeden asady jáne Krosover avtokóligi oınatylady.

«LOTO 6/49» lotereıasynyń LotoJıyn formatynda usynylǵan arnaıy toptamasy arqyly ár qatysýshy bir emes, birden 6 múmkindikke ıe bolady. Árbir LotoJıyn 6 bıletten turady, al sandar júıesi kezdeısoq tańdalady. Utysqa qatysý onlaın rejımde qoljetimdi.

Tikeleı efır YouTube jelilesindegi Satty Zhuldyz arnasy arqyly júrgiziledi.

Áleýmettik jaýapkershilik:

Oıynnan túsken tabystyń 10%-y otandyq sportty qoldaýǵa, al taǵy 10%-y «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qoryna aýdarylady.

Múmkindik qashan kelip qalatynyn eshkim bilmeıdi. Vasılııge buıyrǵan baqyt, bálkim, erteń sizdiń esigińizdi qaǵar!

Biz týraly
ulys.kz — aqparattyq, saraptamalyq jáne tanymdyq baǵyttaǵy materıaldardy beredi.
 
Mýltımedıalyq joba zaman talabyna saı jasalǵan. Qazaqstannyń aqparattyq naryǵyn sapaly
kontentpen qamtamasyz etýge úles qosýǵa baǵyttalǵan. Mundaǵy saraptamalyq, tanymdyq
maqalalar san salany qamtıdy. Geostrategıa, geoekonomıka, geosaıasat, halyqaralyq
qatynastar men eldiń ishki-syrtqy saıasaty, ekonomıka, jahanda bolyp jatqan tektonıkalyq
ózgerister men trend taqyryptar ulttyq múdde turǵysynan tereń taldanyp qazaq
oqyrmandaryna jetkiziledi. Ortalyq Azıa men Túrki álemine erekshe kóńil bólinedi.