Ótken jyldyń 11 jeltoqsanynan bastap, Mańǵystaý oblysyndaǵy West Oil Software qyzmetkerleriniń ereýili jalǵasýda. Keshe biz West Oil Software –dyń narazy jumyskerlerin jumyssyz júrgen jetibaılyqtar basýǵa daıyn ekenin habarlaǵan bolatynbyz. Bul týraly Jas alash basylymynda tolyqyraq jazylǵan.

Kompanıa basshylyǵynyń qarsylyǵy men QMG túsiniktemeleri nátıje bergen joq, ereýilshilerdiń tarapynan narazylyq jalǵasýda. Nátıjesinde WOS-ta 24 aqpanǵa deıin jumysqa oralmaǵan barlyq qyzmetkerlerdi jumystan shyǵaratynyn málimdedi. Olardyń oryndaryna óńirdiń Qaraqıa jáne basqa da aýdandarynda jumysqa ornalasý úshin kezekte turǵan azamattar qabyldanatyn bolady.

2023 jyldyń jeltoqsan aıynyń ortasynda «West Oil Software» JSHS qyzmetkerleri óz basshylyǵyna úsh talap qoıǵanyn málimdedi:

«Biz, Mańǵystaý oblysyndaǵy WestOil-dyń qyzmetkerleri buǵan deıin zań aıasynda óz talaptarymyzdy qoıǵanbyz, ol oryndalmaı qaldy. Osy talaptarymyzdyń oryndamaýyna baılanysty, biz konstıtýsıalyq quqyǵymyzdy paıdalana otyryp, sońǵy sharalarǵa bardyq, atap aıtqanda, 11 jeltoqsanda kóshege shyqtyq», - dep málimdegen bolatyn sol kezde WOS qyzmetkerleriniń ókilderi.

Munaıshylar úndeýiniń beınejazbasy áleýmettik jeliler men BAQ-ta keńinen tarap ketti. Alaıda Mańǵystaý oblysynyń memlekettik eńbek ınspeksıasynda úsh talaptyń ekeýi eńbek daýyna negiz bolyp tabylmaıtynyn, «bul týraly eńbek arbıtrajynyń otyrysynda eskertilgenin» túsindirdi.

«Qyzmetkerler talaptarynyń bireýi qanaǵattandyryldy, sondyqtan qyzmetkerlerdiń ereýil ótkizý týraly sheshimi eńbek zańnamasyna sáıkes negizsiz. Vedomstvo basshysy atalǵan kompanıa qyzmetkerleriniń talaptaryna qatysty eńbek zańnamasynyń normalaryn túsindirdi. Bul talaptar daýdy sheshý jáne keleli máselelerdi sheshý múmkindikterin qarastyrý maqsatynda qurylǵan tatýlasý komısıasy men eńbek arbıtrajynyń otyrysynda qaraldy. Sonymen, úsh talaptyń biri – avtokólik pen arnaıy tehnıkalardy jańartý «QazMunaıGaz» jáne «Munaı kólik Korporeıshen» kompanıalarynyń ókilderimen birneshe ret talqylandy. 16 qarashadaǵy eńbek arbıtrajynyń otyrysynda kópshilik daýyspen «QazMunaıGaz» kompanıasy usynǵan baǵdarlama boıynsha kólik tehnıkasyn jańartý týraly talapty qanaǵattandyrý týraly hattamalyq sheshim qabyldandy, - dep málimdedi sheneýnikter.

Sonymen birge, olardyń aıtýynsha, «Munaı kólik Korporeıshen» kompanıasynyń shtatyna aýysý jáne «West Oil Software» JSHS qyzmetkerlerine QMG ulttyq kompanıasynyń biryńǵaı eńbekaqy júıesin (BEJ) engizý talaptary qarastyrylmaǵan, sebebi bul máseleler eńbek daýynyń negizi emes jáne olardy sheshý jumys berýshi «West Oil Software» JSHS-nyń quzyretine kirmeıdi.

«Bul eki talap eńbek zańnamasy boıynsha eńbek daýy emes. Bul másele boıynsha Eńbek mınıstrliginiń egjeı-tegjeıli túsindirme haty bar. Sonymen birge, «West Oil Software» JSHS qyzmetkerlerimen, memlekettik organdarmen jáne «QazMunaıGaz» ókilderimen birneshe ret túsindirý jumystary júrgizildi. Qazirgi ýaqytta ujymdyq daý retteldi dep sanalady, sebebi bir talap oryndaldy, al qalǵan ekeýi eńbek emes. Osyǵan baılanysty qyzmetkerlerdiń ereýildi óttkizý týraly sheshimi eńbek zańnamasyna sáıkes negizsiz», - dedi eńbek ınspeksıasy.

Sondaı-aq, sheneýnikterdiń aıtýynsha, bul kásiporyndarda ereýilderge eńbek zańnamasymen tyıym salynǵan, sebebi olar «MMG» AQ qaýipti óndiristik obektileriniń (úzdiksiz sıkldi kásiporyn) jumysyn qamtamasyz etedi, onyń jumysyn toqtatý óndiristik proses úshin orny tolmas saldarǵa alyp kelýi múmkin. Jumys berýshi ereýildi zańsyz dep taný úshin sotqa júginýge quqyly, sáıkesinshe sot quqyqtyq baǵasyn beredi. Ereýil zańsyz dep tanylǵan jaǵdaıda, qatysýshylarǵa qoldanystaǵy zańnamada kózdelgen jaýapkershilik sharalary qoldanylýy múmkin.

Al jumys berýshi bolsa sotqa júgindi: 11 jeltoqsanda Qaraqıa aýdandyq soty mynadaı tujyrymdarǵa keldi:

«Qyzmetkerler jumys berýshige ereýildiń qanshaǵa sozylatyny týraly eskertpegen jáne oryndalýy tıis eń az talaptardy usynbaǵan. Sonymen birge, «West Oil Software» JSHS-nyń Jetibaı tehnologıalyq kólik basqarmasy jumysynyń toqtatylýy aýyr jáne qaýipti saldarmen baılanysty qaýipti óndiristik nysanǵa jatady. Sot sheshimimen talapkerdiń talaby qanaǵattandyrylyp, «West Oil Software» JSHS qyzmetkerleriniń ereýili zańsyz dep tanyldy».

24 qańtarda Mańǵystaý oblystyq sotynyń azamattyq ister boıynsha sot alqasy jumysshylardyń ereýilin zańsyz dep tanyp, WOS qyzmetkerleriniń apelásıalyq shaǵymyn qanaǵattandyrýsyz qaldyrdy.

Sonymen birge, 20 jeltoqsanda «West Oil Software» JSHS-da «OTK» JSHS men WOS arasynda 2027 jylǵa deıin qoldanystaǵy uzaq merzimdi sharttyń bar ekenin aıtty:

«Kompanıa ereýilge shyqqan qyzmetkerlerdiń qatysýymen nemese qatysýynsyz óz mindettemelerin tolyq kólemde oryndaýǵa nıetti. Ereýilge baılanysty munaı uńǵymalarynda apattyń oryn alý qaýpi bar, bul qorshaǵan ortaǵa jáne azamattardyń densaýlyǵyna zıan keltirýi múmkin, sondaı-aq tapsyrys berýshige de aıtarlyqtaı ekonomıkalyq zıan keltirýi múmkin. Ereýilge baılanysty kompanıa kelisimshart talaptaryn oryndamaǵany úshin kún saıyn 23 mıllıon teńgeden astam shyǵynǵa ushyrap otyr».

Al, WOS basshylyǵy kompanıanyń ujymdyq shart pen eńbek zańnamasynyń talaptaryn tolyqtaı oryndaıtynyn atap ótti. Kompanıa qyzmetkerlerdi basqa munaı servıstik kompanıalarynyń jalaqysymen salystyrǵanda kóbirek jalaqymen qamtamasyz etedi.

2017 jyly QMG energıa tasymaldaǵysh baǵasynyń tómendeýi jáne óńirdiń ken oryndaryndaǵy munaı qorynyń azaıýy aıasynda óziniń enshiles kompanıalaryn qaıta qurýdy júrgizgen. Birneshe myń qyzmetkermen eńbek shartyn buzý týraly kelisim osylaı paıda bolǵan. Bul negizinen servıstik qyzmet kórsetetin personalǵa qatysty. Qyzmetkerler jumystan ketýge kelisse bes jyldyq jalaqysynyń jartysyn ótemaqy retinde tóleý usynylǵan («5/50» baǵdarlamasy).

QMG derekteri boıynsha sol kezde 3969 adam jumys berýshiniń sharttarymen kelisip, aqshasyn alǵan. Bir qyzmetkerge orta eseppen 11 mıllıon teńgeden shyǵyp, baǵdarlamany iske asyrýǵa barlyǵy 44 mıllıardqa jýyq qarjy jumsalǵan. Munymen qosa, 2333 adam birden jumysqa ornalastyryldy. Sonyń ishinde «West Oil Software»-ge de adamdar jumysqa ornalasqan.

Adamdar mıllıondaǵan ótemaqy alyp, jańa jumysqa ornalasyp, birneshe jyldan keıin kenetten barlyǵyn 2017 jylǵa deıingi qalpyna qaıtarǵysy kelgen bolyp tur. Bul rette, olar aqshany qaıtarý týraly áńgime qozǵamaǵan.

Taǵy bir aıta keterlik jaıt, óńirde jumyssyz turǵyndarǵa munaı salasynda jumys oryndaryn usynatyn kezek bar. Al eger QMG basshylyǵy ereýilge shyqqandardyń shartyna kónip, olardy óziniń enshiles kásiporyndaryna jumysqa qabyldasa, onda ol jumysqa kezekte turǵandardy avtomatty túrde jyljytqan bolar edi.

Jurtshylyq biraz ýaqyttan beri ereýilge shyqqan qyzmetkerlerdiń WOS basshylyǵynyń ýájderin tyńdaýdan bas tartqanyn baqylap otyrdy. Jumysqa qaıta kelýge shaqyrýlar, zańnamany túsindirý - barlyq habarlamalar elenbedi. Aqyrynda, 21 aqpanda West Oil Software basshylyǵy ereýilge qatysýshylarǵa arnalǵan úndeýdi taratty:

«2023 jylǵy 11 jeltoqsannan beri negizinen júrgizýshi mamandyǵy boıynsha jumys jasaıtyn qyzmetkerlerdiń ereýili jalǵasýda.

Esterińizge sala keteıik, Qaraqıa aýdandyq soty ereýildi zańsyz dep taný týraly sheshim shyǵarǵan bolatyn. 2024 jylǵy 24 qańtarda Mańǵystaý oblystyq sotynyń azamattyq ister jónindegi apelásıalyq alqasynyń qaýlysymen Qaraqıa aýdandyq sotynyń sheshimi ózgerissiz qaldy. Kompanıa sottyń shyǵarǵan sheshimin ereýilge qatysqan barlyq qyzmetkerlerdiń nazaryna jetkizdi. Mańǵystaý oblystyq sotynyń qaýlysy jarıa etilgen sátten bastap sheshim zańdy kúshine engenin atap ótken jón. Kompanıada osy áreketterdiń nátıjesinde kompanıa kún saıyn 900 mıllıon teńgeden astam shyǵynǵa ushyrap otyrǵanyn atap ótti. Munymen qosa, tapsyrys berýshi tarapynan «Westoil Software» JSHS ózine qabyldanǵan sharttyq mindettemelerdi oryndamaýy jáne tapsyrys berýshige táýligine 23 mıllıon teńgege deıin shyǵyn keltirýi týraly sotqa deıingi shaǵymdar qoıyldy, bul talap kún saıyn artyp keledi.

Osyǵan qaramastan, birneshe aı boıy «Westoil Software» JSHS ereýilge shyqqan qyzmetkerlermen tatýlasý jáne quqyqtyq saladaǵy jaǵdaıdy sheshý jóninde jan-jaqty sharalar qabyldaýda. Búgingi tańda 94 qyzmetker óz erkimen jumysqa qaıta oraldy, olarǵa eshqandaı jaza qoldanylǵan joq.

Kompanıa basshylyǵy birneshe ret qyzmetkerlerge eńbek mindettemelerin oryndaý jáne jumysqa oralý týraly ótinish jasady. Búgin «Westoil Software» JSHS ókilderi qyzmetkerlerdi  ereýildi toqtatýǵa jáne jumys oryndaryna shyǵýǵa shaqyrdy.

Sonymen qatar, kún saıyn ósip kele jatqan shyǵyndarǵa, sondaı-aq Tapsyrys berýshiniń talaptaryna baılanysty basshylyq ereýilge qatysýshylarǵa kompanıanyń qarjylyq jaǵdaıy syn kótermeıtindigin jáne osy jyldyń 24 aqpanynan keıin qyzmetkerlerdiń jumysqa shyǵýyn kútý múmkin emestigin habarlady.

Kompanıada jumysqa qaıta oralyp, óz mindemelerin atqarýǵa sheshim qabyldaǵan qyzmetkerlerge eshqandaı jaza qoldanylmaıtyny atap ótildi. Sondaı-aq, qyzmetkerler kórsetilgen merzimde jumysqa shyqpaǵan jaǵdaıda, kompanıa ereýilge qatysýshylardyń barlyǵymen zańnamaǵa sáıkes eńbek shartyn buzýǵa jáne Mańǵystaý oblysynyń Qaraqıa jáne basqa da aýdandarynda jumysqa ornalasýǵa kezekte turǵan azamattar arasynan mamandardy jumysqa qabyldaýǵa májbúr bolatyny aıtylady.

Týra sol kúni áleýmettik jelilerde Mańǵystaý oblysy Qaraqıa aýdany Jetibaı aýlynyń turǵyndary jazǵan kezekti beınejazba paıda boldy. Bir top jumyssyz azamattar óz talaptaryn qoıdy, olar ereýilderin jalǵastyryp jatqan kompanıa qyzmetkreleriniń ornyna «West Oil Software» JSHS-ne jumysqa ornalastyrýdy talap etýde.

«Biz Qaraqıa aýdanynyń ákimdigi men jumyspen qamtý ortalyǵyna aýyr jaǵdaıymyzǵa nazar aýdarý úshin júginemiz. Aýylymyzdyń jumyssyz turǵyndaryn «West Oil Software» JSHS-degi ashyq jumys oryndarymen qamtamasyz etýdi talap etemiz», - delingen úndeýde.

Bul oraıda, ereýilshilerdiń ózderi «úrkitýden qoryqpaıtyndaryn jáne óz talaptaryn oryndaýdy jalǵastyratyndaryn» málimdedi. Aqtaýlyq tanymal bloger Azamat Sársenbaev óziniń Facebook paraqshasynda «ereýilshiler aqylǵa kelip, jumysqa kiriskeni jón» dep jazdy. Mańǵystaý oblysyndaǵy EcoJer Qaýymdastyǵynyń óńirlik ekologıalyq keńesiniń tóraǵasy Qajymurat Haırýshev «jumysqa ornalasqysy keletinder jetkilikti ekenin» atap ótti.

«Energy Monitor» Telegram arnasynyń avtory Nurjan Jumaýlov «ereýil arqyly bopsalaýǵa jol berilmeıtindigi» týraly málimdedi.

«Nelikten redaksıamyz ereýilge shyqqandardyń jaǵynda emes, kerisinshe syndarly dıalogty qoldaıdy. «Batystan» shyqpaǵandyqtan, bálkim, shynymen de pikir aıtýǵa quqymyz joq shyǵar, biraq biz ýnıtarly memlekette ómir súrip jatyrmyz. Biz máseleniń tarıhymen jaqsy tanyspyz (MMG-ny jekeshelendirý, QMG-niń 50%-yn keri satý, Pavlodar MHZ-yn bólek satý, ANS kompanıalar tobyn QMG-ǵa $330 mıllıonǵa satý, qomaqty syıaqyǵa qyzmetkerlerdi bosatý jáne t.b.).

«West Oil Software» jeke kompanıasynyń qyzmetkerleri QMG kompanıalar tobyna jumysqa ornalastyrý boıynsha negizgi talabymen (BEJ júıesi boıynsha jalaqy alý maqsatynda) 80 kúnnen beri ereýilde. Bizge 80 kún jalaqysyz otbasyn qalaı asyraýǵa bolatynyn túsiný óte qıyn, onyń ústine nesıeler de bar», - dep jazady avtor.

Jumaǵulov ereýilshilerge respýblıkalyq jáne óńirlik (Jańaózen) kólemde jappaı qoldaý kórsetilmegenin atap ótti. 300-350 qyzmetkerdiń 90-nan astamy jumysqa oraldy. Onyń aıtýynsha, qalǵandary, «ókinishke oraı, bolýy múmkin emes ǵajaıypty kútýde».

«Biraq ǵajaıyp bolmaıdy, sebebi eger presedent oryn alǵan bolsa, erteń ondaǵan jeke kompanıalardyń qyzmetkerleri QMG shtatyna qosylýdy suraıdy. Burǵylaý, Kezbı, BerAlı Opereıtıng jáne t.b. qyzmetkerleriniń QMG shtatyna qosylýǵa qalaı suranǵanyna biz buǵan deıin de kýá bolǵanbyz. Biraq barlyǵyna da kelisim berýden bas tartylǵan bolatyn.

Iá, munaı óńirlerde óndiriledi, biraq ol elimizdiń Konstıtýsıasy boıynsha búkil Qazaqstan halqyna ortaq. Ońtústiktiń turǵyndary, mysaly, jumys isteý úshin basqa óńirlerge barady. Emosıaǵa berilmeı, parasattylyq ústemdik alýy tıis», – deıdi Nurlan Jumaǵulov.